|

Молия, вазифа ва низоми он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-10-30

Молия, вазифа ва низоми он. Молия ҳамчун шакли зуҳури низоми муносибатҳои иқтисодӣ. Моҳияти иқтисодии молия. Пул. Аломатҳои фарқкунандаи молия. Молия ифодакунандаи муносибатҳои пулӣ. Вазифаи молия, назорат, танзим, ҳавасмандгардонӣ ва истиқрор. Асоси низоми молия. Муносибатҳои молиявӣ. Анбӯҳи молиявӣ дар доираи низоми субъектҳои иқтисодӣ. Низом ва сиёсати молия. Буҷети давлатӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои ташкили он. Муносибатҳои буҷетӣ. Моҳияти иқтисодии буҷет. Механизми буҷет. Қисмҳои буҷет - даромад ва хароҷот. Даромадҳои андозӣ. Хароҷотҳои буҷет. Хароҷоти асосӣ. Қарзи давлатӣ. Андоз, вазифа, шакл ва хусусиятҳои ташаккули он. Субъект ва объекти андоз. Тарзҳои андозбандӣ. Вазифаҳои андоз: хазинадорӣ, назорат, тақсим, танзим ва иҷтимоӣ. Тафри-қабандии меъёрҳои андоз. Намудҳои андоз. Сиёсати хазинадории давлат ва хусусиятҳои он дар шароити бозор.

Молия (аз воҷаи франсавӣ – finance ва лотинӣ financia - даромад, (пардохт) дар шакли том дар шароити амиқ гаштани муносибатҳои молию пулӣ ва бунёду мустаҳкам гардидани мавқеи давлат дар иқтисод ва марбут ба он пайдо шудани талабот ба захира (манобеъ)-ҳои пулӣ ташкил ёфта минбаъда густариш ёфтааст.
Молия ҳамчун шакли зуҳури низоми муносибатҳои иқтисодӣ, вобаста ба суръат ва сирати давраҳои рушди низоми иқтисодӣ (низоми суннатӣ, бозорӣ, амрӣ, мухталат) ва маркази таҳриқадиҳандаи он – моликият ва ашколи он бунёд гардида, шакл ва намудҳои гуногун гирифта, кунун ба яке аз фишанг ва механизми мураккабу бисёрҷанбаи ҳаракатдиҳандаи иқтисод (ноҳиявӣ, минтақавӣ, миллӣ, ҷаҳонӣ..) табдил ёфтааст.
Баъзе аз тадқиқотчиёни ин соҳа ақида ба он доранд, ки воҷаи молия дар асрҳои XIII-XV дар шаҳрҳои калонтарини Италия ҳамчун ифодаку-нандаи муносибатҳои пулии байни давлат ва аҳолӣ пайдо шудааст.
Гурӯҳи дигаре ақида ба он доранд, ки молия яке аз вазифаҳои асосии давлат оиди азнавтақсимкунии неъматҳо дар байни субъектҳои иқтисодӣ мебошанд.
Тибқи ақидаи С.Витте молия ҳамчун кулли амлоки дар ихтиёрдоштаи давлат, яъне сарвати умумӣ ё худ воситаҳои моддии (ҷамъи даромад, хароҷот, қарз ва ғайра) дар доираи мамлакат мавҷудбуда баромад мекунад.
Аксарият ба ин назария такя намуда, ақида ба он доранд, ки молия дар ибтидо дар ҳавзаи ташкилу ташаккул ва минбаъд доираи истифодаи фонди куллӣ ба вуқӯъ пайвастааст.
Пул маҳсули меҳнати аҳлонии инсонист, ки бо хислати нодирию мӯъҷизанокии худ, меҳнати дар мол масраф гардидаи молистеҳсолкунандаро ба ҳам андоза ва қиёс намуда, баробарқудратии ба ҳам мубодила шудани онҳоро таъмин менамояд.
Бидуни пул молия ба вуҷуд омада наметавонад. Молия ҳамчун маблағ (ҳаҷм)-и муайяни пул, воситаҳои пулӣ ё худ захираҳои пулие, ки аз ҷониби субъектҳои иқтисодӣ ташкил шуда, ба мақсади мушаххас истифода карда мешавад, баромад мекунад. Он ҳамеша мақсаднок ва тибқи таъиноти махсус истифода карда мешавад.
Молия, вобаста ба сатҳ ва дараҷаи ташкил (корхона, соҳа, ноҳия, ҷамъият...) ҳамчун воситаи тақсим ва азнавтақсимкунӣ (маҳсулоти умумии корхона, соҳа, маҳсулоти умумии миллӣ, даромади корхонаю соҳаҳо, даро-мади миллӣ...), назорат ва истифодаи воситаҳои пулӣ дар ҷамъият баромад мекунад.
Молия на танҳо бо мафҳумҳои пулу муносибатҳои пулӣ, балки муноси-батҳои қарзӣ, бонкӣ, андоз, буҷет, суғурта ва ғайра низ алоқаманд мебошад.
Моҳияти молия ҳамчун мафҳуми иқтисодӣ бо воситаи вазифаҳояш бештар муайян мегардад. Одатан, чунин вазифа (функсия)-ҳои муҳимтарини молияро номбар мекунанд.
1.Вазифаи тақсим. Ибтидои амалиётҳои молия аз пул ва захираҳои пулӣ анҷом мепазирад. Пуле, ки дар натиҷаи гардиш ё худ гирдгардиши сармоя (фондҳои истеҳсолӣ) ба соҳибкор (ҳамчун натиҷаи махсуси маҳорат ва истеъдоди тадбиркорӣ) бармегардад ва дар доираи фирма номи даромад ё худ фоидаро дорад, он ҳоло молия нест.
Молия ва муносибатҳои молиявӣ тадбир ё худ амалиётҳои махсуси пулиеро дар назар дорад, ки охирон (пул ё худ захира (фонд)-ҳои пулӣ) ба ягон мақсади муайян, иҷро шудани ягон амалиёт (фаъолият, кор, шуғл) ҷудо ё худ истифода шуда, онҳо таъиноти махсус пайдо кунанд ва ҳар як ҷузъи тибқи таъинот тафриқа карда шуда, ба мақсади дигар истифода карда нашавад.
2. Вазифаи назорат. Молия ҳамчун фишанги азнавтақсимкунӣ, мустақи-ман ба раванди тарз ва услуби ташкил ва истифодаи маҳсулоти умумии миллӣ (МУМ), ки мувофиқи низоми ҳисобҳои миллӣ ва усулҳои:
а) Ҷамъкунии даромадҳо-даромадҳои шахсиятҳои ҳуқуқӣ ва воқеӣ, хоҷагиҳои хонавода, даромади давлат аз фаъолияти соҳибкорӣ, даромади ташкилотҳои идоракунанда, андоз барои тавлидот ва воридот, пардохтҳои гумрукӣ;
б) Ҷамъкунии хароҷотҳо – хароҷотҳои истеъмоли шахсӣ ва  давлатӣ (фармоишҳои давлатӣ), сармоягузорӣ ва савдои берунӣ (фарқи байни арзиши содирот ва воридоти мамлакат);
в) Ҷамъкунии арзишҳои илова - фарқияти байни арзиши молҳои тайёр карда шуда, адои хизматрасонӣ ва истеъмол (истифода)-и мутавассит (мо-байнӣ) сурат мегирад, назорат мебарад.
3.Вазифаи танзим. Иқтисоди миллӣ организми нисбатан мураккаб ва бисёрҷанба буда, соҳа ва ҳавзаҳои гуногунро дарбар мегирад. Дар шароити бозор аксари воҳидҳои истеҳсолӣ дар асоси услуби ҳисоби тиҷорат фаъолияти тавлидотӣ, иҷтимоӣ, молиявӣ, тиҷоратӣ ва бурунмарзии худро, бидуни дахолати давлат анҷом медиҳанд.
Сиёсати молиявии давлат бошад, тибқи қонуну қонунгузориҳои маъму-рию ҳуқуқӣ, равияҳои асосии тақозои барномаҳои дигаргунсозии иқтисодию иҷтимоӣ, ислоҳотҳои иқтисодӣ, махсусан ислоҳоти молиявӣ (андоз, буҷет, таваррум), тақозои илму техникаи муосир, технологияи компютерӣ, идти-лоот ва хусусиятҳои бозори молиявии умумиҷаҳонӣ сурат мегирад. Сиёсати молиявии давлат бошад, тибқи хусусиятҳои ҳар як низоми иқтисодӣ ташкил гардида, барои инкишоф ва густариши бозори молиявӣ шароит фароҳам меоварад.

 

Дидан карданд: 61

Мавзӯъҳои монанд:

Бекорӣ: шаклҳо ва сабабҳои пайдоиши он. Мафҳуми шуғли пурра

Сиёсати зиддитаваррумии давлат (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Оқибатҳои иқтисодию иҷтимоии таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Хусусият ва омилҳои муайянкунандаи таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Шакл ва намудҳои таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Таваррум, моҳият ва сабабҳои пайдоиши он (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Сиёсати хазинадории давлат ва хусусиятҳои он дар шароити бозор (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Андоз, вазифа, шакл ва хусусиятҳои ташаккули он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Буҷети давлатӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои ташкили он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Молия, вазифа ва низоми он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: