|

Истеҳсолоти молӣ, шакл ва заминаҳои густариши он (АСОСҲОИ ХОҶАГИҲОИ БОЗОРӢ)

Тартибдиханда: Азизов Ф.Ҳ.

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2019-09-17

Тақсими ҷамъиятии меҳнат - асоси ташаккули хоҷагиҳои бозорӣ. Шакл ва намудҳои хоҷагиҳои ҷамъиятӣ. Истеҳсолоти (хоҷагиҳо) молӣ, шакл ва заминаҳои густариши он. Тамсилаҳои кунунии истеҳсолоти молӣ (бозорӣ). Неъмат - мояи асосии истеҳсолоти молӣ. Неъматҳои иқтисодӣ ва ғайрииқ-тисодӣ. Мол ва ҷанбаҳои асосии он. Манфиатнокии мол. Шаклҳои таъри-хии эҳё ва таҳаввули арзиш (пул). Вазифаҳои пул. Қонуни муомилоти пул. Консепсияи инкишофи арзиш, нарх ва пул. Заминаҳои пайдоиш ва ташак-кули бозор.

Истеҳсолоти (хоҷагиҳои) молӣ аз хоҷагиҳои натуралӣ бо он фарқ мекунад, ки он мустақиман бо бозор сару кор дорад. Таҳти хоҷагиҳои молӣ истеҳсолоте тасаввур карда мешавад, ки дар он молу хадамот аз ҷониби тавлидгарони махсус гардонида шуда ва мустақил барои харидуфурӯш ва қонеъ гардонидани ниёзу эҳтиёҷи истеъмолгарон пешниҳод карда мешавад.
Хоҷагиҳои молӣ дар асоси моликияти хусусӣ бунёд гашта, мустақил раванди истеҳсолот, идораи он, даромаду хароҷот, подош ва такрористеҳ-соли онро ба роҳ мемонанд.
Хоҷагиҳои молӣ дар асоси мавҷуд будани ду шароиттақсими ҷомеавии меҳнат ва мустақилияти молистеҳсолкунандагон имконпазир мегардад. Мус-тақилияти иқтисодӣ имкон медиҳад, ки ҳар як молистеҳсолкунанда, чанде аз унсурҳои "дастаи ҳуқуқ"- ро истифода намуда, дар ин асос соҳиби моли-кият гардад ва нисбат ба моли тавлидкардаи худ озодона рафтор намояд.
Дар шароити истеҳсолоти оддии молӣ воситаҳои истеҳсолот ба худи молистеҳсолкунанда тааллуқ дошта, мол аз ҷониби фардҳо ва молистеҳсол-кунандагони мустақил: косибон, ҳунармандон, деҳқонон ва ғайра барои фурӯш ба бозор бароварда мешавад. Фаъолияти онҳо дар асоси фаъолияти ҳарифона, яъне рақобати озод бидуни таъсири дигар субъектҳои иқтисодӣ, алалхусус, давлат сурат мегирад.
Истеҳсолоти оддии молӣ дар шароити ғуломдорӣ бунёд гашта, дар ҷомеаи феодалӣ ба зинаи баланди густариши худ расидааст. Кунун он дар мамлакатҳои мутараққии капиталистӣ ва рӯ ба инкишоф дар шакли хоҷагиҳои нисбатан майда (хурд), хоҷагиҳои индивидуалӣ (инфиродӣ), хона-дорӣ, деҳқонӣ, фермерӣ, табақаҳои хурди ҳунармандӣ, косибӣ, савдогарӣ ва ғайра арзи вуҷуд доранд.
Истеҳсолоти молии капиталистӣ истеҳсолоте мебошад, ки дар асоси истифодаи меҳнати коргари кироя ва бо мақсади ба даст овардани фоидаи баланд ташкил карда мешавад. Дар ин шароит моликиятдор ва истеҳсолку-нанда дар як шахсият вуҷуд дошта наметавонад.
Тибқи ақидаи К.Маркс музди кори коргар ҳамчун қисми меҳнат - маҳсулоти зарурӣ ташкил ёфта, қисми иловагии он ҳамчун арзиши изофа сурат мегирад, ки онро капиталист муфт аз они худ мекунад.
Дар шароити истеҳсолоти молии ривоҷёфта ҳама чиз (замин, молу мулк, маҳсули меҳнат, қувваи коргарӣ...) харидуфурӯш карда мешавад. Аз ин ҷиҳат муносибатҳо (муносибатҳои бозорӣ) ҳамаҷониба густариш ёфта, ба муносибатҳои ҳамаро фарогиранда табдил меёбанд.
Мувофиқи ақидаи К.Маркс инкишоф ва таҳаввули тарзи капиталистии истеҳсолот мустақиман аз андӯхти ибтидои капитал ғизо мегирад.
Андӯхти ибтидоии капитал имкон медиҳад, ки:
1) молистеҳсолкунандагони зиёде ба субъектҳои мустақил ва озоди иқтисодӣ, вале аз воситаҳои оддии истеҳсолот (замин, олоту асбоб, кор-гоҳ...) маҳрум табдил дода шаванд ва дар бозор намуди моли нав - қувваи коргарӣ пайдо шавад;
2) сарвати ҷомеа (замин, қасру бино, корхонаҳо, муассисоти савдо, бонкҳо ва ғайра) дар дасти гурӯҳи хурди корчаллонҳо андӯхта шавад, табақаи капиталистон бунёд гардад, низоми муайяни андозситонӣ, заёмҳои давлатӣ, низоми ҳимоятгароӣ (протексионизм дар савдо) ва низоми мустам-ликадории капитализм ташкилу ташаккул ёбад.
Хуллас, андӯхти ибтидоии капитал дар бунёду ташаккули истеҳсолоти моли (бозорӣ)-и мамлакатҳои капиталистӣ, таҳаввули раванди кооперат-сияи оддӣ, мануфактура ва истеҳсолоти мошинии капиталистӣ саҳми арзанда гузоштааст.

Дидан карданд: 24

Мавзӯъҳои монанд:

Сиёсати зиддисилсилавии давлат (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Навъ ва давраҳои силсила: мавҷҳои дароз, кӯтоҳ ва миёна (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Силсилаи саноатӣ ва давраҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи силсила: нигоҳ аз диди таърих ва хусусиятҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи кеӣнсгароии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи институтсионалии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Назарияи классикии мувозинии макроиқтисодӣ (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Тақозои кулл ва омилҳои муаӣянкунандаи он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Мувозинии макроиқтисодӣ, моҳият, шакл ва хусусиятҳои он (МУВОЗИНӢ ВА НОМУВОЗИНИИ МАКРОИҚТИСОДӢ: МЕХАНИЗМ ВА ИНКИШОФИ СИЛСИЛАВИИ ИҚТИСОДИ БОЗОРӢ)

Иқтисоди ниҳон ва хусусиятҳои он (ИҚТИСОДИ МИЛЛӢ ВА САМАРАИ ОН)

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: