|

Ташкилёбии сохти сотсиалистӣ дар Осиёи Миёна

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2018-09-17

  1. Ташкилёбии ҶМШСТ (соли 1924) ва ҶШСТ (соли 1929).
  2. Индустирикунонӣ дар Тоҷикистон.
  3. Саршавии ҶБВ (1941-1945).
  4. Иштироки ҷанговарони Тоҷикистон дар мубориза ба муқобили фашистон.

30 декабри соли 1922 Иттиҳоди ҷумҳуриҳои шӯравии сотсиалистӣ ташкил ёфта буд, ки дар сохтмони ҳаёти нав ва мустаҳкамшавии сиёсати дохилию хориҷии давлати шӯравӣ нақши калон бозида буд. То соли 1924 дар ҳудуди Осиёи Миёна се давлат: ҶМШС Туркистон, ҶХШ Бухоро ва ҶХШ Хоразм дар асоси нишонаҳои терито-риявии тоинқилобӣ мавҷуд буданд, ки дар ҳар яки он миллату халқиятҳои гуногун бо ҳам мезистанд.
12 июни соли 1924 Кумитаи марказии ҳизби коммунисти Иттиҳоди Шӯравӣ “Дар бораи тақсимоти милливу ҳудудии Осиёи Миёна” қарор қабул намуд. Вале дар тақсимоти милливу ҳудудии Осиёи Миёна, хусусан нисбати марзи таърихии тоҷикон коммисия ба хатогии ҷиддӣ роҳ дод. Миллатчиёну пантуркистон мавҷудияти тоҷиконро ҳамчун халқи қадимаю дорои маданияти баланд дошта инкор карда, шаҳрҳою ноҳияҳои қадимаи тоҷикон: Бухорою Самарқанд, Хуҷанду Ӯротеппа, Конибодому Исфара, Сӯху Риштон, Чусту Косон ва дигар марзҳои тоҷикнишинро ба ҳайати Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил накарданд.
Пантуркистон ақида доштанд, ки халқҳои туркзабон сокинони азалии Осиёи Миёна мебошанд. Онҳо нисбати тоҷикон фитнагариҳо мекарданд, ошкор сиёсати зӯроваро-наро пеш гирифта талаб мекарданд, ки тоҷиконро ӯзбек номнавис намоянд. Сабаби чунин сурат гирифтани масъала он буд, ки дар он айём зиёиёни тоҷик басо кам буданд ва табиист, ки ба фишори пантуркистон тоб оварда наметавонистанд.
Дар натиҷаи тақсимот 40 фоизи тоҷикони Осиёи Миёна ба ҳайати Ҷумҳурии мухтори шӯравии сотсиалистии Тоҷикистон дохил шуда, 60 фоизи дигари тоҷикон - зиёда аз 2 млн бо шаҳрҳои тараққӣ кардаи худ  дар ҳайати Ҷумҳурии Ӯзбекистон монданд.
Комитети Иҷроияи Марказии ИҶШС 27 октябри соли 1924 дар ҷаласаи худ қарор қабул намуд, ки ба ҷои ҶМШС Туркистон ҷумҳурии нав: ҶШС Туркманистон, ҶШС Тоҷикис-тон дар ҳайати Ӯзбекистон, вилояти худмухтори Қароқирғиз дар ҳайати РСФСР, вилояти мухтори Қароқалпоқистон дар ҳайати ҶМШС Қазоқистон таъсис дода шавад.
7 сентябри соли 1929 Кумитаи Марказии Иҷроияи шӯроҳои ҶШС Ӯзбекистон қарори кумитаи шӯроҳои округи Хуҷандро оид ба Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил шудан тасдиқ намуд. 16 октябри соли 1929 дар анҷумани 3-юми фавқулодаи Шӯроҳои Тоҷикистон «Эъломия дар бораи ташкилёбии Ҷумҳурии Шӯравии сотсиалистии Тоҷикистон» қабул намуда, аз ҳукумати Иттиҳоди Шӯравӣ хоҳиш намуд, ки онро ба ҳайати ИҶШС қабул намояд. Дар натиҷа ба ҶШС Тоҷикистон 7 округ - округҳои Хуҷанд, Истаравшан, Ҳисор, Ғарм, Қӯрғонтеппа, Кӯлоб, Панҷакент, ВМБК дохил  шуданд.
Саноатсозӣ дар Тоҷикистон хусусиятҳои хоси худро дошт. Дар Тоҷикистон саноат дар ҷои холи сохта мешуд. Дар марзҳои ҷанубии Тоҷикистон аввал ягон маркази саноат мавҷуд набуд. Манбаъҳои ашёи хом ҳоло омӯхта нашуда буданд.
Ба ин душвориҳо нигоҳ накарда саноатсозӣ ба хусусиятҳои худ фарқ мекард: якум – аз сабаби он, ки дар Тоҷикистон ҷанги гражданӣ тӯл кашида буд, саноатсозӣ дер сар карда шуд, дуюм – манбаъи ашёи хомро ба назар гирифта аввал аз саноати сабук сар карда шуд, ки дар дигар ҷумҳуриҳои аврупоии Иттиҳоди Шӯравӣ аз саноатӣ вазнин оғоз намуда буданд. Сеюм – суръати истеҳсолоти саноатӣ дар Тоҷикистон нисбат ба собиқ  ИҶШС хеле тез буд. Дар солҳои панҷсолаи якум 1928 – 1932 дар Тоҷикис-тон 17 муассисаҳои саноатӣ сохта шуданд.
Дар натиҷаи амалӣ гардидани нақшаҳои панҷсолаҳо Тоҷикистон бояд ба қафомонии техникӣ, иқтисодию фарҳангии худ хотима дода ба халқҳои пешқадам баробар мегардид. Яке аз роҳҳои ноил гаштан ба ин мақсад саноатикунонии ҷумҳурӣ буд. Вале дар ин роҳ душвори-ҳои калон вуҷуд доштанд. Аввалан, агар дар ноҳияҳои шимолӣ каму беш корхонаҳои хурди саноати вуҷуд дошта буданд, дар Тоҷикистони марказӣ ва ҷанубӣ ба истиснои чанд корхонаҳои хурди ҳунармандӣ, равғанкашӣ ва пахта-тозакунӣ корхонаҳои калони саноатӣ вуҷуд надоштанд; сеюм, набудани роҳҳо, стансияҳои барқӣ, сохторӣ алоқа низ ба индустрикунонӣ халал мерасонд. Ҳамин тавр, дар ҷумҳурӣ саоатикунонӣ бояд аз инкишофи саноати сабук сар мешуд. Саноатсозии сотсиалистӣ - самти муҳимтари-ни ислоҳот ва икдоми нави давлати Шӯравӣ буд.
Ҷанг бо Иттиҳоди Шӯравӣ марҳилаи дувуми ҷанги дуюми ҷаҳон буда, вай 1418 рӯз давом кардааст. 22 июни соли 1941 190 дивизияи лашкарони Олмон бе эълони ҷанг, аҳдшиканона шартномаи бо ҳам ҳуҷумнакуниро вайрон намуда ба хоки Иттиҳоди Шӯравӣ ҳуҷум намуд.
Ҷанги Бузурги Ватанӣ аз се марҳила иборат буда, вале вазнинтарини он давраи аввал (солҳои 1941-1942) буд. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки дар он мамлакате, интизомнокӣ, меҳнатдӯстӣ, ягонагӣ ватан дӯстии байни халқият, миллатҳо вуҷуд дорад, душман ғолиб шуда наметавонад.
Занони тоҷикон низ дар фурӯ нишондани лашкари фашистони немис дар назди Москва саҳми худро гузоштаанд. Нина Лобковскаяи душанбегӣ баъди хатми мактаби занонаи снайперӣ дар муҳорибаи шадиди назди Москва иштирок намуд. Ӯ бо снайпери худ 89 танки душманро нобуд сохт. Ҷанговарони шӯравӣ танкчиён, лётчикҳо, қисмҳои пиёдагард, қаҳрамонона ҷангида, армияи мусаллаҳи фашистонро дар Курск низ торумор карданд. Дар ин муҳорибаҳо фарзандони халқи тоҷик ҳам, шуҷоат ва далерӣ нишон доданд. Тӯпчӣ Ҳодӣ Кенҷаев, колхозчии ноҳияи Ленинобод Исмоил Ҳамзаалиев барои корнамоии ҷангиашон ба номи Қаҳрамони Иттифоқи Шӯравӣ мушарраф гардиданд.
Дар солҳои ҷанги дуюми ҷаҳон зиёда аз 250 ҳазор писарону духтарони тоҷик иштирок намуда, аз онҳо зиёда аз 90 ҳазорашон аз майдони ҷанг бар нагаштанд. 45 ҳазор тоҷикон барои корнамоию қаҳрамониашон бо ордену медалҳои  давлатӣ  сарфароз гардиданд. Зиёда 60 нафари онҳо бо унвони олии Ватан, Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ ва 19 нафарашон бо ҳар се дараҷаи ордени «Шараф» сарфароз гардонида буданд. Насли имрӯзаю ояндаи тоҷик номи қаҳрамонони ватан Амиралӣ Саид-беков, Домулло Азизов, Раҳимбой Раҳматов, Тӯйчӣ Эрйигитов, Неъмат Қаробоев, Пӯлод Отаев, снайперчии моҳир Тешабой Одилов ва дигаронро ҳеҷ  гоҳ  фаромӯш  нахоҳанд кард.

Дидан карданд: 1035

Мавзӯъҳои монанд:

Ниёкони мо: БАРМАКИЁН

Абулфазли Балъамӣ - вазири соҳибтадбири давлати Сомониён

Бузургтарин китобхонаи қадимии олам, ки баъдан сӯхта хокистар шуд

Омад хуҷаста Меҳргон, ҷашни бузурги хусравон...

Ҷомеаи ибтидоӣ. Аҷдоди тоҷикон дар давраи тараққиёти ғуломдорӣ ва феодалӣ

Ҳуҷуми муғулҳо ба Осиёи Миёна

Хоҷагӣ, маданияти моддӣ, муносибатҳои иҷтимоию иқтисодӣ, илм ва адабиёти халқи тоҷик дар аҳди Сомониён

Халқҳои Осиёи Миёна дар ҳайати Хилофати араб

Халқи тоҷик дар ҳайати давлати Шайбониён. (солҳои 1499-1599)

Халқи тоҷик дар замони ҳукмронии туркҳо

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: