|

Истеҳсоли ҷамъиятӣ, моҳият ва шаклҳои он (ИСТЕҲСОЛОТ, ШАКЛ ВА ОМИЛҲОИ ОН)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-09-17

Дар назди ҳар як истеҳсолот, новобаста ба сохтор (низом)-ҳои иқтисодӣ, масъалаҳои умумие меистанд, ки бидуни ҳал ва ба инобат нагирифтани онҳо рушду камоли ҷомеаро таъмин кардан имконнопазир мегардад. Ба ҷумлаи онҳо дохил мешаванд:
1) Чӣ бояд истеҳсол кард, то ки ниёзу эҳтиёҷи моддии ҳамаҷониба афзояндаи аъзоёни ҷамъият қонеъ гардонда шавад?
2) Чӣ қадар истеҳсол кард? Ба ин мақсад кадом ҳиссаи захираҳои мавҷударо (захираҳои табиат, сармоя, меҳнат, замин, технология, қобилияти соҳибкорӣ) истифода ё худ банд намуд?
3) Чӣ тавр истеҳсол намуд? Ташкили истеҳсолотро чӣ навъ ба роҳ монд? Кадоме аз намудҳои техникаю технологияро истифода кард?
4) Барои кӣ истеҳсол кард? Истеъмолкунандаи молу хизматҳо киҳоянд? Қобилияти харидории онҳо чӣ тавр аст?
5) Оё истеҳсолот тибқи қудрат ва тавоногии мавҷудаи худ сатҳи ақалл (минимум)-и хароҷот ва сатҳи аксар (максимум)-и фоидаро дар ҳолати мавҷуд будани рақобатпазирии корхонаҳои дигар таъмин карда метавонад?
Ин ва дигар масъалаҳо дар шароити иқтисоди бозорӣ дар асоси ба эътибор гирифтани имконияту қонуниятҳои истеҳсолоти ҷамъиятӣ ва қонеъ гардонидани талабот ба роҳ монда мешавад.
Талабот ҳамчун ҳолат ё худ вазъи қонеъ гардонданашудаи ниёз ва эҳтиёҷи одамон мебошад, ки онро бояд бартараф намуд. Ҳамин чиз ода-монро маҷбур месозад, ки онҳо ба фаъолияти истеҳсолӣ даст зананд, маҳсули онро тақсиму мубодила намоянд.
Иқтисоди сиёсии марксистӣ истеҳсолоти ҷомеавиро аз ду нуқтаи назар: 1) маҳдуд - истеҳсоли неъматҳои моддӣ дар як давраи муайян; 2) васеъ - раванди доимию пайи ҳам такроршаванда, яъне такрористеҳсоли ҷамъиятӣ, ҳамчун кулли муносибатҳо оиди истеҳсол, тақсим, мубодила ва истеъмол таҳлил менамояд.
Хусусиятҳои хос аз нигоҳи дараҷаи камолоти омилҳои истеҳсолот (сармоя, меҳнат, соҳибкорӣ, замин...), сатҳи рушди фаъолияти зеҳни (инте-лектуали)-и инсон, таҳсис. тамаркази истеҳсолот, зерсохтор (инфраструк-тура)-и истеҳсолӣ, иҷтимоӣ, бозорӣ...) тақсим карда мешавад.
Истеҳсол - нуқтаи ибтидоии истеҳсолоти ҷомеавӣ буда, ҷунбиш, ҳара-кат, инкишоф ва пешрафти онро таъмин менамояд. Дар доираи истеҳсол тавлиди маҳсулот - неъматҳои моддӣ анҷом меёбад. Дар ҳолати тавлид, неъматҳову хизматҳои иқтисодӣ истеъмол (истифода) карда мешаванд.
Истеъмол - мақсади ниҳоии истеҳсол буда, дар ҳар як сохтори иқти-содӣ, сатҳ ва рушди онро муайян мекунад.
Тақсим - узви ҳатмӣ ва давоми истеҳсолоти ҷомеавӣ буда, муноси-батҳоро оиди тақсими сармоя ва меҳнат дар байни соҳаҳои истеҳсолоти моддӣ, ноҳияву кишварҳо ифода мекунад.
Мубодила - ҳамчун унсури муҳимтарини исеҳсолоти ҷомеавӣ дониста мешавад. Оиди нақшу мақом ва манфиату самарабахшии он дар адабиёти кунунии иқтисодӣ ҳамдигарфаҳмӣ ҷой надорад. Дар адабиёти ғайримар-ксистӣ мубодила ҳамчун унсури маҳсулдеҳи истеҳсолоти ҷомеавӣ тасаввур карда мешавад.
Тибқи ақидаи К.Маркс, мубодила ҳамчун давраи тақсим нақши миёна-равро дар байни истеҳсолу истеъмол иҷро мекунад. Он ҳаракати худро аз истеҳсол ҳамчун мубодилаи қобилияту фаъолият, яъне фаъолияти истеҳсо-лии байни коргарон, коргару мудирият, мутахассисони ҷодаи ҳунарҳои гуногун оиди ташкил ва иҷрои амалиётҳои истеҳсолӣ оғоз мекунад. Кулли ин робита раванди муомилотро ташкил медиҳанд.
Намояндагони мактаби ниҳоиюн (неоклассикхо) Маршалл ва дигарон ақида доранд, ки мубодила ҳамчун истеҳсолот маҳсулдиҳанда аст. Он барои ҳаракату даврзании неъматҳо ва пурратар қонеъ гардонидани талабот шароит фароҳам меоварад ва бо ҳамин сарвати ҷомеаро афзун мегардонад.
Истеъмол - самти муқобил ва давраи мустақилу ниҳоии истеҳсолоти ҷомеавӣ буда, ҷараёни истифода, нест, масраф ё худ кам кардани фоида-нокии неъматҳои моддиро ифода мекунад. Одатан, истеҳсол ва истеъмолро дар як сатҳ, яъне дар як мазмун тасаввур мекунанд. К.Маркс қайд мекунад, ки истеҳсол ва истеъмол як чиз аст.

Дидан карданд: 37

Мавзӯъҳои монанд:

Сиёсати зиддисилсилавии давлат (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Навъ ва давраҳои силсила: мавҷҳои дароз, кӯтоҳ ва миёна (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Силсилаи саноатӣ ва давраҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи силсила: нигоҳ аз диди таърих ва хусусиятҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи кеӣнсгароии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи институтсионалии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи классикии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Тақозои кулл ва омилҳои муаӣянкунандаи он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Мувозинии макроиқтисодӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Иқтисоди ниҳон ва хусусиятҳои он (ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ ВА САМАРАИ ОН)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: