|

Моҳият, мақсад ва вазифаҳои менеҷменти тиҷорат

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2018-11-14

Нақша:

  • Нақш, хусусият, ва аҳамияти рушду идоракунии тиҷорат дар шароити гузаштан ба иқтисоди бозорӣ
  • Моҳият ва мазмуни менеҷменти тиҷорат
  • Мақсад ва вазифаҳои менеҷменти корхонаҳои соҳаи тиҷорат


Адабиётҳо:

  • Шаропов Ф.Р. «Менеҷменти тиҷорат», Душанбе, Ирфон 2005
  • Бланк И.А. «Управление торговым предприятием», Москва, ЭКМОС 1998

 

1.      Тиҷорат яке аз намудҳои муҳимтарини фаъолияти соҳибкорӣ ва соҳаи махсуси иқтисоди мамлакат ба шумор меравад. Аз рӯи таъиноти функсионалии худ,фаъолияти корхонаҳои тиҷоратӣ бо қонеъ намудани талаботи истеъмолгарон дар бозори маводи истеъмолӣ пайваст буда,ба он омилҳои гуногун таъсир мерасонад.
Дар марҳилаи гузариш ба модели бозории хоҷагидорӣ аҳамияти тиҷорат ҳамчун шакли мутараққим мубодилаи мол, ки алоқаҳои зичро дар байни харидорону фурӯшандагон таъмин менамояд, беш аз пеш меафзояд. Бо ин роҳ тиҷорат, функсияи муҳими фурӯшу расонидани молҳои дар корхонаи истеҳсолӣ тавлидшуда ва хизматрасонӣ ба истеъмолгаронро иҷро мекунад.
Мақсади асосии фаъолияти тиҷоратӣ таъмини талаботи истеъмолкунандагон ба молу хадамот дар вақти ба харидор мувофиқ, миқдору номгӯи зарурӣ, сифати баланди молҳо ва пешниҳоди хизматҳои басо гуногун мебошад, ки асосан барои ба даст овардани фоида нигаронида шудааст.
Дар натиҷаи ноил шудан ба мақсади мазкур, сатҳи зиндагии аҳолӣ баланд мегардад ва корхонаҳои тиҷорати  баъди ҷуброни хароҷоти ҷорӣ андозаи муайяри фоидаро барои рушди иқтисодии худ ва албатта бор оҳи супоридани андоз аз фоида, барои саҳм гузоштан ба буҷети давлатӣ, ба даст меоранд.
Ҳамин тавр, тиҷорат - ин фаъолияти махсуси иқтисодӣ дар роҳи ба истеъмолгарони ниҳоӣ расонидани неъматҳои моддии дар истеҳсолот бадастомада, тавассути хариду фурӯши онҳо бо иштироки бевосита ва фаъоли пул, бо мақсади қонеъ гардонидани талаботи пардохтпазири харидорон ва ба даст овардани фоида мебошад.
Бо ибораи дигар, тиҷорат дар байни истеҳсолот ва истеъмолгарони молу хадамот нақши муҳими миёнаравиро иҷро менамояд ва ба ҳар дуи ин соҳа хизмат мерасонад. Бинобар ин, тиҷоратро дар давраи иқтисоди бозорӣ яке аз намудҳои хеле намоёни соҳаи хизматрасонӣ меҳисобанд.
Дар ҷараёни иҷрои функсия ё вазифаҳои поягии худ корхонаҳои тиҷоратӣ вазъи бозори маводи истеъмолиро меомӯзанд, дар асоси тадқиқотҳои маркетингӣ молҳои барои истеъмолгарон заруриро дарёфт ва ба фурӯш тайёр мекунанд, ба таҳвилгарони мол ва харидорони бевоситаи он хизматҳои нақлиётӣ, машваратӣ, иттилоотӣ, рекламавӣ ва щайраро пешниҳод менамоянд.
Дар ҷараёни гузариши Ҷумҳурии Тоҷикистон  ба иқтисоди бозорӣ корхонаҳои мустақили тиҷоратӣ дар шаклҳои ҷамъиятҳои масъулияташон маҳдуд, ҷамъиятҳои саҳҳомӣ, марказҳои савдо, бозорҳои молҳои хӯрокворӣ, саноатӣ ва щайра пайдо гаштанд, ки дар асоси шаклҳои гуногуни моликият фаъолият мебаранд. Онҳо мустақилияти ҳуқуқӣ ва хоҷагидорӣ доранд ва фаъолияташон барои ба даст овардани фоида ва ҳалли масоили иҷтимоӣ дар ҷомеа нигаронида шудааст.
Дар шароити гузаштан ба муносибатҳои бозории хоҷагидорӣ, ба пешрафти тиҷорат, вазъи иқтисодии мамлакат, сиёсати давлатии танзими иқтисодиёт ва дигар омилҳотаъсири назаррас доранд.
Умуман, рушди тиҷорат дар шароити нави хоҷагидорӣ бо хусусиятхои зерин фарқ мекунад:

  • марҳилаи муосири рушди муносибатҳои бозорӣ бо фаъолнокии назарраси функсияҳои таблищотию иттилоотии тиҷорат  дар ташкили алоқаҳои бозории байни истеҳсолгарон ва истеъмолгарон пайванд мебошад;
  • доираи иштирокчиёни фаъолияти тиҷоратӣ тадриҷан васеъ мегардад, ки онҳо озодии муайяни иқтисодиро дар ҳалли вазифаҳои мушаххаси хоҷагӣ соҳибанд;
  • тиҷорат аз вобастагии истеҳсолот раҳо ёфта, ба шарики кори он мубаддал мегардад, дар бозор манфиати истеъмолгаронро  нишон медиҳад ва омили бениҳоят муҳиму пурзӯри рушди истеҳсолот ҳисоб меёбад;
  • вазифаи муҳими корхонаҳои тиҷоратӣ дар шароити бозор – Омӯзиш ва пешгӯии талаботи бозор, щунҷоиши бозори мол, рушду такомули фаъолияти иттилоотию таблищотӣ, ҳамоҳангсозиифаъолияти миёнаравӣ ва щайра мебошад;
  • ислоҳоти бозорӣ нақши тиҷоратро ҳамчун яке аз шаклҳои тақсими ҷамъиятии меҳнат хеле баланд бардошт. Ҳиссаи зиёди аҳолии фаъоли меҳнат ба ин фаъолият рӯ оварданд, ки ин ба пайдоиши ҷойҳои нави корӣ мусоидат намуд, ки аҳамияти бузурги иҷтимоӣ дорад;
  • нақши муҳимро дар шароити рушди робитаҳои озоди бозорӣ истеъмолгарон мебозанд ва маҳз тиҷорат дар бозори истеъмолии молу хадамот онҳоро амалӣ мегардонад.

Ҳамин тариқ, тиҷорат яке аз соҳаҳои муҳими иқтисоди бозорӣ ва намуди мустақили фаъолияти соҳибкорӣ буда, суръати Рушд ва баланд бардоштани самаранокии иқтисодиву иҷтимоии он ба вазъи иқтисоди миллӣ ва дараҷаи зисту зиндагонии аҳолӣ таъсири мустақим ва воқеӣ мерасонад.

2.      Яке аз масъалаҳои воқеан муҳими самарабахш гардонидани фаъолияти хоҷагии корхонаҳои тиҷоратӣ маҳз ташкили идоракунии онҳо мебошад, ки ҷараёни хеле мураккаб буда, тавассути усулҳои хеле гуногуни менеҷменти тиҷорат амалӣ мегардад.
Вале қабл аз он ки ба шарҳи мазмун ва хусусиятҳои менеҷменти тиҷорат ощоз намоем, моҳияти мафҳуми «менеҷмент»-ро каме ёдрас мешавем.
Воҷаи «менеҷмент» аз забони англисӣ буда, ба забони тоҷикӣ маънои «идоракунӣ» ва ё «мудирият»-ро дорад.
Бо ибораи дигар, менеҷмент низоми принсипҳо, усулҳо ва воситаҳои идоракунӣ барои баланд бардоштани самаранокии истеҳсолот ва афзун намудани фоида мебошад.
Идоракунӣ бошад, маънои таъсири мақсадноки субъекти идоракунанда ба объекти идорашаванда барои ба даст овардани мақсадҳои муайяни хоҷагидориро дорад.
Субъекти идоракунандаи тиҷорат роҳбарону менеҷерони зинаҳои гуногуни корхонаҳои тиҷоратӣ ва объекти идорашавандаи он ҳайати кормандон ва ҷараёнҳои технологӣ, хариду фурӯши мол ва дигар амалиёт мебошад.
Менеҷменти тиҷорат – ин ҷараёни идоракунии ҳамаи паҳлӯҳои асосии фаъолияти корхонаҳои тиҷоратӣ мебошад. Он бояд қарорҳои манфиатбахшро оид ба рушди корхонаҳои тиҷоратӣ таҳия созад, самтҳои асосию афзалиятдори онро муайян куна два самаранокии натиҷаҳои ниҳоии фаъолияти тиҷоратиро таъмин намояд.
Бояд зикр намуд, ки менеҷменти корхонаҳоитиҷоратӣ ҳамчун фанни илмии соҳавӣ дар марҳилаи пайдоиш қарор дорад ва аз ин лиҳоз, принсипҳои асосии он дар адабиёти муосир то андозае бо назардошти талабот ва хусусиятҳои муносибатҳои бозорӣ инъикоси худро наёфтаанд.
Менеҷменти тиҷорат ба назарияи менеҷменти умумӣ такя намуда, дар худ бисёр усулу воситаҳои гуногуни менеҷменти функсионалиро вобаста ба хусусияти фаъолияти тиҷорат муттаҳид месозад. Масалан, менеҷменти тиҷорат усулҳои мухталифи менеҷменти истеҳсолӣ, менеҷменти стратегӣ, менеҷменти навоварӣ, менеҷменти кормандон, менеҷменти молиявӣ ва дигар намудҳои функсионалии менеҷментро истифода мебарад, ки тадбиқи онҳо дар корхонаҳои тиҷоратӣ то андозае имконпазир аст.
Хусусияти хоси менеҷменти тиҷорат характери комплексӣ доштани ташаккули ҳамаи қарорҳои идоракунӣ мебошад, ки бо тарафҳои гуногуни фаъолияти корхонаҳои тиҷоратӣ вобастаанд. Ҳамаи қарорҳои идоракунӣ дар корхонаҳои тиҷоратӣ бо ҳамдигар вобастагии зич доранд ва ба самаранокии ниҳоии фаъолияти хоҷагидории корхона таъсири худро мерасонанд.
Бинобар ин, менеҷменти корхонаҳои тиҷоратӣ бояд ҳамчун низоми комплексии амалиёт баррасӣ карда шавад,ки аз коркарди қарорҳои гуногуни бо ҳам алоқаманд таркиб ёфтааст.
Менеҷменти тиҷорат дар таҳия, коркард ва қабули қарорҳои идоракунии мушаххас нуқтаи назари бисёрвариантиро талаб мекунад, яъне ҳар як қарори идоракунӣ бояд вариантҳои гуногуни қабулро дошта бошад. Ин ҳолат имконият медиҳад, ки варианти беҳтарини қарор қабул гарда два он мавриди истифода қарор гирад.
Бар замми ин, ҳар як қарори идоракунӣ ва умуман менеҷменти корхонаҳои тиҷоратӣ бояд ба мақсадҳои стратегии рушди корхона нигаронида шуда бошад.

Дидан карданд: 246

Мавзӯъҳои монанд:

Идоракунии молияи корхонаҳои тиҷоратӣ

Идоракунии фоидаи корхонаи тиҷоратӣ

Идоракунии хароҷоти муомилот

Идоракунии даромади умумии корхонаҳои тиҷорати

Идоракунии гардиши мол

Идоракунии кормандони корхонахои тиҷорати

Идоракунии ҷараёнҳои технологӣ ва хизматрасонӣ дар корхонаҳои тиҷоратӣ

Функсия ва усулҳои менеҷменти корхонаҳои тиҷоратӣ

Корхонаҳои тиҷоратӣ ҳамчун объекти менеҷмент

Моҳият, мақсад ва вазифаҳои менеҷменти тиҷорат

Коментари дохил карданд:

Каментарй дохил кард: husnidin789@gmail.com
Санаи дохилгардида: 2018-12-05

Асалому алейкум!савол ҳамин, Мағоза модикияти шахси ҳаст ё моликияти хусуси?


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: