|

Ҳамгироии агросаноатӣ ва моҳияти комплекси аграрию саноати

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Сино Эгамбердиев Бахром Ахмедов Алишер Фозилов

Санаи дохилгардида: 2020-03-14

Ҳамкорӣ ва дастгирии байни ҳавзаҳои хоҷагии қишлоқ ва саноат ҳамчун мояи амиқ гаштани истеҳсолоти ҷамъиятӣ ба вуқӯъ пайвастааст. Ҳамгироии кишоварзию саноат яке аз ҳодисаҳои маъмулу густаришёфтаи замони ҳозира мебошад.                                  

Ба раванди эҳё ва ташаккули ҳамгироии агросаноатй, аниқ гаштани тақсими ҷамъиятии меҳнат замина мегузорад.Ба ҳамагон маълум аст, ки хоҷагии қишлоқ ҳамчун раванди ягонаи табий ва иқтисодӣ сурат мегирад.

Бисёр вақт хоҷагии қишлоқ дар танҳой ба ҷараёнҳои стихиявонаи табиат (обхезй, сел, хушксолй, сармо’…) мубориза бурда наметавонад. Ин ҳодисаҳои ғайричашмдошт фақат дар нагадай ҳамгироӣ бо саноат ва дигар соҳаҳо рафъ карда мешавад. Саноат хоҷагии қишлоқро сари вақт бо лавозимоти техникй таъмин карда, маҳсулоти онро бармаҳал кор карда баромада ба вайрон шудани он имкон намедиҳад.

Дар шароити ҳамгироии агросаноатй бошад, воситаҳои истеҳсолот дар давоми сол пурра ва ҳама ҷониба истифода карда хоҳанд шуд.

Ҳамгироии агросаноатӣ имкон медиҳад, ки ащё бо таври доимию муозин истеҳсол, пасмондаҳои саноатӣ, хӯрокворӣ ҳамчун масолеҳи озуқа барои соҳаи чорводорӣ ва зироат истифода ва захираҳои меҳнатие, ки вобаста ба мавсими кор аз хочагии қишлоқ ё дар саноати коркардабароӣ озод мешаванд дар шароитҳои лозимӣ, бо навбат дар доираи ҳавзаи агросаноатӣ истифода карда шавад.

Раванди ҳамгироии аграрию саноатй дар ду намуд сурат мегирад:

Якум, ҳамгироии амудӣ (вертикалй, шокулӣ). Он дар давраи мошинии истеҳсолоти хоҷагии қишлоқ ба вуқӯъ пайвастааст. Он ҳамчун тарзи ба ҳам пайваст шудани соҳаҳои ба ҳам алоқаманд оид ба аз нав коркарда баро-мадани маҳсулоти хоҷагии қишлоқ,

Истеҳсоли комбикорм (истеҳсоли ему хошок омехта), корхонаҳои махсусгардонда-шудаи хоҷагии қишлоқ ва марказҳои савдо ташкил карда мешавад;дуввум, ҳамгироии уфуқи (горизонтали)-и агросаноатӣ. Ин шакли ҳамгироӣ ҳамчун иттиҳоди кооперативии корхонаҳои хурд, ки дар фазой ягонаи технологии сикли (давраи) умумии истеҳсол ва фурӯши маҳсулот амал мекунад, баромад мекунад.

ОН АКСАР ВАҚТ АЗ ҶОНИБИ ФЕРМЕРҲО, ТОҶИРОН ВА СОҲИБКОРОНИ ДИГАР БА МАҚСАДИ ҲАМКОРӢ ВА ЁРДАМ ОИД БА МАСЪАЛАИ ТАШКИЛИЮ МОЛИЯВӢ ВА ТЕХНИКИ ТАЪСИС ДОДА МЕШАВАД.

Ҳамгироии агросаноатй дар асл мазмуни ташаккули раванди инкишофи хоҷагию ҳуқуқии комплекси аграрию саноатиро (КАС) таҷассум мекунад.

КАС ҲАМЧУН МАҶМӮИ СОҲАҲОИ МАКРОИҚТИСОД, КИ БАРОИ ТАВЛИДИ МАҲСУЛОТИ ИСТЕЪМОЛӢ, ТАЪМИН КАРДАНИ АҲОЛӢ БО

Озуқа ва хизматрасонӣ ба аҳолӣ банд мебошанд, ташкил карда мешавад. Дар доираи КАС ҳамаи соҳаҳо ба ҳам пайваст ва алоқаманд мебошанд.

Дар доираи КАС ба ғайр аз соҳаҳои худи хоҷагии қишлоқ дигар соҳаҳои боқимонда, барои беҳтар истифода кардан ва маҳсулнок (ҳосилхез) кардани замин ҳавасманд набуданд. Чунки хӯҷаини асосии замин деҳқон боқӣ мемонад. Афсӯс, ки вай мустақилияти том надошт. Азнавтақсим-кунии даромади софи колхоз ба манфиати ташкилотҳои болоии КАС бештар буд.

Комплекси аграрии саноатй (КАС) соҳаҳое, ки барои хоҷагии қишлоқ воситаҳои истеҳсолот тавлид менамояд (ҳавзаи 1), истеҳсолоти худи хоҷагии қишлоқ (ҳавзаи 2), соҳа-ҳои коркардабарой ва таъмину фурӯши ашёву аз он истеҳсол карда шудани маҳсулоти хоҷагии қишлоқ (ҳавзаи 3) ва он соҳаҳои зерсохт (инфраструктура)-и истеҳсолӣ ва иҷтимоие, ки бевосита ба тавлиди он маҳсулотқо таъсир мерасонанд, дарбар мегирад.

Бояд иқрор шуд, ки дар аксарияти давлатҳои Ғарб тартиби қатъии танзим ва истифодаи замин ҷорӣ карда шудааст. Масалан, дар Олмон заминро он шахсе харида ба моликияти хусусӣ табдил карда метавонад, ки агар он ҳамон қитъаи

Заминро ба иҷора гирифта, дар он замин зиёда аз 10 сол хоҷагидорй карда бошад. Дар Норвегия барои ба моликияти хусусй табдил додани зиёда аз 1 гектар замин, шахе бояд ба он литсензияи давлатй дошта бошад. Баробари ин ӯхдадор бояд шавад, ки дар ҳамин қитъаи замин ҳамеша ва доимй зиндагӣ хоҳад кард.

Бояд махсус қайд намуд, ки заминҳои фурӯхташуда ва ба моликияти давлатй табдилдодашуда, дубора ба фурӯш

Гузошта намешаванд.Ва агар зарурият паидо шавад, он баъд аз мӯҳлати муайян (дар Фаронса — 12 сол, ИМА — 15 сол) фурӯхта мешавад.

Ба андешаи мо дастгирии КАС аз ҷониби давлат дар чунин самтҳо нисбатан қулайтар мебошад:

1) САРМОЯГУЗОРЙ БА ХОҶАГИИ ДЕҲҚОНӢ БАРОН ТАДБИРҲОИ МАБЛАҒТАЛАБ (БЕҲТАР КАРДАНИ СИФАТИ ЗАМИН — ОБЪЁРӢ, ХУШКОНДАН, КАНДАНИ ЗАҲБУРҲО, КАНАЛҲО, ГУЗАРОНИДАНИ ҚУБУРҲО, СОХТАНИ РОҲҲО, МУСТАҲКАМ КАРДАНИ БАЗАИ МОДДИЮ ТЕХНИКӢ). МАСАЛАН, ДАР ИМА САРМОЯГУЗОРИИ МУСТАҚИМИ ДАВЛАТ БАРОН ХОҶАГИҲОИ ФЕРМЕРӢ ЗИЁДА АЗ 30 ФОИЗ, КАНАДА — 45, ШВЕТСИЯ — 59, ЯПОНИЯ — 66, ФИНЛЯНДИЯ — 71 ВА НОРВЕГИЯ — 77 ФОИЗИ ДА-РОМАДИ ОНҲОРО ТАШКИЛ МЕДИҲАД;

2) ДАСТГИРИИ ДАРАҶАИ НАРХ БА МАҲСУЛОТИ ХОҶАГИИ ҚИШЛОҚ. ДАР ИМА, МАСАЛАН, БАРОИ ФЕРМЕРҲО ҚУСУРБАРОРИ (КОМПЕНСАТСИЯ)-И РЕНТА ҶОРӢ КАРДА ШУДААСТ. АГАР НАРХИ ХАРИДИ МАҲСУЛОТ АЗ САТҚИ НАРХИ МУҚАРРАР КАРДАН ДАВЛАТ ПАСТ БОШАД, ОН ГОҲ ДАВЛАТ ФАРҚИ ОНРО РӮПӮШ МЕКУНАД;

3) ДАСТГИРЙ ВА САРМОЯГУЗОРИИ СОҲАҲОИ ЗЕРСОХТ (ИНФРАСТРУКТУРА)-И ХОҶАГИИ ҚИШЛОҚ (СОХТАНИ РОҲ, ГУЗАРОНИДАНИ ХАТҲОИ АЛОҚА, БАРҚ, СОХТМОНИ МУАССИСАҲОИ ТАНДУРУСТӢ…);

4) ТАДБИҚИ КОРҲОИ ИЛМӢ-ТАДҚИҚОТӢ (ТАКМИЛИ ТЕХНОЛОГИЯ, ИСТЕҲСОЛОТИ ХОҶАГИИ ҚИШЛОҚ, ТАЙЁР КАРДАНИ МУТАХАССИСОН…);

5) ТАНЗИМИ ФАЪОЛИЯТИ КАС — ТАЪМИН КАРДАНИ БЕХАТАРИИ ОЗУҚАВОРЙ БО РОҲИ ИНКИШОФ ДОДАНИ СОҲАҲОИ АСОСИИ ОН;

6) ҲИФЗИ МАНФИАТҲОИ ХОҶАГИИ МАЙДАИ ДЕҲҚОНӢ БО РОҚИ АМАЛИГАРДОНИИ ТАДБИРҲОИ ҒАЙРИМИЛЛИКУНОНӢ ВА ЭМИН НИГОҲ ДОШТАН АЗ РАВАНДИ КАСОДЙ; ТАЪМИН КАРДАНИ НАЗОРАТ ВА БЕХАТАРИИ СОҲАҲОИ КАС, БАЛАНД БАРДОШТАНИ МАСЪУЛИЯТ ОИД

БА БЕҲТАР КАРДАНИ СИФАТИ ТУХМӢ, НУРИҲОИ МИНЕРАЛӢ, ҲИФЗИ ОБУ ТАБИАТ, ҲАЙВОНОТУ НАБОТОТ, ТАЪМИН БО ЕМУ ХОШОК ВА ҒАЙРАҲО.

Барой ба эътидол овардани таносуби истеҳсоли ғаллаву талаботи рӯзафзуни мардум (аз рӯи тавсияи ташкилоти байналмиллалии озуқаворӣ (ФАО)) бояд барои ҳар як фард соле то 0,6-0,8 тонна ғалла истеҳсол карда шавад. Дар миқёси ҷаҳон истеҳсоли солонаи галла то ба 3-4 млрд, тонна расонда шавад. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад, соле бояд на камтар аз 1,5 млн. Тонна ғалла истеҳсол карда шавад.

Рушду таҳаввули КАС ва сохтори он дар шароити бозор бештар аз амиқ ва мустаҳкам шудани сирати комплекси истеҳсол ва истифодаи маҳсулоти хоҷагии қишлоқ ва озуқаворй дарак медиҳад. Ин тамоюли инкишоф дар адабиёти кунунии иқтисодӣ таҳти мафҳуми агробизнес бештар маъмулу машҳур гардидааст.

Сароғоз мафҳуми агробизнес аз ҷониби иқтисодчии америкоӣ Ч.Дэвис ва Р.Голдберг (с. 1958) дар китоби «Консепсияи агробизнес» истифода карда шудааст. Таҳти агробизнес маҷмӯи ҳамаи амалиётҳо оид ба фаъолиятҳои дар доираи фирма анҷом додашаванда оид ба нигоҳ доштан, кор карда баромадан, фурӯхтани ашёи хоми хоҷагии қишлоқ ва предметҳои истеъмолй ба мақсади ба даст овардани да ромади ҳадди аксар (максималй) ва дар ин асос қонеъ гардонидани талаботи пураи аҳолӣ тасаввур карда мешавад.

Дидан карданд: 872

Мавзӯъҳои монанд:

Ҳамгироии агросаноатӣ ва моҳияти комплекси аграрию саноати

Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ифтихори Рӯзи дониш

Иди Фитрро дар Тоҷикистон 5 июн таҷлил мекунанд

Қарори Шӯрои уламо дар бораи оғози моҳи мубораки Рамазон

Тасдиқи халтачаҳои наврӯзӣ аз ҷониби Пешвои миллат

Ангораи «Наврӯз – 2019» тасдиқ шуд

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (26.12.2018)

Суханронӣ дар вохӯрӣ бо устодону донишҷӯёни Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ва кормандони соҳаи тандурустӣ ба муносибати Рӯзи дониш ва оғози соли нави таҳсил

Тақвими моҳи шарифи Рамазон-2018 (Ҷумҳурии Тоҷикистон)

Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 22-12-2017

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: