|

ҚОНУНИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ДАР БОРАИ ФАЪОЛИЯТИ БОНКӢ

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Курбонов Сухроб

Санаи дохилгардида: 2016-01-13

Моддаи 30. Хавфҳои қарзи калон
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ба шахсони ҳуқуқӣ ва воқеӣ дар ҳолатҳои зерин қарз намедиҳад, агар:
- маблаѓи умумии бақияи қарзҳои (кредитҳои) асосии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ба ин шахс аз панҷ  фоизи сармояи танзимшавандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) зиёд шавад, ба истиснои ҳолате ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) розигии пешакии хаттии Бонки миллии Тоҷикистонро гирифта  бошад;
- маблаѓи умумии бақияи қарзҳои (кредитҳои) асосии калони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ба ин шахс аз бист фоизи сармояи танзимшавандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) зиёд бошад;
- маблаѓи умумии бақияи қарзҳои (кредитҳои) асосии калони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) аз андозаи секаратаи маблаѓи сармояи танзимшавандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) зиёд бошад.
2. Маҳдудиятҳои дар қисми 1 моддаи мазкур зикршуда ба маблаѓи асосии қарзе (кредитие), ки бо гарави зудфурўш пурра таъмин шудааст, дахл надорад, агар дар натиҷаи додани чунин қарз (кредитӣ) бақияи қарзҳои (кредитҳои) асосии таъминшудаи он ба шахси қарзгир (кредитгир) аз понздаҳ фоизи сармояи танзимшавандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) зиёд бошад.
3. Муқаррароти қисмҳои 1 ва 2 моддаи мазкур нисбат ба аҳдҳои зерин татбиқ намегардад:
- аҳдҳои бо Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ё таҳти кафолати он басташуда;
- аҳдҳои байни ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ), ки мўҳлати пардохташон як сол ё камтар аз он мебошад.
4. Бо мақсади татбиқи моддаи мазкур муқаррар карда мешавад, ки шахси дар ин модда зикршуда шахсест, ки бо шахси дигар бевосита ё бавосита тавре вобаста аст, ки устувории молиявии яке аз онҳо метавонад ба устувории молиявии дигарӣ ё дигарҳо таъсир расонад, ё ҳамон омилҳо метавонанд ба устувории молиявии якчанд нафар ё ҳамаи онҳо таъсир расонанд, ё вобаста аз муносибатҳои онҳо шахси дигар воқеан барои баргардонидани қарз (кредит) дар назди ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҷавобгар бошад.

Моддаи 31. Қарз (кредит) ба шахси вобаста
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) наметавонад ба шахси вобаста қарз (кредит) диҳад, агар:
- қарз (кредит) ва шартҳои он аз ҷониби Шўрои нозирон ё дар ҳолати филиали бонки хориҷӣ будан, аз тарафи роҳбари он маъқул дониста нашавад;
- фоизи қарз (кредит) аз меъёри фоизии бозории барои чунин қарзҳо амалкунанда пасттар бошад;
- қарзи (кредит) ба корманди роҳбарикунандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) додашуда, аз ҷумла ҳар гуна қарзи (кредити) аз тарафи як ё якчанд бонки фаръии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) додашуда аз сӣ фоизи даромади солонаи ин шахс зиёд бошад;
- маблаѓи умумии ҳамаи қарзҳои ба шахсони вобаста додашуда аз даҳ фоизи сармояи танзимшавандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) зиёд бошад.
2. Маҳдудиятҳои фоизии мазкур ба қарзе (кредите), ки бо гарави  ѓайриманқули дар Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъгардида таъмин мебошад ва арзиши он на камтар аз яксаду сӣ фоизи маблаѓи қарзи (кредити) асосиро ташкил медиҳад, татбиқ намегарданд.
3. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар хусуси ҳар як қарзе (кредите), ки ба шахси вобаста дода мешавад, фавран ба Кумитаи аудити худ хабар медиҳад. Агар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) қарзро (кредитро) ба шахси вобаста бо риоя накардани шартҳои қисми 1 моддаи мазкур диҳад, он гоҳ чунин қарз (кредит) бояд фавран баргардонида шавад. Аъзои Шўрои нозирон ё роҳбари филиали бонки хориҷӣ вобаста аз вазъу ҳолати мавҷуда барои пардохти қарзи (кредити) асосӣ, фоиз ва дигар хароҷот оид ба ҳар як қарзе (кредите), ки бо огоҳӣ ва розигии онҳо бо риоя накардани талаботи қисми 1 моддаи мазкур дода шудааст, масъулияти шахсӣ ва муштаракро ба зимма доранд.

Моддаи 32. Хавфи асъорӣ
Бонки миллии Тоҷикистон бо санадҳои меъёрии ҳуқуқии худ меъёрҳои ҳадди ниҳоии мавқеи кушодаи асъорӣ ва тартиби ҳисоби онҳоро барои ташкилотҳои қарзие (кредите), ки дорои ҳуқуқи гузаронидани  амалиёти бонкӣ бо асъори хориҷиро доранд, муқаррар менамояд. 

Моддаи 33. Маҳдудияти сармоягузорӣ
1.Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  бе розигии хаттии Бонки миллии Тоҷикистон наметавонад сармоягузориро бо роҳи хариди саҳмияҳо, вомбаргҳои ба сармоя алоқаманд ва ҳар гуна коѓазҳои қиматноки дигар ба андозаи зиёда аз даҳ фоизи сармояи танзимшавандааш  анҷом диҳад. Дар ҳолатҳое ки чунин сармоягузорӣ зиёда аз даҳ фоизи сармояи танзимшавандаро ташкил диҳад, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  ўҳдадор аст ҳангоми зарар надидан дар муддати кўтоҳ (на дертар аз як моҳ) ва дар ҳар сурат дар мўҳлати на дертар аз ду соли баъди харидории чунин коѓазҳои қиматнок онҳоро фурўшад.
2. Мўҳлати мазкур бо дархости ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон метавонад боз то як сол тамдид карда шавад.
3. Ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) молик шудан ба саҳмияҳои дигар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) бе гирифтани розигии пешакии хаттии Бонки миллии Тоҷикистон манъ аст, ба истиснои саҳмияҳое, ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар натиҷаи анҷом додани амалиёти бонкӣ соҳиб шудааст. Дар ин ҳолат агар Бонки миллии Тоҷикистон ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) барои нигоҳдории саҳмияҳои мазкур розигӣ надиҳад, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) саҳмияҳоро ҳангоми зарар надидан дар муддати кўтоҳ (на дертар аз як моҳ) ва дар ҳар сурат, дар мўҳлати на дертар аз ду соли баъди ба даст оварданашон мефурўшад.    
4. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳуқуқ надорад соҳиби амволи ѓайриманқул гардад, ба истиснои амволи ѓайриманқуле, ки барои таъмини фаъолияти худ ва эҳтиёҷоти иҷтимоии кормандон, аз ҷумла таъмини онҳо бо манзил зарур аст, ҳамчунин амволи ѓайриманқуле, ки дар натиҷаи додани қарзҳои (кредитҳои) ипотекӣ ба даст овардааст.
5. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ўҳдадор аст ҳар гуна амволи ѓайриманқулеро, ки дар рафти гузаронидани амалиёти бонкӣ ба моликияташ гузаштааст, ба ѓайр аз ҳолатҳои қарзҳои ипотекӣ, ҳангоми зарар надидан дар муддати кўтоҳ (на дертар аз як моҳ) ва дар ҳар сурат, дар мўҳлати на дертар аз ду соли баъди ба даст оварданаш фурўшад.
6. Мўҳлати мазкур бо дархости ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон метавонад то ду соли дигар тамдид карда шавад.
7. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳар гуна қисми зиёдатии амволи ѓайриманқулро ба иҷора дода метавонад, ба шарте ки он ба фаъолияти ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) халал нарасонад.
8. Ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) харидани саҳмияҳои ҷамъияти хориҷӣ (ѓайрирезидент) бе розигии хаттии Бонки миллии Тоҷикистон манъ аст, ба ѓайр аз ҳолатҳое ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) онҳоро дар натиҷаи анҷом додани амалиёти бонкӣ соҳиб шуда бошад.

Моддаи 34. Реҷаи кории ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)
1. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) дар давоми соатҳои кории аз тарафи Бонки миллии Тоҷикистон муқарраршуда ба муштариён хизмат мерасонанд.
2. Дар ҳолатҳои зарурӣ бо мақсади таъмини суботи низоми бонкӣ ва ҳифзи манфиатҳои муштариён Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ба ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) дар хусуси боз доштани кор ва қатъи амалиёт супориш диҳад. Дар ин ҳолат ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) танҳо бо иҷозати Бонки миллии Тоҷикистон аз нав ба кор шурўъ карда метавонанд.

Моддаи 35. Аҳдҳои шубҳанок
1. Агар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) огаҳӣ ёбад, ки иҷрои ҳар гуна аҳд, гирифтан ё пардохти ҳар гуна маблаѓи пулӣ ба ягон ҷиноят ё амали ѓайриқонунӣ дахл дорад ё метавонад дахл дошта бошад, он гоҳ вай вазифадор аст фавран дар ин бора ба Бонки миллии Тоҷикистон  ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқ хабар диҳад.
2. Аз ҷониби ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) холисона ифшо намудани маълумоти дар қисми 1 моддаи мазкур пешбинишуда вайронкунии талаботи сирри бонкӣ ҳисоб нашуда, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ва Бонки миллии Тоҷикистон барои ин амал ҷавобгар намебошанд. 

Моддаи 36. Маҳдудияти саҳмияҳо
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) наметавонад таҳти гарави саҳмияҳои худ ягон хел қарз (кредит), пешпардохт, кафолатнома ё коѓази қиматноки дигар диҳад.
2. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) метавонад саҳмияҳои худро мутобиқи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Бонки миллии Тоҷикистон харидорӣ намояд. 

Моддаи 37. Суратҳисобҳои ғайрифаъол
1. Ҳисоби бонкие, ки соҳибаш дар давоми даҳ соли охир ба он ягон хел таваҷҷўҳ зоҳир накардааст, суратҳисоби ғайрифаъол дониста шуда, маблаѓи амонатии ба ин суратҳисоб гузошташуда бо риояи қоидаҳои дар моддаи мазкур пешбинишуда нигоҳ дошта мешавад.
2. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар рўзи аввали кории соли ояндаи тақвимӣ ба соҳиби суратҳисоби ғайрифаъол ба нишонии охирини маълумбудаи вай тавассути почта огоҳинома ирсол намуда,  ҳамзамон дар на камтар аз ду рўзномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи соҳиби суратҳисоби ғайрифаъол эълон медиҳад. Агар соҳиби суратҳисоби ғайрифаъол дар давоми як моҳи баъди ирсоли огоҳинома ва нашри эълон аз худ дарак надиҳад, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) суратҳисоби ғайрифаъолро баста, маблаѓи онро барои нигоҳдории минбаъда ба суратҳисоби махсуси дар Бонки миллии Тоҷикистон кушодашуда интиқол медиҳад.
3. Бонки миллии Тоҷикистон маблаѓҳои суратҳисоби махсусро ба коѓазҳои қиматноки давлатӣ ва дар ҳолати набудани онҳо ба дигар коѓазҳои қиматнок сармоягузорӣ мекунад. Дар давоми 20 соли дигар ҳар як шахс, бо далели тасдиқкунандаи соҳибият ба ин маблаѓҳо, метавонад ба Бонки миллии Тоҷикистон барои гирифтани онҳо муроҷиат намояд. Баъди ба охир расидани давраи мазкур Бонки миллии Тоҷикистон маблаѓи дархостнашудаи чунин суратҳисобро ба Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ба амонат нигоҳ доштан дар Хазинадории давлатӣ мегузаронад. 

Моддаи 38. Нигоҳдории ҳуҷҷатҳо ва сабтҳо
1. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) ҳуҷҷатҳо ва сабтҳои зеринро аз рўи ҳар як аҳд ба мўҳлати на кам аз панҷ сол нигоҳ медоранд:
- маълумоти мушаххасшуда оид ба муштарӣ;
- дархост ва ҳамаи ҳуҷҷатҳо оид ба аҳдҳо (аз ҷумла, созишномаҳои қарз ва кафолатҳои таъминшуда) ва қарорҳои ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар бораи маъқул донистани онҳо;
- сабти аҳдҳо бо шарикон (аз ҷумла, кредитор, дебитор  ва кафилон) ва ҳар гуна гувоҳиномаҳои дигари ҳуҷҷатӣ, ки барои маъқул донистани ин аҳдҳо асос шудааст;
- кушодани суратҳисобҳои бонкии онҳо;
- дигар ҳуҷҷатҳое, ки Бонки миллии Тоҷикистон бо санадҳои меъёрии ҳуқуқии худ муқаррар кардааст.
2. Сабтҳо дар шакли хаттӣ анҷом дода мешаванд. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) бояд сабтҳо, китобҳои ҳисобдорӣ, ҳисобот, ҳуҷҷатҳо, муросилот (мактубҳо), интиқолҳои телеграфӣ, огоҳиномаҳо ва дигар ҳуҷҷатҳои ба фаъолияти молиявии вай дахлдоштаро дар шакли мухтасар (микрофилм, шаклҳои гуногуни электронӣ ва ѓайра) ба ҷои нусхаи асл ба мўҳлати муқарраркардаи қонун тавре нигоҳ дорад, ки низоми мувофиқ ва қоидаҳои пурра барқарорсозии маълумот дар ҳамон ҷой вуҷуд дошта бошанд. Ин гуна нусхаҳои мухтасар баробари нусхаи асл эътибор доранд.
3. Бонки миллии Тоҷикистон метавонад оид ба низоми нигоҳдории ҳуҷҷатҳо санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул намояд.

Моддаи 39. Низоми пардохт
1. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) метавонанд бо мувофиқаи Бонки миллии Тоҷикистон низоми муштараки клирингро барои интиқоли маблаѓ, дигар воситаҳои пардохт ва ҳисоббаробаркуниҳо таъсис диҳанд.
2. Бонки миллии Тоҷикистон бо санадҳои меъёрии ҳуқуқии худ қоидаву усулҳои идоракунии ин низом, аз ҷумла шаклҳои ҳисоббаробаркуниро муқаррар мекунад.
3. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) дар сурати набудани низоми муштараки клиринг ҳисоббаробаркунии байнибонкиро бо мувофиқаи тарафҳо ё мутобиқи амалияи байналмилалӣ анҷом медиҳанд.

БОБИ 6. ҲИСОБДОРӢ ВА ҲИСОБОТИ МОЛИЯВӢ

Моддаи 40. Соли молиявӣ
Соли молиявии ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) 1 январ оѓоз ёфта, 31 декабр ба охир мерасад. Барои филиали бонки хориҷӣ соли молиявӣ метавонад дигар бошад.

Моддаи 41. Пешниҳоди ҳисобот
1. Бо мақсади танзим ва назорати фаъолияти ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) Бонки миллии Тоҷикистон бо санадҳои меъёрии ҳуқуқии худ қоидаҳои ҳисобдорӣ, феҳрист, шаклҳо, тартиби таҳия ва мўҳлати пешниҳоди ҳисоботи молиявиро муқаррар менамояд.
2. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) ўҳдадоранд ба Бонки миллии Тоҷикистон дар баробари ҳисоботи молиявӣ, инчунин маълумоти зеринро пешниҳод намоянд:
- оид ба дороиҳо ва ўҳдадориҳо;
- оид ба риояи меъёрҳои мақбул;
- оид ба суратҳисобҳо ва нишондиҳандаҳои молиявӣ;
- ҳисоботи оморӣ дар алоҳидагӣ ва дар шакли маҷмўӣ;
- дигар иттилооти зарурӣ, ки Бонки миллии Тоҷикистон талаб мекунад.
3. Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ҳангоми зарурат аз ҳар як бонки фаръӣ ё ҷамъияти вобастаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) барои амалӣ намудани назорати маҷмўӣ ҳисобот талаб кунад.

Моддаи 42. Асосҳои ҳисобдорӣ ва таҳияи ҳисоботи молиявӣ
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳисобдорӣ ва ҳуҷҷатгузориро тибқи моддаи 36 Қонуни мазкур ба роҳ монда, қоидаву низоми ҳисобдорӣ, аз ҷумла баҳисобгирии пурраи ҳаррўзаи хароҷоту даромадро риоя мекунад.  
2. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳисоботи молиявии худро, ки аз тавозун, ҳисобот дар бораи фоидаву зиён, ҳисобот дар бораи ҳаракати маблаѓҳои пулӣ ва ҳисобот дар бораи таѓйирот дар сармоя иборат мебошад, мутобиқи Стандартҳои байналмилалии ҳисоботи молиявӣ ва талаботи иловагии Бонки миллии Тоҷикистон омода мекунад.   
3. Ҳисоботи молиявӣ вазъи воқеии молиявии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ва филиалҳои онро инъикос намуда, маълумот дар бораи низоми идоракунии дохилии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ), аз ҷумла ҳисоботи Шўрои нозирони ташкилоти қарзиро (кредитиро) низ дар бар мегирад.

Моддаи 43. Ҳисоботи молиявии солона
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳисоботи молиявии солона ва дар сурати доштани як ё якчанд бонки фаръӣ ҳисоботи молиявии маҷмўии солонаро омода мекунад.
2. Бонки миллии Тоҷикистон метавонад дигар ҷамъиятҳои вобастаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ), аз ҷумла ҷамъияти назораткунандаи он ва ягон ҷамъияти дигари аз тарафи ҷамъияти назораткунандаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) назоратшавандаро муайян кунад, ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) бояд оид ба онҳо ҳисоботи молиявии маҷмўии солона пешниҳод намояд.
3. Филиалҳои бонки хориҷӣ маълумот оид ба суратҳисобҳо ва ҳисоботи молиявӣ доир ба амалиёти солонаи худро омода намуда, бевосита ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳод менамоянд.
4. Нусхаи ҳисоботи молиявии солона, аз ҷумла ҳисоботи молиявии маҷмўии солонаи ташкилоти қарзӣ, ки аз аудит гузаштааст, на дертар аз чор моҳи баъди анҷоми соли молиявӣ ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳод карда мешавад.
5. Бонки хориҷие, ки дар Ҷумҳурии Тоҷикистон як ё якчанд филиал дорад, нусхаи ҳисоботи молиявии маҷмўии солонаи худро, ки аз аудит гузаштааст, дар мўҳлати на дертар аз шаш моҳи баъди анҷоми соли молиявии он ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳод мекунад.

Моддаи 44. Нашри ҳисоботи молиявии солона
1. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳисоботи молиявии солонаи худ, аз ҷумла ҳисоботи молиявии маҷмўии солонаро, ки аз аудит гузаштааст, дар мўҳлати на дертар аз як моҳ баъди гирифтани хулосаи аудиторӣ дар на камтар аз ду рўзномаи ҷумҳуриявӣ нашр менамояд.
2. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар дастгоҳи марказӣ ва филиалҳои худ нусхаи ҳисоботи молиявии солонаи худро, ки аз аудит гузаштааст ва рўйхати аъзои Шўрои нозирони хешро дар ҷойи ба муштариён намоён ба намоиш мегузорад.

БОБИ 7. АУДИТ

Моддаи 45. Аудит
1. Бонки миллии Тоҷикистон рўйхати ташкилотҳои аудиториеро, ки дорои иҷозатномаи дахлдор, тахассус ва таҷрибаи кофии аудити ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) буда, аудити ташкилотҳои қарзиро (кредитиро) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон гузаронида метавонанд, муайян ва нашр мекунад.
2. Ташкилоти қарзӣ танҳо аз рўи ҳамин рўйхат ташкилоти аудиториро барои гузаронидани аудит таъин менамояд.
3. Муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи иҷозатномадиҳӣ ба баъзе намудҳои фаъолият” нисбат ба ташкилотҳои аудитории хориҷие, ки ба рўйхати Бонки миллии Тоҷикистон дохил карда шудаанд, татбиқ намегардад.
4. Муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи фаъолияти аудиторӣ” нисбат ба ташкилотҳои аудиторие, ки аудити ташкилотҳои қарзиро (кредитиро) дар Ҷумҳурии Тоҷикистон мегузаронанд, бо назардошти Қонуни мазкур татбиқ мегардад.
5. Ташкилоти аудиторӣ ё корманди он бояд молик, корманди роҳбарикунанда, корманд ё намояндаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  набошад. Шахсе, ки дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) манфиат надорад, ба истиснои ҳолатҳои доштани амонат дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ), метавонад аудитори он таъин гардад.     
6. Агар ташкилоти аудиторӣ ҳангоми гузаронидани аудит соҳиби ин гуна манфиат  дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) гардад, пас хизматрасонии аудитории вай қатъ гардида, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ташкилоти аудитории дигарро таъин мекунад.
7. Ташкилоти аудиторӣ ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) хизматрасониҳоеро, ки бо вазифаҳои назорати дохилии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) алоқаманданд, пешниҳод намекунад, ба истиснои хизматрасониҳои таълимие, ки дорои хусусияти доимӣ намебошанд.
8. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) наметавонад пайдарпай як ташкилоти аудиториро ба мўҳлати зиёда аз панҷ сол бе розигии хаттии Бонки миллии Тоҷикистон аудитор таъин намояд.
9. Мутобиқи стандартҳои байналмилалии аудит ташкилоти аудиторӣ аудити ташкилоти қарзиро дар асоси назорати маҷмўӣ анҷом медиҳад ва:
- изҳор мекунад, ки ташкилоти аудиторӣ ё ягон корманди ташкилоти аудиторӣ дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  ягон манфиат надорад ва талаботи қисми 7 моддаи мазкурро иҷро мекунад;
- дар риоя ва нигоҳдории қоидаҳои ташкили низоми дурусти ҳисобгирӣ ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) кўмак мерасонад;
- дар нигоҳдории низоми дурусти назорати молиявӣ ва идоракунии хавфҳо ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) мадад мерасонад; 
- бо дархости Кумитаи аудити ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар маҷлисҳои он иштирок менамояд;
- дар мўҳлати 3 моҳи баъди анҷоми соли молиявӣ дар бораи мукаммалӣ, холисӣ ва дурустии ҳисоботи молиявӣ хулосаи аудиторӣ ва назари аудиторӣ омода намуда, дар бораи вазъи молиявии ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) мутобиқи талаботи Қонуни мазкур ба Шўрои нозирони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) маълумоти муфассал пешниҳод мекунад. 
- ба Шўрои нозирони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ва Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи низоми таснифи қарзҳо (кредитҳо) ва таъминнокии дороиҳои (аз ҷумла, қарзҳои) шубҳанок тибқи талаботи Бонки миллии Тоҷикистон, бо нишон додани камбудиҳо назари ташкилоти аудиториро пешниҳод мекунад;
- ба ҳар як узви Шўрои нозирони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  ва ба Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи ҳар як амали корманди роҳбарикунанда, корманд ё намояндаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ), ки аз нигоҳи он вайрон кардани талаботи ин Қонун ё ягон санади меъёрии ҳуқуқӣ мебошад хабар медиҳад;
- ба ҳар як узви Шўрои нозирони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  ва ба Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи ҳар як норасоӣ ё камбудии дар идоракунӣ ё амалиёти ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ошкоршуда, хабар медиҳад.
10. Ҳангоми таҳияи хулосаи аудиторӣ инҳо бояд ба назар гирифта шаванд:
- қаноатбахш будани баёнот ва иттилооте, ки аз корманди роҳбарикунанда, корманд ё намояндаи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳангоми аудит талаб шудааст;
- дараҷаи воқеан ҷавобгўй будани ташкилоти қарзӣ (кредитӣ)  ба талаботи низоми назорати дохилӣ ва ҳисобдорӣ; 
- усуле, ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) барои пешбурди китобҳои ҳисобдорӣ, ҳуҷҷатҳо, ҳисобот ва фарогирии амалиёт, ки барои мониторинг ва аудити дохилию берунӣ зарур аст, истифода мебарад;
- қобилияти кордонӣ ва ба талабот мувофиқ будани роҳбарияти ташкилоти қарзӣ (кредитӣ);
- камбудиҳои ҷойдошта, эродҳо ва тавсияҳо барои бартараф кардани онҳо, инчунин иҷрои тавсияҳо ва бартараф намудани эродҳои солҳои гузашта; 
- дараҷаи дақиқ будани ҳуҷҷатҳои ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳодшуда ва мувофиқати онҳо ба мазмуни сабтҳо, китобҳои ҳисобдорӣ, низоми ҳисобдорӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии марбут ба ҳамин ҳуҷҷатҳо.
11. Ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) дар мўҳлати на дертар аз 30 рўзи баъди  дастрасии хулосаи аудиторӣ нусхаи онро ба Бонки миллии Тоҷикистон ирсол мекунад.
12. Бонки миллии Тоҷикистон метавонад аз ташкилоти аудиторӣ маълумоти иловагиро вобаста ба хулосаи он талаб намояд.

Моддаи 46. Ӯҳдадориҳои иловагӣ
1. Илова ба муқаррароти дар моддаи 45 Қонуни мазкур зикргардида, Бонки миллии Тоҷикистон метавонад ба зиммаи ташкилоти аудиторие, ки аудити ташкилоти қарзиро (кредитиро) мегузаронад, ўҳдадориҳои зеринро вогузор намояд:
- пешниҳоди маълумоти иловагӣ ба Бонки миллии Тоҷикистон дар бораи аудит, ки онро Бонки миллии Тоҷикистон зарур мешуморад;
- пешниҳоди ҳисобот, амалӣ кардани бозрасӣ ё иҷро намудани ҳар гуна қоидаи аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон муқарраршуда;
- ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳод кардани ҳисобот дар бораи ҳисобдорӣ ва назорати дохилӣ;
- додани хулоса оид ба ҷавобгў будани чораҳои мубориза ба муқобили қонунигардонии пулҳои бо роҳи ҷиноят ба даст омада ва маблаѓгузории терроризм, ки ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) мутобиқи қонунгузорӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии Бонки миллии Тоҷикистон андешидааст.
2. Хароҷоти вобаста ба иҷрои ўҳдадориҳои ба зиммаи ташкилоти қарзӣ(кредитӣ) вогузор карда мешавад.

Моддаи 47. Масунияти ташкилоти аудиторӣ
1. Ташкилоти аудиторӣ риояи талаботи махфияти касбӣ ва сирри бонкиро дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) арзёбӣ мекунад.
2. Ташкилоти аудиторӣ барои мутобиқи талаботи Қонуни мазкур пешниҳод намудани маълумоти дорои сирри бонкӣ ба Бонки миллии Тоҷикистон ҷавобгар намебошад.
3. Ба Бонки миллии Тоҷикистон пешниҳод намудани маълумоти дар сархатҳои ҳафтум ва ҳаштуми қисми 9 моддаи 45 ҳамин Қонун мазкур пешбинигардида, риоя накардани ўҳдадории нигоҳдории сирри маълумот дониста намешавад.

БОБИ 8. МАХФИЯТ

Моддаи 48. Сирри бонкӣ
1. Маълумот дар бораи фаъолият ва ҳолати молиявии муштарӣ, ки ба ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ҳангоми хизматрасонӣ ва муносибат бо муштарӣ ё бо шахси сеюм маълум шудааст ва ошкор кардани он мумкин аст ба муштарӣ зиёни моддӣ ё маънавӣ расонад, сирри бонкӣ мебошад.
2. Маълумоти зерин сирри бонкӣ маҳсуб мешавад:
- дар бораи мавҷудияти суратҳисобҳои бонкӣ, соҳибони онҳо, дар бораи маблаѓҳои пулии дар онҳо мавҷуда ва амалиёти бо ин суратҳисобҳо иҷрошавандаи муштариён;
- дар бораи интиқоли маблаѓҳои пулӣ аз тарафи шахсони воқеӣ бе кушодани суратҳисоб ва дар бораи фиристонандагони (гирандагони) онҳо;
- дар бораи маблаѓҳои пулӣ ва ашёи қимматбаҳои муштарӣ, ки дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) нигоҳ дошта мешаванд.
3. Маълумоте, ки ба сирри бонкӣ мансуб мебошад, танҳо ба шахсони зерин дода мешавад:
- ба соҳиби суратҳисоби бонкӣ ва соҳиби ашёи қимматбаҳо ё намояндаи онҳо;
- ба фиристонандагон ва гирандагони интиқолҳои пулӣ;
- ба Бонки миллии Тоҷикистон бо талаби он;
- ба судҳо дар асоси таъиноти суд;
- ба иҷрочии суд дар асоси қарори иҷрочии суд; (ҚҶТ аз 21.07.10.№623)
- ба Бюрои таърихи қарз (кредитӣ) мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таърихи қарз (кредит)”;
- ба мақомоти таҳқиқ ва тафтишоти пешакӣ аз рўи парвандаҳои ҷиноятии дар истеҳсолоташон қарордошта нисбат ба муштариёни ташкилоти қарзӣ (кредитӣ), дар сурате ки агар маблаѓҳои пулии дар суратҳисоби бонкӣ мавҷудбуда, маблаѓҳои пулӣ ва ашёи қимматбаҳои муштариён, ки дар ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) нигоҳ дошта мешаванд, мумкин аст ҳабс, мусодира ё ситонида шаванд - дар асоси қарори таҳқиқкунанда ё муфаттиш, ки мувофиқан аз тарафи Прокурори генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, прокурорҳои вилоят, шаҳр ва ноҳия тасдиқ шудааст;
- ба мақомоти андоз аз рўи масъалаҳои пардохти андози шахсони ҳуқуқӣ дар асоси мактуби роҳбари мақоми андоз бо пешниҳоди нусхаи фармони мақоми андоз оид ба санҷиши онҳо, агар ин бо Кодекси андози Ҷумҳурии Тоҷикистон пешбинӣ шуда бошад.
4. Муқаррароти мазкур дар ҳолати бо сабабҳои гуногун қатъ гардидани муносибатҳо байни муштарӣ ва ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) низ эътибори худро гум намекунанд.
5. Маълумот дар бораи сирри бонкӣ дар сурати вафоти муштарӣ дода мешавад:
- ба шахсоне, ки аз тарафи муштарӣ дар васиятнома зикр шудаанд;
- ба судҳо, идораҳои нотариалӣ ва муассисаҳои консулгарии хориҷӣ аз рўи парвандаҳои меросии муштарии фавтида.
6. Ифшои сирри бонкӣ бе риояи шартҳои дар қисми сеюми моддаи мазкур муқарраршуда манъ аст, агар Қонуни мазкур ҳолатҳои дигарро пешбинӣ накарда бошад.
7. Барои ѓайриқонунӣ ошкор намудани сирри бонкӣ шахсони гунаҳкор бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷавобгарӣ кашида мешаванд.
8. Ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) бо мақсади таъмини амнияти молу мулк ва сирри бонкӣ ҳуқуқ доранд хадамоти махсуси худро таъсис диҳанд ва бо тартиби муқаррарнамудаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи яроқ” яроқ ва воситаҳои зарурии техникиро дастрас намуда истифода баранд.
9. Маблаѓҳои пулии дар суратҳисобҳои бонкӣ  ё маблаѓҳои пулӣ ва дороиҳои дигари дар ташкилотҳои қарзӣ (кредитӣ) нигоҳдошташаванда  дар асоси қарори суд, инчунин  қарори мақомоти таҳқиқ ё тафтишоти пешакӣ, ки онро прокурор тасдиқ кардааст, ҳабс карда мешаванд.
10. Ҳангоми ҳабс намудани маблаѓҳои пулии дар суратҳисобҳои бонкӣ буда, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) фавран амалиёти додани онро дар доираи маблаѓе, ки ҳабс карда шудааст, қатъ мекунад.
11. Ҳангоми ҳабс намудани ашёи қимматбаҳои дигаре, ки дар ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) нигоҳ дошта мешаванд, ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) додани онҳоро ба соҳибонаш қатъ менамояд.

Моддаи 49. Ҳифзи сирри бонкӣ аз ҷониби кормандони ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) ва шахсони сеюм
1. Аз ҷониби кормандони роҳбарикунанда, кормандон ва намояндагони амалкунанда ё собиқи ташкилоти қарзӣ (кредитӣ) пешниҳод намудани сирри бонкӣ ба шахсони сеюм, ошкор кардан ё додани имконият барои таҳлили он манъ аст, ба истиснои ҳолатҳое, ки мувофиқи ҳамин Қонун иҷозат дода шудаанд.
2. Маҳдудияти ҳамчунин ба кормандон ва нозирони Бонки миллии Тоҷикистон ва шахсоне, ки аз ҷониби он барои тафтиш мутобиқи моддаи 52 Қонуни мазкур таъин гардидаанд, инчунин ба онҳое, ки чунин иттилоот ё маълумотро бо тақозои касб, вазифа ё фаъолияти худ мустақиман ё ѓайримустақим таҳқиқ менамоянд, тааллуқ дорад.

Дидан карданд: 1161

Мавзӯъҳои монанд:

Маркетинг дар низоми бонкӣ

Таърихи пайдоиши бонкҳо дар Тоҷикистон

Низоми бонкии Ҷумхурии Тоҷикистон дар замони ҳозира

Бонки миллии Тоҷикистон ва вазифаҳои он

Ташкилотҳои молиявии ғайрибонки ва вазифаи онҳо

Вазифаҳои асоси ва мақсади бонки тиҷорати

Муносибати бонки тиҷорати бо Бонки миллии Тоҷикистон

Захираҳои қарзи ва таснифи онҳо

Воситаҳои хусусии бонк

Воситаҳои пулии ҷалбшаванда

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: