|

Гуногуншаклии моликият дар шароити бозор (МОЛИКИЯТ - АСОСИ НИЗОМҲОИ ИҚТИСОДӢ)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-09-17

Аз нуқтаи назари субъекту объекти моликият ва истифодаи "дастаи ҳуқуқ" моликият пеш аз хоҷагиҳои молӣ (бозорӣ) ба вуқӯъ пайвастааст. Амиқ гаштани тақсими ҷамъиятии меҳнату таҳсис, густариши бозор ва тақозою арза барои бунёд гаштан ва ташаккул ёфтани шаклҳои гуногуни моликият замина гузоштаанд.
Ташаккул ва таҳаввули низомҳои иқтисодӣ дар ин ҷода аз аҳамият дур нест. Масалан, дар доираи низоми иқтисоди суннатӣ, муносибатҳо оиди соҳибӣ, истифода ва азонихудкунии неъматҳо, чорво, ғалладона, мева, сарулибос, асбобу анҷоми хона ва низоми иқтисоди бозорӣ: замин, сармоя, меҳнат, сарват, захира ва ғайра ташаккул меёбад.
Дар адабиёти муосири иқтисодӣ ва асноди ҳуқуқӣ табақабандии (классификатсияи) шаклҳои моликият тибқи меъёрҳои гуногун тавсиф карда мешавад. Масалан:
Тибқи шакли азонихудкунӣ:
- моликияти инфиродӣ (моликияти шахсӣ, хоҷагии ёрирасони аҳолӣ, хоҷагиҳои меҳнатӣ, фаъолияти инфиродии меҳнатӣ ва ғайра);
- моликияти коллективӣ (кооперативҳо, корхонаҳои коллективӣ, кор-хонаҳои иҷоравӣ, корхонаҳои рафиқона, ширкатҳои саҳҳомӣ, ассотси-атсияҳо, фирмаҳо ва ғайра);
- моликияти давлатӣ (умумидавлатӣ, мунисипиалӣ, федералӣ, ноҳиявӣ, территориявӣ ва ғайра).
2.Тибқи шакли ҳуқуқии моликият:
- моликияти хусусӣ (моликияти шаҳрвандон, шахсиятҳои ҳуқуқи корхонаҳо, иттиҳодияҳо, ташкилотҳо ва ғайра);
- давлатӣ (моликияти омехтаи шаҳрвандону корхона, корхонаву ташкилотҳо, корхонаҳои худию хориҷӣ ва ғайра).
3.Тибқи объект ва субъекти моликият:
- тибқи объект (моликият ба: маҳсулот, қувваи коргарӣ (меҳнат), захи-раҳои табиат, захираҳои иқтисодӣ, сарват, манзил, сармоя (воситаҳои истеҳ-солот), воситаҳои пулӣ ва ғайра);
- тибқи субъект (моликияти шаҳрвандони алоҳида, коллектив, гурӯҳ, оила,давлат ва ғайра).
Дар шароити иқтисоди бозорӣ, афзалиятан се шакли моликият: моли-кияти хусусӣ, моликияти давлатӣ ва моликияти коллективӣ диққатҷалбку-нанда мебошад.
Моликияти хусусӣ. Аз нигоҳи таърих, моликияти хусусӣ ҳамчун воси-таи маҳдудгардонӣ аз моликияти давлатӣ ва дигар шаклу намуди он исти-фода шудааст. Дар шароити ҳозира ҳама гуна шаклу намуди моликияти ғайридавлатӣ (шаҳрвандон, кооперативҳо, ассотсиатсияҳо...) ҳамчун моли-кияти хусусӣ - хоҷагиҳои бунавӣ (хонагӣ), корхонаҳои хусусӣ (хурд, миёна, калон "гигант" (фавқулкорхона)...), корхонаҳои соҳаи иқтисодӣ ниҳон, ама-лиётҳои шахсӣ (иҷора, монанди хона, муомилоти пулию асъорӣ, марди-корӣ...) ва ғайра эътироф карда мешавад.
Моликияти хусусӣ дар асоси принсипҳои озодии комил, кафолати мутлақи ҳуқуқ барои фаъолият, бехатарию дастгирӣ ва ҳавасмандкунии сармоягузорӣ ба роҳ монда мешавад. Моликияти хусусӣ ягона моликияте нест, ки он бозорро ташкил намояд. Бозор дар асоси бисёршаклии моли-кият ривоҷу равнақ меёбад.
Моликияти давлатӣ. Захираҳои табиат, замин, об, ҷангал ва ғайра аз ибтидо то кунун ба давлат тааллуқ доранд.
Молкияти коллективӣ, ҳамчун натиҷаи муборизаи синфи коргар дар ташкил ва инкишоф додани шакли моликияти кооперативӣ ва ширкатҳои саҳҳомӣ, дар ибтидои асри 19-ум ба вуқӯъ пайвастааст.
Ҳоло дар ҷаҳон зиёда аз 1 млн. ташкилотҳои кооперативӣ ва 120 хелу намудҳои он амал мекунад. Кооперативҳо аз 30% (ШМА, Британияи Кабир, Италия, Белгия) то 90 фоизи (Япония) маҳсулоти молии кишоварзиро мубодила мекунанд.

Дидан карданд: 162

Мавзӯъҳои монанд:

Бекорӣ: шаклҳо ва сабабҳои пайдоиши он. Мафҳуми шуғли пурра

Сиёсати зиддитаваррумии давлат (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Оқибатҳои иқтисодию иҷтимоии таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Хусусият ва омилҳои муайянкунандаи таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Шакл ва намудҳои таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Таваррум, моҳият ва сабабҳои пайдоиши он (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Сиёсати хазинадории давлат ва хусусиятҳои он дар шароити бозор (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Андоз, вазифа, шакл ва хусусиятҳои ташаккули он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Буҷети давлатӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои ташкили он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Молия, вазифа ва низоми он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: