|

Таркиби кимиёи сабзавоту меваҳо

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2018-09-25

 Сабзавоту меваҳо шираи ҳуҷайрагии зиёд доранд ва маҳлули обии ҳар гуна моддаҳои минералӣ ва органикӣ мебошанд. Дар шираи ҳуҷайра қисми барои ғизо пурқимати сабзавоту меваҳо ҳал шудааст. Муҳимтарин моддаҳои ҳалшавандае, ки шираи ҳуҷайраи сабзавоту меваҳоро таркиб медиҳад, қанд, глюкоза, фруктоза, сахароза, кислотаҳои озод ва пайваста, моддаҳои нитрогендор, моддаҳои рангдиҳанда, витаминҳо ва ғайра ба ҳисоб мераванд.
Таркиби кимиёии сабзавоту меваҳо гуногун буда, мувофиқи намуд, ҷои сабзиш, усули парвариш, дараҷаи пухта - расидан ва тарзи нигоҳдорӣ тағйир меёбад. Умуман, таркиби кимиёии сабзавоту меваҳо аз моддаҳои ғайриорганикӣ ва органикӣ иборатанд. Ба моддаҳои ғайриорганикӣ об, намакҳои минералӣ ва ба моддаҳои органикӣ бошад қанд, оҳар, моддаҳои рангкунанда, моддаҳои нитрогендор, равған, витаминҳо дохил мешаванд.
О б. Дар таркиби сабзавоту меваҳои тару тоза ба миқдори зиёд об мавҷуд аст ва онҳо дар вақти кашондан ва нигоҳ доштан яке аз сабабҳои асосии тез вайроншавӣ мегарданд. Миқдори оби сабзавоту меваҳо гуногун мебошад. Масалан, дар таркиби бодиринги тару тоза об - 97%, себ - 90%, картошка - 80%, сирпиёз - 67% мавҷуд мебошад.
Н а м а к ҳ о и м и н е р а л ӣ. Миқдори намакҳо ё моддаҳои минералӣ дар меваю сабзавотҳо (0,24 - 1,2)% - ро ташкил медиҳад. Қисми зиёди моддаҳои минералии меваю сабзавот аз пайвастагиҳои калий иборат аст. Ба ғайр аз он, дар таркиби меваю сабзавот калсий, натрий, магний, оҳан, марган, алюминий, фосфор, хлор, бор, йод ва ғайраҳо мавҷуд мебошанд. Ҳамин тариқ, дар таркиби сабзавоту меваҳо моддаҳои минералии гуногун дучор мешаванд ва организми инсон онҳоро ба осонӣ ҳал менамояд. Аз ҳамин сабаб сабзавоту меваҳо ҳамчун манбаи асосии моддаҳои минералӣ барои организми инсон ба шумор мераванд.
Қ а н д. Қанд яке аз қисмҳои таркибии асосии меваҳою сабзавот ба ҳисоб меравад. Миқдори қанд дар сабзавоту меваҳо гуногун аст ва ба сифати парвариш ва иқлим вобастагии калон дорад. Дар таркиби мева нисбат ба сабзавот қанд бисёртар мавҷуд аст. Аз меваҳо ангур, зардолу, хурмо ва аз сабзавот лаблабу, харбуза ва ғайра серқанд мебошанд. Дар сабзавоту меваҳо чунин намуди қандҳо глюкоза, сахароза ва фруктоза мавҷуд аст. Глюкоза ва сахароза қариб дар таркиби ҳамаи сабзавоту меваҳо дучор мешавад. Фруктоза қанди ширин буда, нисбат ба дигар қандҳо хубтар ҳал мешавад. Аз ҳамин сабаб меваҳою сабзавотҳое, ки дар таркибашон фруктоза бештар аст, пурқимат ҳисоб мешаванд. Ба ин гуна меваҳою сабзавотҳо себ, нок, харбуза, тарбуз ва ғайраҳо мисол шуда метавонад.
О ҳ а р. Оҳар (крахмал) дар таркиби картошка ва ғалладонаҳо ба миқдори зиёд (6 – 25)% мавҷуд аст. Ҳангоми нигоҳ доштани сабзавот оҳар ба глюкоза мубаддал гашта, барои нафаскашӣ истифода бурда мешавад. Мева асосан дар вақти хом буданаш оҳар дорад ва ҳангоми пухта расиданаш оҳари он ба қанд мубаддал мегардад. Умуман, оҳар ба гурўҳи карбогидратҳо дохил шуда ба организм фоидаи калон дорад.
М о д д а ҳ о и н и т р о г е н д о р. Моддаҳои нитрогендорро дар таркиби меваю сабзавот ба сафедаҳо, аминокислотаҳо, амидҳо, асосҳо ва намакҳо ҷудо кардан мумкин аст. Ин моддаҳо асосан ба миқдори зиёд дар таркиби ғалладона, оилаи лўбиёгиҳо, карам, коҳу ва ғайраҳо мавҷуд аст.
Р а в ғ а н . Ба ҳисоби миёна дар таркиби сабзавоту меваҳо то 1% равған мавҷуд аст. Баъзе оилаи лубиёгиҳо то 25% ва чормағз
(45 - 60)% равған доранд.
В и т а м и н. Дар таркиби мевахою сабзавот ба миқдори хеле зиёд витаминҳои С ва А мавҷуд аст. Гулхор, чормағзи хом, лимў, карам, қаламфур, помидор, пиёз ва ғайра аз витамини С бой мебошанд. Дар таркиби бехмеваҳо витамини А бисёр мебошад. Дар раванди нигоҳ доштан ва инчунин ҳангоми коркарди меваҳою сабзавотҳо миқдори витамини онҳо одатан кам мешавад.

Дидан карданд: 427

Мавзӯъҳои монанд:

Маҳсулоти ғайри моҳигии баҳрӣ

Маҳсулоти моҳигӣ

Таснифи моҳиҳои шикорӣ

Арзиши истеъмолии гўшти моҳӣ

Маълумоти умумӣ дар бораи моҳӣ

Консерваҳои гўштӣ ва ҳасибҳо

Маҳсулоти дуюминдараҷаи гўштӣ

Гўшти парандаҳои хонагӣ ва харгўш

Маълумоти умумӣ дар бораи гўшт

Маҳсулоти тухмӣ

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: