|

Самара ва оқибатҳои иҷтимоии рушди иқтисодӣ (РУШДИ ИҚТИСОД, ОМИЛ ВА ТАМСИЛАҲОИ ОН)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-10-28

Чи тавре ки аз бобҳои пештара эҳсос намудем, МУМ, МУД ва даромади миллӣ аз ду ҷанба - арзиш ва натура (яъне шакли ҷисмӣ ё худ моддӣ) ба эътибор гирифта шуда, ҳисобу китоб карда мешаванд. Аз ин нигоҳ, рушди иқтисод ҳамчун нишондиҳандаи тақвиятбахши ҳаҷми умумӣ ва суръати афзоиши МУМ, МУД, ДМ низ аз ду нуқтаи назар - арзишӣ (пулӣ) ва ҷисмӣ (натуралӣ, моддӣ) тақсимбандӣ карда мешавад.
Рушди ҷисмӣ ҳамчун шакли афзоиши миқдории неъматҳову   ҳадамотҳои дар давоми вақти муайян (моҳ, сол) тавлидгардида, дар тавсиби нархҳои воқеии солҳои пештара ва аз нуқсонҳои таваррум (инфлятсия) «тоза» карда шуда баромад мекунад.
Рушди арзишӣ ҳамчун рушди ҷисмӣ ба эътибор гирифта шуда, дар асоси индекс (шохис)-ҳои афзоиши нарх муайян карда мешавад.
Дар аксари давлатҳои Fapб рушди иқтисод барои давраҳои миёна ва дарозмӯҳлат тарҳрезӣ ва пешбинӣ карда мешавад. Дар ин асно дигаргунсозиҳо дар соҳаҳои паҷӯҳишгоҳҳои давлатӣ, идора, объекти зерсохт (зербино), алоқа-мандии субъект ва намояндагони (агентҳои) иқтисодӣ бо муҳит ва фазои дохилию берунӣ бештар ба инобат гирифта мешавад.
Ҳангоми таҳлили рушд на танҳо масъалаҳои ташкил ва ташаккули макроиқтисодӣ, балки масоили микроиқтисодӣ: асосҳои инкишофи соҳавӣ ва саноати гардони мамлакат, ташаккули тиxорат ва институтҳои ҳукуматӣ, ташкили сохторҳои нави иқтисодӣ, соҳибкорӣ, рақобатпазирӣ, тавлидгарону истеъмолгарон, бозор ва ғайра низ таҳти назар қарор дода мешавад.
Масоили ташаккули рушд аз нигоҳи хусусияти меъёрӣ (нормативӣ) ва исботӣ (позитивӣ) мавриди таҳлил қарор мегирад. Хусусияти меъёрии рушд аз он шаҳодат медиҳад, ки барои ҷомеаи инкишоф ва таҳаввулёбанда чӣ бояд кард ва кардан лозим ояд, то ки мақсади асосии он амалӣ гардонда шавад. Хусусияти рушди исботӣ дар он ифода меебад, ки чй тавр аз ҷониби иштирокчиёни муносибатҳои истеҳсолӣ - воқеан соҳибкорон, корчаллонҳо, менеҷерон, хоҷагиҳои хонавода ва дигарҳо барои ба даст овардани фоида ва таъмин кардани дараҷаи мӯътадили афзоиш чӣ қадар сармоягузорӣ карда мешавад ва чӣ гуна оиди самаранокии он кӯшиш ба харҷ дода мешавад.
Одатан, чунин унсурҳои муҳимтарини ба самаранокии рушд таъсирра-сонандаро бештар номбар мекунанд:
- беҳтар намудани сифати молҳову ҳадамот, баланд бар­доштани рақобатпазирии онҳо дар бозори дохилӣ ва ҷахонӣ;
- аз худ намудани тарз ва услуби тавлиди молу ҳадамотҳои нав, ки қобили қонеъ гардондани тақозои қонеъ гардонданашуда дошта бошанд;
- амиқ гаштани раванди тахсис ва кооператсияи истеҳсолот аз нигоҳи афзалиятпазирии территориявии мамлакат дар доираи тақсими байналмил-лалии меҳнат;
- беҳтар ва оқилона ҷойгиронии захираҳои истеҳсолӣ дар ноҳия, соҳа ва дигар бахшҳои хоҷагии халқи мамлакат;
- аз худ кардани технологияи нав, ки қодир бошад барои тавлиди ҳаҷми маҳсулоти муайян, имконияти ба ҳадди ақалл расондани хароҷотро дар асоси истифодаи захираҳои истеҳсолии мавҷуда таъмин намояд.
Аз нигоҳ ба унсурҳои номбар карда шудаи самаранокӣ ва сифати рушди иқтисодӣ хулоса бармеояд, ки онҳо ба мақсади афзун гардонидани маҳсулоти ҷамъиятӣ ба ҳар нафар аҳолӣ, таъмин намудани фаровонии неъматҳои моддӣ, ба ҳадди ақалл расонидани масрифот ва дар ин асос баланд бардоштани дараҷаи некӯаҳволии мамлакат мусоидат менамоянд.
Худи ҳаёт муайян намудааст, ки иқтисоди ривоҷёбанда қобилияти бештари қонеъ гардонидани тақозои афзудаистода ва имконияти ҳаллу фасли масоили иқтисодию иҷтимоии дохилӣ ва бурунмарзиро дорад.
Иқтисоди ривоҷёбанда, ки меҳвари онро афзоиши солонаи маҳсулоти воқеӣ ташкил медиҳад, имконияти бо таври васеъ қонеъ гардондани тала-ботҳои ҷамъиятӣ, инкишоф ва таҳаввули истеҳсолот, ташаккули низоми музди кор, қабули барномаҳо оиди шуғл ва мубориза бар зидди бенавоию ифлос намудани муҳити зист, навовариҳои илму техника, пешрафти маориф, маданият ва ғайраро бештар дорад.
Ҳамин тавр, рушди иқтисод имкон медиҳад, ки мувозинии тақозо ва арзаи кулл дар доираи иқтисоди миллӣ таъмин ва мақсади умдаи иқтисод - дар асоси истифодаи захираҳои маҳдуди иқтисодӣ қонеъ гардондани тақозаи беинтиҳои ҷамъият воқеан амалӣ гардонда шавад.

Дидан карданд: 26

Мавзӯъҳои монанд:

Бекорӣ: шаклҳо ва сабабҳои пайдоиши он. Мафҳуми шуғли пурра

Сиёсати зиддитаваррумии давлат (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Оқибатҳои иқтисодию иҷтимоии таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Хусусият ва омилҳои муайянкунандаи таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Шакл ва намудҳои таваррум (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Таваррум, моҳият ва сабабҳои пайдоиши он (ТАВАРРУМ ВА ТАНЗИМИ ЗИДДИТАВАРРУМИИ ДАВЛАТ)

Сиёсати хазинадории давлат ва хусусиятҳои он дар шароити бозор (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Андоз, вазифа, шакл ва хусусиятҳои ташаккули он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Буҷети давлатӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои ташкили он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Молия, вазифа ва низоми он (БОЗОРИ МОЛИЯ, АНДОЗ, БУҶЕТ ВА СИЁСАТИ ХАЗИНАДОРИИ ДАВЛАТ ДАР ШАРОИТИ БОЗОР)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: