|

Сиёсати зиддитаваррумии давлат (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-10-30

Таваррум як навъ касалиест, ки дар иқтисод бунёд ёфта, оҳиста-оҳиста ба ҷону устухони он ҷой гирифта, оқибат, онро муфлис за касод мегардонад. Аз ин ҷиҳат ташхис ва муолиҷаи он вазифаи аввалиндараҷаи ҳар давлат мебошад. Кулли тарз ва услубҳои дарк, пешгирӣ, боздоштан ва ба ҳадди ақалл расонидани таъсири он ба ҳаёти иқтисодию иҷтимоӣ - сиёсати зиддитаваррумии давлатро ташкил медиҳад. Охирон хислати соф инфиро-дии ҳар як давлат буда, тибхи тақозои сиёсати иқтисодии давлат ва барно-маҳои солимгардонии иқтисодиёт ба роҳ монда мешавад.

  1. Мубориза ба муқобили таваррум, таҳия ва кор карда баромадани барнома ва қонунҳои махсуси зиддитаваррумро тақозо менамояд, ки он яке аз унсурҳои муҳимтарини ба эътидол даровардан ва истиқрори иқтисоди миллӣ мебошад. Асоси онро таҳлили сабаб, шароит ва омилҳои муайян-кунанда, интихоби тадбирҳо ва сарчашмаҳои таъминкунандаи он ташкил медиҳад.

Сиёсати мутобиқгардонӣ сиёсате мебошад, ки мувофиқи он субъектҳои иқтисодӣ (субъектҳои бозор) дар амалиётҳои худ пасту баландшавии таваррум ва ҳаҷми зарари аз ҳисоби паст шудани қобилиятпазирии пул ба вуҷуд омадаро сари вақт ба эътибор мегиранд. Вай аксар вақт бо воситаи индексатсияи (воҳиди фоиз), яъне баланд бардоштани воҳиди фоиз, ба ҳаҷми афзудаи таваррум, муайян карда мешавад. Баъзан он бо роҳи индек-сатсияи маблағи ибтидоии сармоя гузошташуда сари вақт аз рӯи индекси пешакӣ гуфтугӯй кардашуда аз нав дида баромада мешавад.
Тадбирҳои зиддитаваррумии давлат сиёсатест, ки дар шароити саросар паҳн ва ҳумкрон гардидани таваррум дар иқтисод, бо дахолати на чандон зиёд бо воситаи гузаронидани тадбирҳои мушаххаси судбахш, пеши роҳи болоравии он (таваррум) боз дошта мешавад.
Ин тадбирҳо ҳамчун барномаҳои махсуси фонди байналхалқии асъор оид ба гузариши давлатҳои муштараккулманофеъ ба низоми бозорӣ, озод-гардонии нарх, густариши сектори хусусӣ, шаклҳои нави хоҷагидорӣ, соҳиб-корию корчаллонӣ, кӯмаку ёрдампулиҳо оиди дастгирии қурби асъори миллӣ ва ғайра ба роҳ монда мешавад.
Дар шароити низоми иқтисодӣ амри тадбирҳои зиддитаваррумии давлат ҳамчун танзими сиёсати даромад, нарх ва музди кор, яъне муайян кардани ҳадди ақал ва аксари музди кор, нарх ва даромад, маҳдудгардонии ҳаҷми пулҳои нақд дар муомилот, харидкунии маҳсулот, маблағгузориҳо, манъ кардани имтиёзҳо, баланд бардоштани воҳиди андозҳои мустақим ва ғайримустақим, танзими меъёри фоида ва фонди амортизатсионӣ муайян карда мешавад.
Дар шароити низоми иқтисоди бозорӣ танзими зиддитаваррумии иқти-сод тибқи усулҳои зер ба роҳ монда мешавад:
— сиёсати маҳдудгардонии касри буҷет, васеъшавии ҳаҷми кредит, боздорӣ ё худ манъкунии интишори иловагии пул;
— сиёсати танзими нарх ва даромад ба мақсади ба ҳам пайваст наму-дани афзоиши музди кор ва болоравии нарх. Ин бо воситаи индексатсияи даромад, аз рӯи дараҷаи ҳадди ақали зист ё худ стандарти сабати истеъмолӣ бо назардошти тағйироти динамикаи нарх ба амал бароварда мешавад.
Сиёсати дефлятсионӣ ба мақсади ором ва паст гардондани ҷараёни баланди таваррум ва тақозои боло рафтаи субъектҳои иқтисодӣ, бартараф кардани дефисит (каср)-и пардохти баланс истифода карда мешавад.
Тадбирҳои давлат ва бонкҳои хусусию марказӣ, ки барои боздории раванди таваррум ва чандирсозии он равон карда мешавад, дезинфлятсия ном дорад.
Дефлятсия ё дезинфлятсия дар асоси фишангҳои сиёсати фискалӣ (хазинадорӣ) ва пулию қарзӣ, яъне баланд бардоштани андозу андозбандӣ, кам кардани хароҷоти буҷети давлатӣ, паст кардани қобилияти харидории аҳолӣ, кам кардани воҳиди қарзи бонкӣ ва афзоиши пасандозу андӯхт сурат мегирад.
Дар адабиёти муосири иқтисодӣ, асосан ду варианти пешниҳоди исти-фодаи сиёсати зиддитаваррумии давлат пазируфта мешавад:
1. Варианти ортодоксалӣ (боэътимод) - варианте мебошад, ки тариқи пешгирии таваррумро аз нигоҳи ҳамаҷониба вусъат додан, истифода ва танзими фишангу механизмҳои бозор, дар асоси пурра озодгардонии шароитҳои хоҷагидории фаъолияти фирма дар бозори дохилӣ ва ҷаҳонӣ; ҷорӣ намудани нархҳои озод дар ҳолати маҳдудгардонии музди кор ва истиқрори қурби асъори миллӣ; ботадриҷ маҳдудгардонии ҳавзаи фаъолият (дахолат)-и давлат дар иқтисодиёт, таъмини муозинии буҷет ва дастгирии афзоиши ҳаҷми пул дар муомилот вобаста ба имкониятхои воқеии рушди истеҳсолот пешниҳод мекунад.
2. Варианти гетеродоксалӣ (гуногунтаркиб ё худ гуногунэътимоӣ) - тарзи сиёсати зиддитаваррумие мебошад, ки бештар ба густариши накш ва мақоми давлат дар танзими иқтисод, яъне амиқ гардондани дахолати давлат дар иқтисод, бо истифодаи фишангҳои зер: муваққатан ях (шах) карда мондани воҳиди музди кор ва афзоиши нарх, таъмин кардани имконият барои андӯхту пасандоз, ҳавасмандгардонии соҳибкорию корчаллонӣ, ривоҷу равнақ додани зерсохти (инфраструктураи) бозор, дастгирии соҳаҳои муҳимтарини аҳамияти ҳаётидошта, танзими савдои берунӣ, амалиётҳои асъорӣ ва ғайра ба роҳ монда мешавад.
Дар мамлакатҳои фавқулинкишофи бозори таваррум қариб ба яке аз унсурҳои мустақили механизми хоҷагидорӣ табдил ёфтааст. Барои баъзеи онҳо (ИМА, Япония, Европои Ғарбӣ) мавҷуд будани таваррум дар иқтисодиёт ҳодисаи муқаррарӣ буда, мувофиқи услуб ва механизмҳои маъмулу шинохта ба осонӣ танзим ва идора карда мешавад. Аз ин нигоҳ хавфи зиёд барои онҳо надорад.

Дидан карданд: 447

Мавзӯъҳои монанд:

Бекорӣ: шаклҳо ва сабабҳои пайдоиши он. Мафҳуми шуғли пурра

Сиёсати зиддитаваррумии давлат (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Оқибатҳои иқтисодию иҷтимоии таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Хусусият ва омилҳои муайянкунандаи таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Шакл ва намудҳои таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Таваррум, моҳият ва сабабҳои пайдоиши он (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Сиёсати хазинадории давлат ва хусусиятҳои он дар шароити бозор (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Андоз, вазифа, шакл ва хусусиятҳои ташаккули он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Буҷети давлатӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои ташкили он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Молия, вазифа ва низоми он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: