|

Сохтор ва таркиби фондҳои асосии мақомоти гумрук.

Тартибдиханда: Раҷабов Р.К., Шомирсаидов Ш., Самиев Ф.Б., Ҷаборов А.И., Ҳикматов С., Сатторов Қ

Дохил кард: Алишер Фозилов

Санаи дохилгардида: 2015-12-08

Масъалаи баланд бардоштани самаранокии истифодабарии фондҳои асоси ва пешбурди иқтидори истеҳсолии органҳои гумрукӣ дар гузариш ба иқтисоди бозори яке аз ҷойҳои намоёнро ишғол мекунад. Аз ҳалли ин масъала ҳолати молияви органҳои гумрукӣ хуб мегардад.
Дар шароити иқтисоди бозоргонӣ баланд бардоштани сифати техникии воситаҳои меҳнат ва таъмини коргарон бо онҳо ба баландравии самаранокии (истеҳсоли) фаъолияти гумрук бурда мерасонад. Дар ҷараёни фаъолияти (истеҳсол) гумруки воситаҳои меҳнат – фондҳои асосии истеҳсолиро ташкил медиҳанд. Предмет меҳнат бошад фондҳои гардонро.
Фондҳои истеҳсоли ба ду гурўҳ тақсим мешаванд.

  1. Фондҳои асосӣ
  2. Воситаҳои гардон.

Фондҳои асоси дар навбати худ ба фондҳои асосии истеҳсоли ва фондҳои асосии ғайри истеҳсолӣ ҷудо мешавад:

    1. фондҳои асосии истеҳсоли дар ҷараёни истеҳсолот иштирок намуда арзишашонро қисман ба маҳсулот мегузоранд.

Ба фондҳои асосии истеҳсоли дохил мешавад.
Биноҳо, воситаҳои нақлиёт, иншоотҳои истеҳсолию маъмурӣ, воситаҳои техникӣ, асбобу дастгоҳҳои барои фаъолияти гумруки зарури ва ғайра.

    1. фондҳои асосии ғайриистеҳсолӣ дар ҷараёни истеҳсолот иштирок намекунанд ва арзиши худро бевосита ба маҳсулот намегузоранд.

Ба фондҳои асосии ғайриистеҳсоли дохиланд:
Хонаҳои истиқоматӣ, муассисаҳои бачагона, таълимӣ, тандурустӣ, варзишӣ, иншоотҳои мадани-маишӣ дар ихтиёри мақомоти гумрукӣ буда.
Самтҳои асосии беҳдошти фондҳои асосии истеҳсолӣ инҳоянд:
Навкунӣ ва таҷдиди таҷҳизотҳои истеҳсолӣ.

    1. истифодаи хуби бинову иншоот гузоштани дастгоҳхои иловагӣ дар майдончаҳои холии истеҳсолӣ.
    2. Коркарди дурусти лоиҳаҳои сохтумонӣ ва иҷрои баландсифатии накшаи сохтумонии корхона.
    3. Аз истеҳсолот баровардани таҷҳизоти нодаркору холиистифода ва истифодаи таҷҳизоти зарурӣ.
    4. Шаклҳои ғунсозӣ (бозистеҳсол) ва баланд бардоштани самаранокии фондҳои асосӣ.

Фондҳои асоси дар раванди истифодашави фарсуда мешаванд. Одатан дар иқтисодиёт ду намуди фарсудашавӣ вуҷуд дорад:

    1. Фарсудашавии ҷисмонӣ.
    2. Фарсудашавии маънавӣ.

Зерии мафҳуми фарсудашавии ҷисмонӣ ин коҳиши бо тадриҷи арзиши истеъмолии ибтидоии фондҳои асосиро мефаҳмонад, ки ҳам дар фаъолияти истеҳсолӣ ва ҳам дар мавриди бефаъолияти сурат мегирад.
Фарсудашавии ҷисмонӣ ҳатто дар унсурҳои якхелаи фондҳои асоси якранг намегузаранд. Ду намуди фарсудашавии ҷисмони маълум аст:

    1. пурра.
    2. Ҷузъи (қисман).
    3. Ҳангоми фарсудашавии ҷисмонии пурраи фондҳои асоси аз истеҳсолот хориҷ мегарданд ва бо фондҳои асосии нав иваз мешаванд.
    4. Фарсудашавии ҷисмонии ҷузъи асоси бо таъмин барқарор карда мешавад.

Фарсудашавии маънави одатан пеш аз фарсудашавии ҷисмонӣ фаро мегирад.
Фарсудашавии маънавӣ ду шакл дорад:
Фарсудшавии маънавии навъи якум ва фарсудашавии маънавии навъи дуюм.
Фарсудашавии маънавии навъи якум – ин коҳиши ҳиссаи арзиши натиҷаи пастшавии хароҷоти истеҳсоли ин воситаҳои техникӣ дар шароити нав. Фарсудашавии маънавии навъи якум бо давомнокии муддати хизматрасонии таҷҳизот бо дараҷаи фарсудашавии ҷисмонии вайне (физикӣ) балки бо камшавии арзиши истеҳсоли маҳсулот дар натиҷаи баландшавии ҳосилнокии меҳнат ба воситаҳои истеҳсоли алоқаманд аст. Фарсудашавии маънавии навъи дуюм – ин фарсудашавие мебошад, ки пастшавии арзиши воситаҳои техникӣ дар натиҷаи ҷорикунии мошину таҷҳизотҳои пешқадам ва аз ҷиҳати иқтисодӣ самаранок мебошад.
Истеҳлок - ин пурра гардонии фарсудашавии фондҳои асоси бо роҳи дохил намудани қисми арзиши онҳо ба хараҷотҳои мақомоти гумрукӣ. Раванди истеҳлок ҳисса (интиқолшавии фарсудашавии арзиши фондҳои асосиро ба маҳсулоти истеҳсолшаванда дар давоми муддати истифодаи минбаъдаи ин арзиш барои барқарорсозии фондҳои асосии фарсудашударо дар бар мегирад. Вазифаи асосии истеҳлок таъмини такрористеҳсол, барқароршавии фондҳои мебошад. Муносибати (отношения) маблағи солонаи истеҳлок ба арзиши фондҳои асоси, ки бо фоиз баён мешавад – меъёри истеҳлок номида мешавад. Ҳисоботи меъёри истеҳлок нишон медиҳад, ки кадом қисми арзиши ҳарсолаи воситаҳои меҳнат ба хароҷотҳои мақомоти гумрукӣ гузаронида шудааст.
Ҳисоби меъёри истеҳлок бо формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:
Нам = (Ф1 – Фл) / (Та х Ф1) х 100
Нам – меъёри истеҳлок
Ф1 – арзиши ибтидоии фондҳои асосӣ
Фл – арзиши барҳамдиҳии фондҳои асосӣ
Та – муддати хизматрасонии фондҳои асоси бо сол.
Ҳисоб намудани арзиши истеҳлок барои пурра барқарор намудани фондҳои асосӣ бо формулаи зерин муайян мекунанд.
Аа = На х Ф
Аа – ҳисоби истеҳлок
Ф – арзиши фондҳои асосӣ.
Ҳамин тариқ меъёри истеҳлок фоизи солонаи пардохти арзиши фондҳои асосиро таҷассум мекунанд. Меъёри истеҳлок бояд аз ҷиҳати иқтисодӣ асоснок ва ба пуррасозии саривақти фондҳои асоси равона гардад. Ҳангоми ҳисобкунии он муҳим аст, ки мудати хизматрасонии он ҷиҳати иқтисодӣ ба максад мувофиқи фондҳои асоси дар алоқаманди бо омилҳои зерин муайян карда шаванд

    1. Дарозумрии фондҳои асосӣ
    2. Фарсудашавии маънавӣ
    3. Нақшаҳои дурнамои мусаллаҳсозии техникӣ.
    4. Имконияти аз нав сохтан ва таъмири фондҳои асосӣ.
  1. Фондҳои асосии мақомоти гумрук.
    1. Сохтор ва таркиби фондҳои асосии мақомоти гумрук.

Масъалаи баланд бардоштани самаранокии истифодабарии фондҳои асоси ва пешбурди иқтидори истеҳсолии органҳои гумрукӣ дар гузариш ба иқтисоди бозори яке аз ҷойҳои намоёнро ишғол мекунад. Аз ҳалли ин масъала ҳолати молияви органҳои гумрукӣ хуб мегардад.
Дар шароити иқтисоди бозоргонӣ баланд бардоштани сифати техникии воситаҳои меҳнат ва таъмини коргарон бо онҳо ба баландравии самаранокии (истеҳсоли) фаъолияти гумрук бурда мерасонад. Дар ҷараёни фаъолияти (истеҳсол) гумруки воситаҳои меҳнат – фондҳои асосии истеҳсолиро ташкил медиҳанд. Предмет меҳнат бошад фондҳои гардонро.
Фондҳои истеҳсоли ба ду гурўҳ тақсим мешаванд.

  1. Фондҳои асосӣ
  2. Воситаҳои гардон.

Фондҳои асоси дар навбати худ ба фондҳои асосии истеҳсоли ва фондҳои асосии ғайри истеҳсолӣ ҷудо мешавад:

    1. фондҳои асосии истеҳсоли дар ҷараёни истеҳсолот иштирок намуда арзишашонро қисман ба маҳсулот мегузоранд.

Ба фондҳои асосии истеҳсоли дохил мешавад.
Биноҳо, воситаҳои нақлиёт, иншоотҳои истеҳсолию маъмурӣ, воситаҳои техникӣ, асбобу дастгоҳҳои барои фаъолияти гумруки зарури ва ғайра.

    1. фондҳои асосии ғайриистеҳсолӣ дар ҷараёни истеҳсолот иштирок намекунанд ва арзиши худро бевосита ба маҳсулот намегузоранд.

Ба фондҳои асосии ғайриистеҳсоли дохиланд:
Хонаҳои истиқоматӣ, муассисаҳои бачагона, таълимӣ, тандурустӣ, варзишӣ, иншоотҳои мадани-маишӣ дар ихтиёри мақомоти гумрукӣ буда.
Самтҳои асосии беҳдошти фондҳои асосии истеҳсолӣ инҳоянд:
Навкунӣ ва таҷдиди таҷҳизотҳои истеҳсолӣ.

    1. истифодаи хуби бинову иншоот гузоштани дастгоҳхои иловагӣ дар майдончаҳои холии истеҳсолӣ.
    2. Коркарди дурусти лоиҳаҳои сохтумонӣ ва иҷрои баландсифатии накшаи сохтумонии корхона.
    3. Аз истеҳсолот баровардани таҷҳизоти нодаркору холиистифода ва истифодаи таҷҳизоти зарурӣ.
    4. Шаклҳои ғунсозӣ (бозистеҳсол) ва баланд бардоштани самаранокии фондҳои асосӣ.

Фондҳои асоси дар раванди истифодашави фарсуда мешаванд. Одатан дар иқтисодиёт ду намуди фарсудашавӣ вуҷуд дорад:

    1. Фарсудашавии ҷисмонӣ.
    2. Фарсудашавии маънавӣ.

Зерии мафҳуми фарсудашавии ҷисмонӣ ин коҳиши бо тадриҷи арзиши истеъмолии ибтидоии фондҳои асосиро мефаҳмонад, ки ҳам дар фаъолияти истеҳсолӣ ва ҳам дар мавриди бефаъолияти сурат мегирад.
Фарсудашавии ҷисмонӣ ҳатто дар унсурҳои якхелаи фондҳои асоси якранг намегузаранд. Ду намуди фарсудашавии ҷисмони маълум аст:

    1. пурра.
    2. Ҷузъи (қисман).
    3. Ҳангоми фарсудашавии ҷисмонии пурраи фондҳои асоси аз истеҳсолот хориҷ мегарданд ва бо фондҳои асосии нав иваз мешаванд.
    4. Фарсудашавии ҷисмонии ҷузъи асоси бо таъмин барқарор карда мешавад.

Фарсудашавии маънави одатан пеш аз фарсудашавии ҷисмонӣ фаро мегирад.
Фарсудашавии маънавӣ ду шакл дорад:
Фарсудшавии маънавии навъи якум ва фарсудашавии маънавии навъи дуюм.
Фарсудашавии маънавии навъи якум – ин коҳиши ҳиссаи арзиши натиҷаи пастшавии хароҷоти истеҳсоли ин воситаҳои техникӣ дар шароити нав. Фарсудашавии маънавии навъи якум бо давомнокии муддати хизматрасонии таҷҳизот бо дараҷаи фарсудашавии ҷисмонии вайне (физикӣ) балки бо камшавии арзиши истеҳсоли маҳсулот дар натиҷаи баландшавии ҳосилнокии меҳнат ба воситаҳои истеҳсоли алоқаманд аст. Фарсудашавии маънавии навъи дуюм – ин фарсудашавие мебошад, ки пастшавии арзиши воситаҳои техникӣ дар натиҷаи ҷорикунии мошину таҷҳизотҳои пешқадам ва аз ҷиҳати иқтисодӣ самаранок мебошад.
Истеҳлок - ин пурра гардонии фарсудашавии фондҳои асоси бо роҳи дохил намудани қисми арзиши онҳо ба хараҷотҳои мақомоти гумрукӣ. Раванди истеҳлок ҳисса (интиқолшавии фарсудашавии арзиши фондҳои асосиро ба маҳсулоти истеҳсолшаванда дар давоми муддати истифодаи минбаъдаи ин арзиш барои барқарорсозии фондҳои асосии фарсудашударо дар бар мегирад. Вазифаи асосии истеҳлок таъмини такрористеҳсол, барқароршавии фондҳои мебошад. Муносибати (отношения) маблағи солонаи истеҳлок ба арзиши фондҳои асоси, ки бо фоиз баён мешавад – меъёри истеҳлок номида мешавад. Ҳисоботи меъёри истеҳлок нишон медиҳад, ки кадом қисми арзиши ҳарсолаи воситаҳои меҳнат ба хароҷотҳои мақомоти гумрукӣ гузаронида шудааст.
Ҳисоби меъёри истеҳлок бо формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:
Нам = (Ф1 – Фл) / (Та х Ф1) х 100
Нам – меъёри истеҳлок
Ф1 – арзиши ибтидоии фондҳои асосӣ
Фл – арзиши барҳамдиҳии фондҳои асосӣ
Та – муддати хизматрасонии фондҳои асоси бо сол.
Ҳисоб намудани арзиши истеҳлок барои пурра барқарор намудани фондҳои асосӣ бо формулаи зерин муайян мекунанд.
Аа = На х Ф
Аа – ҳисоби истеҳлок
Ф – арзиши фондҳои асосӣ.
Ҳамин тариқ меъёри истеҳлок фоизи солонаи пардохти арзиши фондҳои асосиро таҷассум мекунанд. Меъёри истеҳлок бояд аз ҷиҳати иқтисодӣ асоснок ва ба пуррасозии саривақти фондҳои асоси равона гардад. Ҳангоми ҳисобкунии он муҳим аст, ки мудати хизматрасонии он ҷиҳати иқтисодӣ ба максад мувофиқи фондҳои асоси дар алоқаманди бо омилҳои зерин муайян карда шаванд

    1. Дарозумрии фондҳои асосӣ
    2. Фарсудашавии маънавӣ
    3. Нақшаҳои дурнамои мусаллаҳсозии техникӣ.
    4. Имконияти аз нав сохтан ва таъмири фондҳои асосӣ.

Дидан карданд: 1498

Мавзӯъҳои монанд:

Идоракунии кормандон дар Мақомоти гумрук

Банақшагирии ташкили дар идоракунӣ дар Мақомоти гумрук

Ташкил ва танзим ҳамчун вазифаи идоракунӣ

Қабули қарорҳои идоракуни дар раванди идоракунӣ

Раванди идоракуни дар Мақомоти гумрук

Сохтори идоракунӣ дар Мақомоти гумрук

Хусусияти хоси идоракуни дар Мақомоти гумрук

Ташкили системаи идоракунӣ дар Мақомоти гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон

Мақсад ва вазифаҳои фанни “Идоракуни ва ташкили фаъолияти гумрук”

Хироҷҳои гумруки ва намудҳои онҳо

Коментари дохил карданд:

Каментарй дохил кард: Салим
Санаи дохилгардида: 2017-07-29

Негматов


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: