|

Идоракунии даромади умумии корхонаҳои тиҷорати

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2018-11-14

Нақша:
1. Даромади умумии корхонаҳои тиҷорати ва сарчашмаҳои ташаккули он
2. Сиесати нархгузори ба молу хадамот дар корхонаҳои тиҷорати
3. Идоракунии даромад аз тиҷорати мол

Адабиётҳо:
1. Шарипов Ф. Р. «Менеҷменти тиҷорат», Душанбе, Ирфон 2005
2. Бланк И. А. «Управление торговым предприятием», Москва, ЭКМОС 1998

1.      Яке аз нишондиҳандаҳои ниҳоии натиҷаи молиявии фаъолияти хоҷагидории корхонаҳои тиҷорати андозаи даромади умуми ба ҳисоб меравад. Даромади корхонаҳои тиҷорати ҳалли вазифаҳои муҳими зеринро таъмин мекунад:
1. Ҳиссаи асосии даромади корхонаҳои тиҷорати сарчашмаи пушонидани хароҷоти муомилот мебошад. Иҷрои ин вазифа худкифоии фаъолияти хоҷагидории ҷории корхонаҳои тиҷоратиро ба танзим медарорад.
2. Қисми дигари даромади корхонаҳои тиҷорати сарчашмаи ташаккули фоидаи корхона аст, ки аз ҳисоби пардохти андоз аз он буҷети давлатию маҳалли ва фондҳои ғайрибуҷети таъмини ӯҳдадориҳои молиявии корхонаҳои тиҷоратиро дар назди давлат дар назар дорад.
3. Қисми муайяни фоидаи корхонаҳои тиҷорати сарчашмаи ташаккули фонди рушди истеҳсолӣ, ҳавасмандкунии кормандон, пардохтҳои иҷтимоӣ ва ғайра мақсадҳо дар сатҳи корхона мебошад. Иҷрои ин чорабиниҳо худмаблағгузории рушди корхонаҳои тиҷоратиро таъмин месозад.
Корхонаҳои тиҷоратӣ даромади худро аз сарчашмаҳо ва амалиётҳои гуногун ташаккул медиҳанд. Ҳосили ҷамъи даромади корхонаҳои савдо аз ҳамаи сарчашмаҳо ва амалиёт даромади умуми корхона мебошад.
Бо дар назардошти таснифоти қабулгашта даромади умумии корхонаҳои тиҷоратӣ дар таркиби худ чор намуди даромадро муттаҳид месозад: даромад аз фурӯши молҳо ва хизматҳои пулакии савдо; даромад аз фурӯши маҳсулоти фаъолияти ғайрисавдо; даромад аз фурӯши амвол; даромад аз амалиёти боқимонда.
Даромад аз фурӯши молҳо ва хизматҳои пулакии савдо намуди асосии даромади корхонаҳои тиҷоратӣ буда, бо хусусияти соҳавии фаъолияти онҳо вобаста аст. Сарчашмаи даромад аз фурӯши молҳо нархи бариловаи савдо мебошад, ки ҳамчун фарқияти байни нархҳои чаканафурӯшӣ ва нархҳои хариди молҳо баромад мекунанд. Сарчашмаи ташаккули даромад аз хизматҳои пулакии савдо бошад нархи хизматҳои пешниҳодшуда аст. Маҷмӯи даромадҳо аз фурӯши молҳо ва хизматҳои пулакӣ даромади умумии фаъолияти тиҷоратии корхонаро ташкил медиҳанд.
Даромад аз иҷрои амалиёти ғайритиҷоратӣ низ сарчашмаҳои гуногун дорад. Масалан, истифодаи нвқлиёти корхона дар корхонаҳои дигар бо мақсади муваққатан хизмат расонидан, ки тибқи шартнома ва пулакӣ бояд сурат гирад.
Даромад аз фурӯши амвол аз ҳисоби фурӯшҳои намудҳои алоҳидаи фондҳои асосӣ, активҳои ғайримоддӣ, қоғазҳои қиматнок ва дигар намудҳои активҳои моддию молиявии корхонаҳои тиҷоратӣ ташаккул меёбад.
Даромад аз амалиётҳои дигар аз ҳисоби воридоти маблағҳое, ки бо фурӯшимол ва хизматҳои пулакӣ вобаста нестанд, пайдо мешаванд.
Асоси ташаккули даромади корхонаҳои тиҷоратиро даромадҳо аз фаъолиятӣ тиҷоратӣ ташкил медиҳанд ва аз ин рӯ, дар ҷараёни идоракунӣ ба онҳо аҳмияти ҷиддӣ додан мантиқи солим дорад.
Даромадҳо аз ҳисоби фурӯши молҳо бо нишондиҳандаҳои асосии зерин ифода меёбанд:
а) маблағи даромадҳо аз фурӯши молҳо, яъне андозаи умумии тахфифи савдо;
б) сатҳи даромадҳо аз фурӯши мол. Ин нишондиҳандаро тавассути формулаи зерин ҳисоб кардан мумкин аст:

дар ин ҷо:
Сд – сатҳи даромаднокӣ нисбати ҳаҷми гардиши мол, %;
Д – маблағи даромади умумӣ, сомонӣ;
ГМ – ҳаҷми гардиши мол, сомонӣ.

Сатҳи миёнаи бариловаи савдо бо ёрии формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:

дар ин ҷо:
Сбс – сатҳи миёнаи бариловаи савдо, %
Мақсади асоси идоракунии даромадҳо таъмини пушонидани ҳомаи хароҷоти муомилот ва баланд бардоштани ҳаҷми фоида мебошад.

2.      Сиёсати нархгузори яке аз бахшҳои таркибии низоми идоракунии даромади корхонаҳои тиҷоратӣ ба ҳисоб меравад, ки ба самаранокии фаъолияти хоҷагидорӣ ва ҳолати молиявии корхона таъсири муассир мерасонад. Ба ғайр аз ин, сиёсати нархгузории корхонаҳои тиҷоратӣ шарти рақобат кардани онҳо дар бозори маводи истеъмоли мебошад. Предмети сиёсати нархгузори корхонаҳои тиҷоратӣ нархи мол дар маҷмӯъ набуда, балки танҳо яке аз унсури муҳими он бариловаи савдо ба шумор меравад.
Ташаккули сиёсати нархгузории корхонаҳои тиҷоратӣ ба принсипҳои зерин такя мекунад:

  • таъмини алоқаманди сиёсати нархгузори корхона бо стратегияи умуми менеҷменти тиҷотат ва мақсадҳои афзалиятдори рушди гардиши мол:
  • таъмини мувофиқати сиёсати нархгузори корхона бо вазъи бозори истеъмолӣ:
  • таъмини нуқтаи назари комплексӣ барои муайян кардани сатҳи нархи бариловаи савдо;
  • амалӣ гардонидани сиёсати нархгузории фаъол дар бозор;
  • таъмини қаишии баланди сиёсати нархгузорӣ.

         Бо назардошти принсипҳои зикрёфта,ташаккули сиёсати нархгузорӣ дар корхонаҳои тиҷоратӣ аз рӯи марҳилаҳои зерин ҷараён мегирад:

  • интихоби мақсади асосии ташаккули сиёсати нархгузорӣ;
  • баҳодиҳи ба сатҳи амалкунандаи нархи бариловаи савдо;
  • баҳодиҳи ба ҳолати бозори маводи истеъмолӣ;
  • тафриқаи мақсадҳои сиёсати нархгузори аз рӯи гурӯҳҳои молӣ бо назардошти имкониятҳои бозор ва сатҳи хароҷоти муомилот;
  • интихоби модели ҳисоби сатҳи нархи бариловаи савдо;
  • ташакули сатҳи мушаххаси нархи бариловаи савдо ба молҳои фурухташаванда;
  • ташакули механизми саривақт тағйирдиҳии сатҳи бариловаи савдо.

Дар охир ҳаминро бояд қайд намуд, ки сиёсати нархгузории корхонаҳои тиҷоратӣ ба се самт, яъне ба харидор, ба хароҷотимуомилот ва ба фоида нигаронида шудааст.

 3. Дар низоми идоракунии даромади корхонаҳои тиҷоратӣ мавқеи марказиро нақшагирии онҳо соҳиб аст. Ин амал тавассутимаҷмӯи чорабиниҳо доир ба гузаронидани ҳисобу китоби нишондиҳандаҳои алоҳидаи даромад ба марҳилаи оянда таъмин карда мешаванд.
Заминаҳои асосии нархгузории даромадҳо инҳоянд: нақшаи таҳияшудаи фурӯши мол, таҳлили иҷрои фоида дар солҳои гузашта ва сиёсати нархгузории корхонаҳои тиҷоратӣ.
Ҷараёни нақшагирии даромади корхонаҳои тиҷоратӣ дар се      марҳилаи асосӣ амалӣ мегардад:

  • Таҳлили даромадҳои корхона дар давраи пеш аз нақшагирӣ. Дар раванди гузаронидани таҳлил тағйирёбии маблағи умумии даромади корхона дар солҳои гузашта, таркиби даромади умумӣ ва тамоили тағйирёбии он, маблағ ва сатҳи андозҳо, дараҷаи даромади корхона нисбат ба гардиши мол ва омилҳои асосие, ки ба тағйирёбии ҳаҷм, таркиб ва сатҳи даромад таъсир расонидаанд, омӯхта мешаванд.

Натиҷаҳои таҳлил имкон медиҳанд, ки таомили асосӣ дар инкишофи даромадҳои корхона муайян карда шуда, дар ҷарайони ҳисобу китоби нишондиҳандаҳои соли оянда истифода шаванд.

  • Ҳисобкунии маблағи нақшавии даромадҳо. Ҳаҷми умумии даромадҳо аз рӯи се намуд ҳисоб карда мешаванд: а) даромадҳо аз фаъолияти тиҷоратӣ; б) даромадҳо аз фаъолияти ғайритиҷоратӣ; в) даромадҳо аз фурӯши амволи корхона.

         Ҳисоби ҳаҷми нақшавии даромад аз фаъолияти тиҷоратӣ ба истифодаи усулҳои зерин такя мекунад:
         А.  Усули нақшагирии даромадҳо аз фаъолияти тиҷоратӣ дар асоси ҳаҷми мақсадноки фоида усули нисбатан пешқадам ҳисобида шуда, тавассути формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:

дар ин ҷо:
Дфтн – ҳаҷми нақшавии даромад аз фаъолияти тиҷоратӣ, сомонӣ;
ФБмн – ҳаҷми мақсадноки фоидаи балансӣ аз фаъолияти тиҷоратӣ, сомонӣ;
ФСмн – ҳаҷми мақсадноки фоидаи соф аз фаъолияти тиҷоратӣ, сомонӣ;
Хмн – ҳаҷми нақшавии хароҷоти муомилот, соморӣ;
Мааи – меъёри андоз аз арзиши илова, %;
Маф – меъёри андоз аз фоидаи корхонаҳои тиҷоратӣ;
Б.  Усули нақшагирии даромад аз фаъолияти тиҷоратӣ дар асоси сатҳи миёнаи бариловаи савдо бо ёрии формулаи зерин ҳисоб карда мешавад:

дар ин ҷо:
Дфтн – ҳаҷми нақшавии даромад аз фаъолияти тиҷоратӣ, сомонӣ;
ГМн – ҳаҷми нақшавии гардиши мол, сомонӣ;
Смдфт – сатҳи миёнаи даромади нақшавӣ аз фаъолияти тиҷоратӣ, %;

      3.          Коркарди системаи чорабиниҳо доир ба таъмини иҷрои нақшаи даромад. Асоси системаи ин чорабиниҳоро омилҳое ки ба ҳаҷми даромади корхона таъсир мерасонанд, ташкил медиҳанд. Ба қарори ин омилҳо сатҳи нархи хариди молҳо, сатҳи нархи чаканаи молҳои гуногун ва маблағи умумии фурӯши молҳо дохиланд.
Захираҳои асосии афзоиши даромадҳо аз ҳисоби кам кардани нархҳои молҳо чунинанд:

  • ихтисори миқдори миёнаравон дар раванди хариди молҳо;
  • истифодаи системаи тахфифи савдо;
  • амали гардонидани амалиётҳои бартери;
  • хариди молҳо дар мавсимҳои арзонфӯруши онҳо ва ғайра.

Захираҳои асоси афзоиши даромадҳо аз ҳисоби баланд бардоштани нархи фурӯши молҳо инҳоянд:

  • иҷрои самаранокии сиёсати нархгузори таҳияшуда:
  • баланд бардоштани сатҳи хизматрасони ва ғайра.

Ба қатори захираҳои асосии афзоиши даромад аз ҳисоби зиёд намудани ҳаҷми фурӯши молҳо инҳо дохил мешаванд: амали гардонидани сиёсати самараноки маркетинги; пешниҳоди қарзи истеъмоли дар раванди фуруши молҳои нисбатан  қимат; рушди фаъолияти таблиғоти ва иттилооти.

Саволҳои семинари:

1.Даромади умумии корхонаҳои тиҷорати чи тавр ҳисоб карда мешавад?
2.Сарчашмаҳои асосии ташакули даромади умумии корхонаҳои тиҷоратиро шарҳ диҳед?
3.Мақсад ва вазифаҳои асосии идоракунии даромади корхонаҳои тиҷоратиро асоснок намоед?
4.Сиёсати нархгузори ба молу хадамот дар корхонаҳои тиҷорати кадом самтҳоро дар бар мегирад?
5.Усулҳои асосии нақшагири даромади умумии корхонаҳои тиҷоратиро шарҳ диҳед?

Дидан карданд: 299

Мавзӯъҳои монанд:

Идоракунии молияи корхонаҳои тиҷоратӣ

Идоракунии фоидаи корхонаи тиҷоратӣ

Идоракунии хароҷоти муомилот

Идоракунии даромади умумии корхонаҳои тиҷорати

Идоракунии гардиши мол

Идоракунии кормандони корхонахои тиҷорати

Идоракунии ҷараёнҳои технологӣ ва хизматрасонӣ дар корхонаҳои тиҷоратӣ

Функсия ва усулҳои менеҷменти корхонаҳои тиҷоратӣ

Корхонаҳои тиҷоратӣ ҳамчун объекти менеҷмент

Моҳият, мақсад ва вазифаҳои менеҷменти тиҷорат

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: