|

Таснифи шаклҳои асосии хизматрасонии нақлиётӣ

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2016-05-26

Таснифоти воситаҳои нақлиёт. Вобаста ба тавсия оид ба омори туризм, ки аз ҷониба ТУТ (Ташкилоти умумиҷаҳонии туристӣ) СММ (Созмони миллали муттаҳид) тарҳрезӣ гардидааст, таснифоти зерини нақлиёт пешниҳод мегардад.

  1. Нақлиёти ҳавоӣ: хатсайрҳои мутобиқи ҷадвал; хатсайри бе мутобиқи ҷадвал ва дигар интиқолҳои ҳавоӣ.
  2. Нақлиёти обӣ: хатҳои ҳаракати мусофирон тавассути бандарҳо, ҷаҳонгардӣ; дигар намудҳо.
  3. Нақлиёти хушкигард: нақлиёти роҳи оҳан; автобусҳои шахсӣ, ки ғунҷонаш то 8 нафар мебошад; кирояи воситаи автомобилӣ; дигар воситаҳои нақлиёти хушкигард.

Таснифоти байналмиллалии воситаҳои нақлиёт чунин шакл дорад:

  1. Нақлиёти ҳавоӣ:

- хатсайрҳои доимии ширкатҳои ҳавопаймоии миллӣ ва хориҷӣ;
- дигар хатсайрҳо: ҳавопаймоҳои хусусӣ, яъне «таксиҳои ҳавоӣ» ва дигар воситаҳои парвозкунанда.
2. Нақлиёти обӣ:
- киштиҳои тиҷоратии баҳрию дарёӣ: самтҳои мусофиркаш, киштиҳои ҷаҳонгард ва дигар киштиҳои тиҷоратӣ;
- дигар намудҳои кишварҳои баҳрию дарёӣ: яхтаҳо, кишварҳои ҳарбӣ бо ҳадафҳои осоишта.
3. Нақлиёти хушкигард:
- нақлиёти роҳи оҳан: хатсайрҳои доимӣ, қатораҳои махсуси туристӣ ва дигар намудҳо.
- нақлиёти автобусӣ: хатсайрҳои доимӣ, автобусҳои махсуси туристӣ ва дигар намудҳо.
- автомобилҳои хусусӣ: такси ва автомобилҳое, ки бо ронандааш кироя карда мешавад, хона дар болои чарх (корвонҳо) ва дигар воситаҳо – мотосикл, дучарха ва ғайра.
Нақлиёти ҳавоӣ дар туризм. Тибқи омор суръати рушди нуфузи нақлиёти ҳавоӣ нисбати нақлиёти автомобилӣ дар туризм баландтар аст, ки ин ба васеъшавии географияи саёҳатҳо ва рушди шумораи сайрҳои кўтоҳмуддат ба масофаҳои дур вобаста аст.
Ҳайвопаймо намуди аз ҳама машҳури нақлиёт дар ҷаҳон (аз ҳама гарон) ба шумор меравад. Ин ифодагари он аст, ки ҳавопаймо намуди нақлиёти босуръат ва мувофиқ ба роҳат ҳангоми сафар ба масофаҳои дур буда, ғайр аз ин дараҷаи хизматрасонӣ дар хатсайри ҳавоӣ талаботи бештари туристонро қонеъ мегардонад. Дар чаҳорчўбаи ташкили саёҳатҳои туристӣ якчанд шакли таъсири мутақобилаи ширкатҳои туристӣ ва ширкатҳои ҳавопаймоӣ вуҷуд дорад:
- бронкунонии (банд намоӣ) ҷойҳо ва хариди чиптаҳои ҳавопаймоӣ тавассути оҷонсҳои ширкатҳои ҳавопаймоӣ;
- бронкунонии ҷой ва хариди чиптаи ҳавапаймо тавассути низоми броннамоиӣ;
- қарордод бо ширкати ҳавопаймоӣ ба квотаи ҷой дар самтҳои парвози мунтазам;
- созишномаи оҷонсӣ ва кор ба сифати оҷонсӣ оид ба фурўши билетҳои ҳавопаймоӣ барои туристони худ;
- ташаккули хатсайрҳои фармоишӣ (чартерӣ) барои интиқоли туристон.
Тарофаҳои ҳавопаймоҳо. Якчанд намудҳои тарофаҳои ҳавопаймоӣ вуҷуд доранд. Тарофаҳои базавӣ вобаста ба мавсим тағир меёбанд. Чиптаҳое, ки мувофиқи тарофаҳои базавӣ харида шудаанд, бе ягон мамоният иваз карда мешаванд ва ё баргардонида мешаванд. Тарофаҳо аз рўи шартҳои истифода чор навъ мешаванд:
- тарофаҳои меъёрӣ (нормалӣ) – тарофаҳои пурраи хизматрасонӣ. Онҳо парвози рафту баргаштро бе ягон маҳдудият ба муҳлати истифодаи чипта (1 сол аз оғози интиқол) кафолат медиҳанд. Мусофир метавонад санаи парвозро тағир диҳад, билетро ба хазина баргардонад, дар хати сафар якчанд маротиба таваққуф намояд, самти сафарро тағир диҳад ва ғайра.
- тарофаҳои махсус, аз ҷониби Конвенсия (оид ба ҳавопаймоӣ) пешниҳод гардида, дар тамоми ширкатҳои ҳавопаймоӣ амал мекунад. Ба он тарофаҳои саёҳатӣ, ҷавонӣ, гурўҳи ва «инклюзивтур» шомиланд. Тарофаи сайёҳӣ бештар маълум аст ва якчанд маҳдудиятро дорад. Хусусиятҳои асосии он – маҳдудияти манималӣ ва максималии муҳлат ҳангоми дар хориҷа будан; парвози ба самтҳои рафту баргашт; муҳлати маҳдуди истифодаи чипта; маҳдудияти муҳлати баргардонии чипта маҳсуб меёбад. Тарофаҳои ҷавонӣ миёни донишҷўён ва синну соли аз 24 то 26 соларо фаро мегирад. Муҳлати истифодаи ин намуди билет як сол аст. Чиптаро метавон як сол қабл аз парвоз брон намуд. Инчунин санаи бозбаргашт ва муҳлати бемаҳдуди дар хориҷа будан таъмин мегардад. Тарофаи гурўҳи барои гурўҳӣ хонандагони мактабҳо ва дигар муассисаҳои таълимӣ, ки синашон то 19 сола ва бо ҳамроҳии роҳбари гурўҳ истифода мешавад. Мақсади сафар, таҳсил ва табодули фарҳанг мебошад. Тарофаҳои инклюзивтур бошад, тавассути ширкатҳои туристӣ миёни туристони гурўҳиву фардӣ паҳн намуда мешавад.
Тарофаҳои имтиёзнок – ин гуна тарофаҳо маъмулан бо доштани арзиши паст пешниҳод мегардад. Ба ин тарофа, масалан тарофаҳои зану шавҳарӣ ва хонаводагӣ тааллуқ дошта, миқдори самтҳои маҳдуд истифода мешаванд. Тарофаи зану шавҳарӣ ин тарофае мебошад, ки ба яке аз онҳо 50% тахфиф дода мешавад, вале муҳлати чипта ба муддати 1 моҳ муқаррар карда шудааст. Тарофаи хонаводагӣ бо 50 % тахфиф барои гусели аъзои хонавода ва кўдакон аз ду сола то 25 сола, аммо муҳлати истифодаи чипта то 1 моҳ муқаррар шудааст.
Тарофаҳои таблиғотӣ – аз ҷониби ҳар як ширкати ҳавопаймоӣ дар чаҳорчўбаи қоидаҳои дохилӣ муқаррар мегардад.
Ташкили ҷаҳонгардии (круиз) баҳрию дарёӣ ва саёҳатӣ. Яке аз шаклҳои ташкили саёҳатҳо дар бизнеси туристӣ – ҷаҳонгардӣ (круиз) ба шумор меравад. Айни замон даҳҳо ширкатҳои ҷаҳонгардӣ дар тамоми дунё садҳо киштиҳои мусофиркашони ғунҷоишашон аз 70 то 2-3 ҳазор нафарро истифода намуда, сафарҳои ҷолиб ба тамоми минтақаҳои олам пешниҳод менамоянд.
Ҷаҳонгардӣ (круиз) – сайри баҳрӣ ё дарёиест, ки ба арзиши базавии он маҷмўи хизматрасониҳо (сукунат дар каюта ё утоқи киштӣ, таъмини се вақтаи ғизо, саргармию фароғат, инчунин як қатор чорабиниҳо дар дохили киштӣ ба монанди ҷашнвораҳо, фестивалҳо, конкурсҳо ва консертҳо) шомиланд.
Кишварҳои пешрафтаи ҷаҳон оид ба саёҳатҳои ҷаҳонгардӣ Британияи Кабир, ИМА ва Олмон ба шумор мераванд. Бузургтарин бозори содиркунандагони туристони ҷаҳонгард, бозори ИМА ба шумор меравад. Ба даҳгонаи мегаширкатҳо Carrival, Royal Cаribbean, P&O Princess, Star Cruises, Norwegian Cruise Lines, Holland Line, America Line, Festival ва Сrystal дохил мешаванд. Дар бозори ҷаҳонгардӣ тақрибан 85% ширкатҳо ба ИМА тааллуқ дорад.
Ҷаҳонгардии хориҷӣ одатан дар баҳрҳои Миёназамин, Адриатик, атрофии Аврупо бо ҷазираҳои Британия, Исландия, ба кишварҳои Скандинавия, бандари Санкт-Петербург, дар ИМА ва Канада ташкил карда мешаванд. Ғайр аз ин тавассути уқёнуси Ором ва Атлантика ба воситаи канали Панама ё аз атрофи Америкаи Ҷанубӣ ба воситаи Арабистон (канали Суетс) ба уқёнуси Ҳинд ҳаракат намуда, аз он ҷо ҷазираҳои қисми ҷанубии уқёнуси Ором (Австралия ва Зеландияи Нав) ба ҷазираҳои Гавай ва ба ҳавзаи баҳри Кариб дохил мешаванд.
Коршиносон бар он ақиданд, ки ҷаҳонгардӣ ба муддати 1 ҳафта маҳсулоти туристии асосӣ ба шумор меравад (қариб 40% ҷаҳонгардӣ сайри як ҳафтаинаро ташкил медиҳад).
Ҷаҳонгардии кўтоҳмуддатро қариб 30%-и муштариён меписанданд. Ҷаҳонгардии аз 10 то 14 рўза камтар аз 30% муштариёнро ба худ ҷалб менамояд. Ҷаҳонгардии тўлонӣ зиёда аз 14 рўз ҳамагӣ 2-3%-и муштариёнро ба худ ҷалб мекунад.
Шаклҳои ҷаҳонгардии баҳрӣ гуногун мебошад. Яке аз намудҳои маъмултарини онҳо ин намудҳо мебошанд: хатсайри туристӣ қад-қади соҳил бо сайрҳои кўтоҳмуддат дар соҳили таваққуфнамуда; ҳамрангӣ ё ҳамоҳангии ҷаҳонгардӣ бо саёҳати дарозмуддат дар дохили мамлакат бо истифодаи дигар намуди воситаҳои нақлиётӣ; якҷоягии ҷаҳонгардӣ бо қисман дар соҳили баҳр истироҳат намудан.
Дар маҷмўъ барои ташкили сафарҳои баҳрӣ шакли системаи классикиии аврупоӣ (зиёда аз 60%) паҳн гардидааст. Ин шакли система чунин шаклест, ки дар аснои сафари баҳрӣ киштиҳо ба бандарҳои гуногун бо барномаҳои саёҳатӣ дохил мешаванд. Дар баробари ин низоми амрикоӣ низ маъруф гаштааст ва мақсади асосии он пешниҳод ба саёҳати даври оламикунандагон баҳри истироҳат ва офтобхурӣ дар соҳилҳое, ки киштиҳо аз рўи хатсайр вориди он мешаванд.
Ҷаҳонгардии дарёӣ. Ин шакли ҷаҳонгардӣ бештар дар кишварҳо ва минтақаҳое ривоҷ ёфтааст, ки инҷо дарёҳои бузург доранд. Саёҳати дарёиро ба тариқи зайл таснифот намудан мумкин аст:
- интиқоли мусофирон ва туристон тавассути сайрҳои мунтазам;
- интиқоли мусофирон ва туристон тавассути сайрҳои фармоишӣ (чартерӣ);
- интиқоли сайёҳон аз як соҳил ба соҳили дигари дарё;
- интиқоли мусофирон ва туристон дар сайрҳои фаврӣ;
- хатсайрҳои сайру гаштӣ ва саёҳатӣ;
- ҷаҳонгардии (круиз) кўтоҳмуддат ва дарозмуддат дар дохили дарё ва ғайра.
Сайр тавассути қатора – саёҳати муташакилонаи туристон бо истифода аз нақлиёти роҳи оҳан. Ин намуди сайр саёҳати гуруҳӣ бо истифодаи қисми муайяни ҷойҳо дар қатораҳое, ки тибқи ҷадвали муқарраргардида ҳаракат менамоянд ва саёҳат дар қатораҳои махсуси туристиро дар бар мегирад.
Қатораҳои махсуси туристӣ – саёҳатӣ ба се навъи асосӣ ҷудо мешаванд:
Навъи якумқатораҳое, ки дар бар мегирад, ки барои сайрҳои якрўза муқаррар шудааст. Ин гуна қатораҳо аз вагонҳои электроқатора таркиб ёфта, бо туристон фароғати чандон зурурӣ пешниҳод мекунанд.
Навъи дуюмсамтҳои сайри ду ё серўзаро ташкил мекунанд. Ҳангоми чунин сайрҳои на он қадар тўлонӣ, мусофирон дар ўтоқҳои алоҳида истиқомат мекунанд. Мутобиқи барнома қатора шабонгоҳ низ бояд дар ҳаракат бошад.
Навъи сеюмқатораҳои фаврӣ (ЭКСПРЕСС) барои сафарҳои тўлонӣ (беш аз якчанд шабонарўз) таъин гардидааст. Ин қатораҳо туристонро ба маконҳои тамошобоби минтақаҳои кишвар ё кишвари ҳамсоя мерасонанд.
Интиқоли туристон тавассути автобус. Ҳанўз 78% - и интиқоли туристон тавассути автобус, 17% автобусҳои сабукрав ва 5% тавассути дигар намудҳои нақлиёт амалӣ мегардад. Сайрҳои автобусӣ – ин саёҳати гурўҳи туристон бо автобусҳои хусусӣ ва автобусҳои кироя намуда мебошад. Хатсайрҳои саёҳати автобусӣ ба шаҳрӣ, наздишаҳрӣ ва байнишаҳрӣ ҷудо мешаванд. Арзиши сайр дар автобусҳо нисбати ҳавопаймоҳо 1,5 -2 маротиба поён аст.
Мувофиқи маводҳои конфронси вазирони нақлиёти Аврупо чор намуди туризми автобусӣ вуҷуд дорад:
- сафар дар автобусҳои самтӣ;
- сафар дар автобусҳои мунтазам ҳаракаткунанда;
- хатсайрҳои махсус, яъне дар тамоми муддати саёҳати гурўҳ як автобус истифода гардида, пас аз анҷоми саёҳат автобус гурўҳро ба нуқтаи оғози сафар мерасонад;
- саёҳат дар дохили шаҳр.

Диловаров Р.Д., Ёров Ҷ.Н., Сайфуллоев Н.Н. Асосҳои туризм, Душанбе-2014 Саҳ.124

Дидан карданд: 1710

Мавзӯъҳои монанд:

Банакшагири

Хусусиятҳои инкишоф додани туризм дар асоси ҷамъиятҳои маҳаллии ташкилёфта (ТОС-ТҶМ) дар Тоҷикистон

Имкониятҳо барои инкишоф додани туризми иҷтимоӣ дар шароити ҳозира

Ба намудҳои шиновари дохил мешавад

Намудҳои туризми экологӣ

Инкишоф додани туризми экологӣ дар Чумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои мусбии он

Кадом намуди туризмро метавонем дар Ҷумҳурии Тоҷикистон инкишоф диҳем?

Имкониятҳо барои инкишоф додани туризми дохили. Ва чи бояд кард барои пешравии он

Туризм яке аз соҳаҳои глабалии иқтисодиву иҷтимоии ҷахони муосир ба ҳисоб меравад

Таъриф ва хусусияти намудҳои туризм

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: