|

Хавф дар соҳибкорӣ ва таҳдиди муфлисшавӣ

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2015-09-19

Хавф ва намудҳои он

Дар шароити иқтисодиёти бозоргонӣ вуҷуд доштани рақобатнокӣ ва ба вуқӯъ омадани ҳолатҳои пешгӯинашаванда фаъолияти хоҷагидорӣ, истеҳсолӣ ва тиҷоратӣ бе хавф намебошад.
Тамоми корхонаҳо фаъолияти хавфнок доранд, ки бо фаъолияти истеҳсолӣ, тиҷоратӣ, молиявӣ ва инвеститсионӣ вобастагӣ дорад, ҳар як соҳибкор барои оқибатҳои қабули қарори идоракунӣ ҷавобгар аст. Омили хавф соҳибкорро маҷбур месозад захираҳои моддӣ ва молиявиро сарфа кунад, ба ҳисобу китоби самаранокии лоиҳаҳои нав ва бастани шартномаҳои тиҷоратӣ диққати махсус диҳад. Аз ҳамин лиҳоз соҳибкор бояд қарорҳои асоснокро қабул намояд. Ҳангоми номураттабии вазъи иқтисодиёт, сатҳи таваррум ва фоизи баланди кредити бонкӣ омили хавф дар фаъолияти соҳибкорӣ ба дараҷае меафзояд.
Хавфи соҳибкорӣ – ин эҳтимолӣ пурра ё қисман аз даст додани захираҳои истеҳсолӣ, нагирифтани даромади банақшагирифташуда ва ё ба вуҷуд омадани хароҷотҳои иловагӣ дар натиҷаи бурдани фаъолияти корхона мебошад.
Хавф аз рӯи нишонаҳои гунгун тавсиф карда мешавад. Вобаста аз муҳити ба вуқӯъ омадан хавфи табиӣ, экологӣ, сиёсӣ, интиқолӣ ва молу мулкиро аз ҳамдигар фарқ мекунанд.
Ба хавфи табиӣ хавфу хатарҳое дохил мешаванд, ки бо зоҳир шудани ҳолатҳои табиӣ вобастагӣ доранд (заминларза, сӯхтор, обхезӣ, тӯфон ва ғайра).
Хавфи экологӣ бо ифлосшавии муҳити атроф, ки аз меъёри муқарраргардида зиёд мебошад, вобастагӣ дорад.
Хавфи сиёсӣ вобаста аз вазъияти умумии сиёсӣ ва тарзи танзими идоракунии давлатии ҷараёнҳои иқтисодӣ муайян карда мешавад.
Хавфи интиқолӣ барои кашонидани бор бо нақлиёти автомобилӣ, обӣ, роҳи обан ва авиатсионӣ хос аст.
Хавфи молу мулкӣ – ин хавфе, ки бо эҳтимолияти аз даст додани моликият бо сабабҳои дуздӣ, нобудшавӣ ва зарар расидан дар натиҷаи хунукназарии коргарон вобаста аст.

  • Тарз ва усулҳои паст намудани сатҳи хавф

Ҳамин тавр фаъолияти корхона бо хавф вобастагӣ дорад.  Яке аз вазифаҳои роҳбарияти корхона ин пешгирӣ ва паст намудани сатҳи хавф мебошад. Барои ин як чанд роҳу усулҳо истифода мегарданд: диверсификатсия, суғуртакунонӣ, муқаррар намудани ҳад (лимиткунонӣ), захираи воситаҳои барои пӯшонидани хароҷотҳои пешбининашуда, тақсимоти хавф, дарёфти ахборот оиди интихобҳои оянда ва натиҷаи он.
Диверсификатсия – ин тақсимоти маблағгузорӣ байни намудҳои фаъолияти гуногун, ки натиҷаи онҳо бевосита алоқаманд нестанд. Дар ин ҳолат корхона шояд аз як намуди фаъолият зарар мебинад, лекин аз фаъолияти дигар фоида ба даст меорад.
Суғуртакунӣ – ин супоридани хавф ба ширкатҳои  суғуртавӣ. Барои паст намудани сатҳи хавф суғуртаи молу мулкӣ ва суғурта аз ҳолатҳои нохуш истифода бурда мешавад.
Лимиткунонӣ – муқарраркунии ҳадду ҳудудҳоро пешбинӣ менамояд, яъне муқарраркунии ҳадди хароҷот барои фурӯши мол ба кредит, ҳаҷми маблағгузориҳо ва ғайраҳо.
Захиракунии воситаҳо барои пӯшонидани хароҷотҳои пешбининашуда, ин тарзи паст намудани сатҳи хавф одатан ҳангоми иҷрои лоиҳаҳои гуногун истифода мегардад. Умуман, воситаҳои захирашуда барои маблағгузории корҳои иловагӣ, ҷуброни тағирёбии ғайричашмдошти хароҷотҳои моддӣ ва қувваи корӣ ва дигар хароҷотҳо, ки дар ҷараёни дар амал татбиқ кардани лоиҳа ба вуқӯъ меоянд.
Тақсимоти хавф – ин тарзи паст намудани сатҳи хавф, тақсим намудани хавфро байни иштирокчиёни лоиҳа пешбинӣ мекунад.
Тамоми қарорҳои идоракунии бо фаъолияти корхона вобаста буда, дар шароите қабул мегарданд, ки натиҷаҳо номуайян ва ахборот маҳдуд аст. Ҳамин тарз, агар ахборот нисбатан пурра бошад, он гоҳ пешгӯикунӣ ва паст намудани сатҳи хавф беҳтар мегардад.
Ба принсипҳои умумии паст намудани сатҳи хавф ҳолатҳои зеринро номбар кардан мумкин аст:

  • Таваккал накардан, нисбат ба имконияти сармояи худӣ;
  • Фаромӯш накардани оқибатҳои таваккалӣ
  • Ба хотири кам бо бисёр таваккал накардан.
  • Мафҳуми муфлисшавии корхона ва тартиби он

Тибқи қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муфлисшавии корхонаҳо» муфлисшавӣ чунин маъно дорад, ки қарздор қобилияти сари вақт ва пурра қонеъ гардонидани талаботи қарздитандагонро надошта, аз ӯҳдаи иҷрои ӯҳдадориаш дар назди буҷет намебарояд.
Нишонаи асосии муфлисшавии корхона – ин қатъ гардидани пардохтҳои ҷорӣ мебошад, яъне корхона иҷрои ӯҳдадориҳоро дар назди қарздиҳандагон дар давоми се моҳ аз таърихи фарорасии мӯҳлати ба иҷро расонидани онҳо, таъмин намекунад, ё ки ба иҷрои ӯҳдадориҳояш қодир нест.
Бо гузаштани мӯҳлати семоҳаи мазкур, қарздиҳандагони корхонаи қарздор ҳуқуқ пайдо мекунанд, ки ба додгоҳи ҳокимият дар хусуси муфлси эътироф кардани корхона бо ариза муроҷиат намоянд.
Додгоҳи ҳокимият (суди иқтисодӣ, арбитраҷӣ) дар мавриди мавҷуд будан нишонаҳои зерин корхонаро муфлис эълон мекунад:
Афзун будани ӯҳдадориҳои қарздор бар дороиҳо (ин ҳолатро тарозномаи корхона тасдиқ карда метавонад) ё таркиби ғайриқаноатманди тарознома;
Сатҳи фурӯши моли корхона, ки имконияти сари вақт пардохт намудани ӯҳдадориҳоро дар назди қарздиҳандагон таъмин намесозад, яъне арзиши умумии молу мулки корхона бо маблағи умумии ӯҳдадориҳо баробар нест;
Қодир набудани корхона барои қонеъ сохтани талаби қарздиҳандагон бинобар мавҷуд набудани маблағҳо.
Муваффақият ва нобарориҳои фаъолияти корхона ин натиҷаи таъсири мутақобили як қатор омилҳо мебошад:
Беруна – ин омилҳое, ки корхона ба онҳо умуман таъсир расонида наметавонад ё таъсири нисбатан таъсири кам мерасонад;
Дохила – ин омиле, ки аз ташкили кори худи корхона вобастагӣ дорад.
Ба шумораи омилҳои беруна, ки ба фаъолияти корхона таъсир мерасонанд, одатан ҳаҷм ва сохтори талабот, сатҳи даромад ва пасандози аҳолӣ, устувории сиёсӣ, рушди илм, техника ва сатҳи маданият.
Дар ҷараёни хоҷагидорӣ омилҳои гуногун корхонаро ба муфлисшавӣ оварда мерасонанд. Муфлисшавии корхонаро одатан ба гурӯҳҳои зерин тақсим менамоянд:

  • Муфлисшавӣ, ки бо идоракунии бесамари корхона ва стратегияи маркетингии ноандешида вобаста аст;
  • Муфлисшавӣ, ки бо норасогии маблағгузориҳо барои рушди корхона зоҳир мегардад;
  • Муфлисшавии корхона, ки бо истеҳсоли маҳсулоти рақобат нопазир вобастагӣ дорад;
  • Дигар намудҳои муфлисшавӣ.

Дидан карданд: 2263

Мавзӯъҳои монанд:

МОҲИЯТ ВА ШАКЛҲОИ СОҲИБКОРӢ

Шаклҳои ташкилию хуқуқии сохибкорӣ

Ширкатҳои дорои масъулияти махдуд (ШДММ)

Таъминот бо захираҳо

Омилҳои муайянкунандаи амалиётҳои фаъолияти сохибкори

Муҳити берунаи сохибкорӣ. Бозор – мухити мавҷудияти сохибкорон

Мохияти мухити сохибкори, озодии иқтисоди – унсури пешбарандаи мухити сохибкори

Фаъолияти сохибкори дар бозорҳои қоғазҳои қимматнок ва хизматрасониҳои бонки.

Таснифоти сохибкори. Шаклҳо ва намудҳои сохибкори

Вазифаҳои сохибкори

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: