|

Заминаҳои Таърихии Истифодабарии Минтақаҳои Кўҳӣ

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Алишер Фозилов

Санаи дохилгардида: 2017-05-10

Мардум аз замонҳои қадим дар кўҳсор маскан гирифтаанд. Тақрибан, 3 млн. сол қабл аҷдодони мо на он қадар дур аз кўҳҳои Килиманҷар дар ноҳияи Афара дар шимолу шарқии доманакўҳҳои Эфиопия зиндагӣ мекарданд. Ҳамаи бозёфтҳои аҷдодони одам дар зери боқимондаҳои хокистари оташфишониҳои вулканӣ ёфт шудаанд. Онҳо дар наздикии тарқишҳои тектоникии фаъол ҷойгир шудаанд. Аз сенздаҳ бозёфтҳои архантропикии асосии ҷаҳонӣ, даҳтояш ба кўҳсор ва  ҳудудҳои наздикўҳӣ дахолат мекунанд. Ба онҳо қариб  тамоми бозёфтҳои тараққиёфтаи аҷдодони одам ҷалб карда мешуданд.
Маскани ҷамъияти ибтидоӣ қариб дар тамоми кишварҳои кўҳсор ёфт шудааст, гарчанде ки маскан гирифтан нисбат ба кўҳҳо дар ҷангалзорҳо осонтар буд. Маълум гардидааст, ки ним миллион сол пеш инсон дар Апеннинҳо (маскани Компобассо) шикор кардааст ва дар Олтой (маскани Улалинка) нишона гузоштааст. Дар давраи полеозойи пеш мардум дар Кавказ маскун гирифтанд. Ҷои зисти онҳо дар кўҳҳои Арагас (маскуни Сатанидар)  дар ғори Осетияи ҷанубӣ дар доманакўҳи вилояти автономии Қарабои кўҳӣ маълум шудааст. Дар алоқамандӣ бо маскангирӣ дар  кўҳҳо маскани одамон дар Ўзбекистон (дар қаторкўҳи Байсун) дар қаторкўҳи Дарвоз (Шуғнов) дар Тиёншон (Обираҳмат, Куль-Булук) дар Алтой (ғорхои Страшная, Денисовая, Усть-Канская) дар  Алп (Драхенлох),дар Гурҷистони ғарбӣ (Ҷургула, Сакажиа)…    ёфт шудаанд.
Хусусан дар кўҳсор нишонаҳои (меозеолитӣ ва неолитӣ) хеле гуногун тасвир ёфтаанд. Дар бисёр ҷойҳои Осиёи Миёна, асосан дар Помири шарқӣ ва Тибет, онҳо то баландии 4 500 метр маълум буданд. Аз ҳама маскани бузург ва машҳур маскани ошхона мебошад, ки дар қисмати болоии Маркансу дар баландии 4 100 метр маълум шудааст. Ба неолити пеш   тасвираҳои рўи санг дар шахтҳои Помир дохил мешаванд, ки яке аз қадимтарин дар рўи замин ба ҳисоб мераванд. Инчунин қариб сад тасвирро дар нишебиҳои шимолии қаторкўҳҳои Аличур дар баландии зиёда аз 3 800 метр ёфт намудаанд. Инчунин          (петроглифҳои) бисёри даври неолит дар баландии зиёда аз 3 800 метр  дар Тиёншон низ маълум гардидаанд. Инҳо ғорҳои Ак-чунқур дар биёбони Сари-Чаза, ёдгориҳои бостонии кўли Сонқул, маскани Саймали-Таш дар қисмати шарқии қаторкўҳҳои Фарғона мебошанд. Ҳамаи бозёфтҳо шаҳодат медиҳанд, ки истиқоматкунандагони ин ҷойҳо дар охири асри Ш ва аввали асри П ҳазорсолаи то милод маданияти баланд ва маълумотҳои астрономии пурраро доштаанд.
Дар Америка аломатҳои
Ғори Сандиа
аввалини мавҷудияти инсоният дар Мексика (Пуэбло, биёбони Мехико) ва дар И.М.А. (штати Мексикаи нав ва ғори Сандиа) маълум шудаанд. Онҳо дар баландии 2 200метр паҳн гашта буданд.
Дар кўҳҳои серхарсанг одамон дар ғорҳо дар баландии 1 900 метр аз сатҳи баҳр, ҳануз 9-ҳазор сол пеш зиндагӣ мекарданд. Тақрибан нуҳ ҳазор сол пеш то эраи мо дар Мексика биёбони Техуакана дар баландии 2 300 метр маълум шудааст.  Маскани одамон дар Перу дар баландии қариб 4 000 метр, 7 500 сол пеш  аз милод  ёфт шудааст.
Кўҳҳо аз ҷинсҳои кўҳӣ ниҳоят бой мебошанд, ки барои тайёр кардани маснуоти сангӣ созгор мебошанд.  Аз ҳама маҳсулоти қадими аз мис ва қалъагӣ сохташуда (дар қисми болоии дарёи Тигр) ёфт шудаанд. Онҳо дар солҳои 9200-8750 то милод маълум гаштаанд. Дар Қувайт ва ноҳияҳои кўҳии Балкану Карпат маҳсулотҳои хеле қадимаи аз мис ва қалъагӣ сохташуда ёфт шудаанд, ки 3 000 сол пеш аз милод пайдо шудаанд. Танҳо дар кўҳҳо, ки дар он ҷо таъсири қувваҳои дохилии замин хеле намудор аст, ҷинсҳои кўҳӣ ва аввалин донишҳои геологии инсон ба вуҷуд омадаанд.
Тадқиқотҳои археологиву полеоэтноботаникии даҳсолаҳои охир ақидаҳои Н.И.Вавиловро тасдиқ ва аниқ  кардаанд.
Дар давраи мезолит аҳолии нишебиҳои Загроса ва Тавра растаниҳои ёбоии хушадорро ба монанди гандум, ҷав, нахуд, ангур, себ, зардолу, писта ва ғайра… ҷамъоварӣ мекардаанд. Мавқеи муайянро дар хоҷагидории онҳо шикори  бузи кўҳи  ва хукҳо мебозид.  Маркази асосии шаклсозии намуди гандуми мулоим Осиёи пеш ва биёбони Ҳинд ба ҳисоб мераванд. Инчунин дар ҳудудҳои кўҳӣ аз Панҷоб то Кавказ  олу, зардолу, шафтолу, олуча, нок, анор, пиёз, ҳарбузаву тарбуз пайдо шудаанд.   Нақшаи яке аз ғорҳо
Ҳайвонҳои қадимаи хонагӣ, ки дар хочагидорӣ онҳоро истифода мебурданд, буз ва гусфанд буданд, ки дар асри VIII то эраи мо вуҷуд доштанд. Маркази бузҳо Загроси ҷанубӣ, Ҳимолойи ғарбӣ ва Ҳиндукуш ба ҳисоб меравад.
Ковокиҳо дар ғори Духов дар кўҳҳои шимолу ғарбии Тайланд дар охири асрҳои VIII-VII то милод ёфт шуданд. Дар он ҷо боқимондаҳои бодиринг, қаламфур, олу ва дигар меваҳо ёфт шудаанд. Аз ноҳияҳои кўҳии Хитой ( соя, турб, хурмо, растаниҳои ситрусӣ) ёфт шудаанд.
Дар нишебиҳои шимолии Анд, чормағзи замин ва дар қуллаҳои доманакўҳҳои Анд – картошка  ёфт шудаанд.
Ҳамин тариқ,  тамаддуни давлатҳои баҳримиёназамин: Осиёи пеш, Тибет, Ҳиндухитой, Ҳабашистон, Мексика, Перу ба қўҳ наздиктар мешуд.
Бисёрии давлатҳо дар қабати дарози кўҳии байни 20 ва 40 дараҷа паҳн шудаанд ва ҳамин тарз аҷдодони мо мефаҳмиданд, ки мавҷудияти кўҳ дар ташаккулёбии тамаддуни онҳо мавқеи асосиро ишғол кардааст.
Асосан дар баландиҳо онҳо масҷидҳо, ҷойҳои махсус барои қурбонӣ месохтанд. Бисёрии халқҳо эҷодиёташонро ҳатман бо манзараҳои кўҳӣ алоқаманд мекарданд, ки бо ин онҳо баландии кўҳоро дар эҷодиёташон тасвир мекарданд.
Дар қадим тавассути кўҳҳо роҳҳои доимии вуҷуд доштанд, ки алоқамандии иқтисодию тиҷоратӣ ва маданиро доштанд. Корвон аз Ҳиндустон то Тибет тавассути кутали Ҳимолой Нангпа-Ла, ки дар баландии 5 716 метр ҷойгир аст мегузашт. Ба ҳолатҳои душворгузари роҳи Помири шарқӣ нигоҳ накарда тавассути биёбони Панҷ роҳи бузурги абрешим аз Хитой ба мамлакатҳои Осиёи Миёна мегузашт. Дар соли 1974 дар кўҳҳои Помири шарқӣ дар баландии 4000 метр шаҳри асримиёнагие бо қубурҳои қадима ва кўчаю майдонгоҳҳояш ёфт шуд. Аҳолии ин шаҳр ба обкардани нуқра машғул будаанд. Инчунин дар ин макон дар баландии 5 000 метр, кони нуқра ёфт шуд. Дар Тибет ва Ладахке масҷидҳои будоии қадимро, ки дар баландии 3600–4200 метр ҷойгир буданд ёфт намудаанд.
Дар ноҳияи асосии Кордилери Анд дар баландии 6300 метр мумиёро ёфтанд.
Ҳамин тавр кўҳҳо давраҳои дуру дарози таърихӣ, геологӣ ва иқтисодии худро  доранд. Имрўз низ дар кўҳсор халқҳо зиндагӣ мекунанд, ки онҳо ба хоҷагидорӣ, коркарди захираҳои табии ва истифодаи  ҷангалзорҳо машғуланд.
Дар алоқамандӣ бо инҳо дар нақши аввал дурнамои замонавии азхудкунии захираҳои рекреатсионии системаи кўҳҳо меистад. Мардум кўшиш   мекарданд, то ба қуллаҳои баланди кўҳ бароянд, шумораи зиёди туристон пайдо шуданд, ки намуди  истироҳати фаъолро интихоб намуданд: ба монанди алпинизм, рафтинг, трекинг, хайкинг ва гайра… Шавқу ҳаваси онҳо нисбат ба кўҳҳо зиёдтар мешуд.

ИСТИФОДАИ ЗАМОНАВИИ ҲУДУДҲОИ КЎҲСОР  БАРОИ ТУРИЗМ.

            Ноҳияҳои кўсор панҷумин қисмати болоии қишри заминро иҳота кардаанд, ки дар тамоми қитъаҳо аз экватор то қутби шимолу ҷануб паҳн шудаанд. Қариб 10% аҳолии рўи замин дар ноҳияҳои кўҳсор ва қариб 40%-ашон дар ҳудудҳои атрофи онҳо зиндагӣ мекунанд. Онҳо дорои маданияти махсус буда, гуруҳи бузурги этникиро ташкил медиҳанд ва соҳиби забони маҳалии худ мебошанд. Халқҳои зиёде, ки дар кўҳсор зиндагӣ мекунанд, донишҳои махсусро дар бораи ҳаёт, равандҳои табии, фолклор, забон, дин, тарзи табобат, таҷрибаи идоракунии захираҳои табии доранд.
Кўҳҳо дар замони ҳозира диққати туристонро ба худ мекашанд. Маконҳое пайдо шудаанд, ки дар онҳо объектҳои таъсироти туристӣ ҷой доранд: ба монанди дарёҳо, кўлҳо, иқлими мусоиди ҳудудҳои кўҳӣ, олами набототу ҳайвонот, шумораи калони экосистемаҳо ва ғайра…   Ба ғайр аз кўҳҳо аз ҳама захираҳои асосӣ барои инсон аз нуқтаи назари хоҷагии халқ, ҷангал ва саноати кўҳи ба ҳисоб мераванд. Маданияти махсуси этникии халқҳое, ки дар кўҳистон зиндагӣ мекунанд, диққати туристонро ба худ ҷалб мекунад.
Дар солҳои 1990 шумораи зиёди барномаҳо ва лоҳияҳо ба хотири туризми кўҳӣ ва тараққиёти ҳудудҳои кўҳсор  бахшида шуда буданд.
Дар ин давра  китобҳо ва маҷаллаҳои зиёд, ва инчунин конференсияҳо ба мавзўъҳои тараққиёти туризми кўҳсор бахшида шуда буданд. Тадқиқот дар соҳаҳои илмҳои сотсиология ва маркетинги туризми кўҳсор бори дигар нишон доданд, ки туризми кўҳӣ яке аз намудҳои шавқовартар ва фоидаовари туризм ба шумор меравад.  Туризми кўҳсор ва экологӣ, як навъи шиносоӣ бо зиндагонии мардуми таҳҷоӣ ва намудҳои   туризм ба ҳисоб мераванд.
Якчанд мисол аз истифодабарии ҳудудҳои кўҳсор пешкаш мекунем.
Базаҳои лижаронӣ – яке аз шаклҳои зудамал барои тараққиёти ҳудудҳои кўҳсор ба шумор мераванд. Онҳо дорои капитали бузург ва хароҷот  мебошанд ва диққати зиёди одамони муҳити атрофро ба худ ҷалб мекунанд. Соҳибон ва операторҳои курортҳо доимо чораҳои зиёдшавии даромадҳоро меҷўянд. Намудҳои  гуногуни фаъолиятҳоро  дар курортҳои лижаронии  кўҳии зимистона ҷорӣ мекунанд.
Дар сарҳади Шветсария бо Италия биёбони васеъи (Швецарского Кантона Валлис) ҷойгир аст. Дар ин ҷо қуллаҳои баландтарини Шветсария-Монте-Роза ва Маттерхорн ҷойгиранд. Шаҳрчаҳои майдаи Алпӣ дар (Кантоне Валлис) кайҳо ҳамчун курортҳои иқлимӣ ва кўҳию лижаронӣ машҳур буданд. Курортҳо бо ҳавои хушк ва чашмаҳои минералии табобатиашон фарқ мекунанд.
Валлис – ин афсонаи ҳақиқии зимистона, мамлакати кўҳӣ, пур аз туҳфаҳои ниҳонии дилхушкунанда мебошад. Аз моҳи декабр то апрел дар кўҳҳо тудаҳои зиёди барф мавҷуданд. Дар зимистон ба ҳавои сард нигоҳ накарда (ҳарорати ҳаво 10-12 дараҷа) дар Валлису Алп шумораи зиёди сайёҳон ҷамъ мешаванд.
Дар Италия курортҳои дигари кўҳию лижаронии машҳур вуҷуд доранд:
Ба монанди Бормио (курорти ҷавонон, ки дар он ҷо дискотекаҳо мешаванд, клуби шабона, бар ва тарабхона дорад). Валь Гардена (дар маркази Алпи доломити (Доломитовые Альпы), ки баландии курорт аз 1563 то 2518 метр аз сатҳи баҳр). Валь ди Фаса (курорти замонавӣ, дорои роҳҳои қуллай барои ронандаҳои нав, рухсатномаҳои ягонаи «Доломити Супер Ски»-ро дорост). Валь ди Филме (дарвоза ба Доломитовые Алпы ва ба шаҳрчаҳои парокандаи курортӣ, ба монанди Кавалезе ва Предаццо, ки инфракструктураи хуби тараққикарда доранд). Кортина  (дар ин ҷо соли 1902 аввалин мусобиқаҳои лижаронии кўҳии Италия гузаронида буданд, инчунин дорои ҳафт зонаи лағжидани (катание) аст) Ливино (курорти ҷавон, ки нав таъсис ёфтааст, «Маленький Тибет»-и Италия, ки ҳар сол дар ин ҷо фестивали  «LA SKIEDA» гузаронида мешавад). Маддона де Кампилю (пойтахти варзиши кўҳӣ ва лижаронист, дар баландии 1520-2505 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст, дар маркази асосии мамнуъгоҳи Адамелло-Брента воқеъ аст). Сестриере (бо он машҳур аст, ки дар ин ҷо хар сол мусобиқаи умумиҷаҳонии лижаронии кўҳӣ гузаронида мешавад.) Валь ди Аоста (боми Европа, ки дар ин ҷо 900 км спуска, 166 – подъемников, барои маҷмўи хизматрасонӣ вуҷуд дорад: алпинизми лижарони, хайкинг, сайр бо лижаҳои махсус, тамошои пиряҳҳо, лижаҳои кўҳӣ. Дар ин ҷо якчанд стансияҳо ба  монанди Курмаер, Ля, Туиль ҷойгиранд). Червиния (дар таги ду қуллаи машҳур – Монте-Роза ва Маттерхорн ҷойгир аст).  Ҳамаи курортҳои дар боло номбаршуда дорои техникаи ҳозиразамон, отелҳои боҳашамат, мағозаҳо, пунктҳои прокатиӣ роҳҳои лағжиданӣ ва инчунин ба ҳамаи мизоҷон нархҳои арзонтар барои дигар курортҳо муҳайё кардаанд.
Курортҳои лижаронии кўҳии Франсия ҳам барои туристон хеле шавқоваранд. Франсия нисбат ба дигар мамолики Европа – кишвари «лижаронии кўҳӣ» ба ҳисоб меравад.
Шамони – ҳамчун шаҳрча, барои лижаронии кўҳӣ  ҳам барои лижаронҳои номӣ ва ҳам барои лижаронҳои нав хизмат мекунад. Дар таги Манблана ҷойгир аст, ки пас аз задухўрди Манблана дар соли 1786 машҳур шуд ва имконият пайдо кард, ки ташкилотчии аввалини бозиҳои Олимпии зимистонаи соли 1786 гардад. Се биёбон (Мерибель, Куршевель, Валь-Торанс) назар ба Шамони кўҳҳои пастар доранд.  Дар Мерибеле намудҳои  архитектурии махсуси биёбони дарахтзор мавҷуданд.
Дар Куривеле отелҳои қимматарин ҷойгиранд ва дар дигар биёбонҳо на он қадар хонаҳои қиммат барои ҷойгиркунонӣ вуҷуд доранд. Масофа байни биёбонҳо 2-3 соат роҳ аст, ки ин имкон медиҳад, дар муддати кўтоҳ ҳудуди бисёртарро сайёҳат кунӣ.
Вал ди Изер – 400 км роҳ дорад ва инчунин чорчубабандиҳои қадимии халқиро дорад.
Межев – дорои 300 км роҳ аст. Дар ин ҷо ҷангалзорҳо зиёданд.
Еспасс ва Кили-Тинь – ҳамчунин курортҳои машҳури франсияанд, ки ҳам барои мардуми табақаҳои болоӣ ва ҳам миёна хизмат мекунанд.
Курортҳои балнеотерапевтии кўҳӣ низ хеле машҳуранд. Барои мисол яке аз онҳо Бад Гаштайн мебошад. Ин курорт дар баландии қариб 1000 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Дар зонаи ҷангал дар сад километраи ҷанубии шаҳри Залцбург ва 410 километраи Вена кўҳҳои Высокий Тауэрн (Алпи шарқӣ) дар биёбони дарёи Гаштайнор – Аху, ҷойгир аст.
Шамораи зиёди пайроҳаҳо дар кўҳҳо барои сайркунӣ дар фасли зимистон ба роҳҳои лижаронӣ табдил меёбанд. Ин курорти асосии Австралия аст, ки таърихи тараққиёти он аз аввали солҳои 1 400 пайдо шудааст. Отелҳои курорт қариб якхела ҷойгир шудаанд, онҳо барои меҳмонон ба дараҷаи олӣ хизмат мекунанд. Дар замини Залцбург аз ҳама нишебиҳои бузург ҷойгиранд, ки дар он ҷо ландшафти кўҳии хушбоду ҳаво ва шаршараҳо тасвир ёфтаанд. Ҳавзи курорт дар нишебӣ сохта шудааст ва  аз оби радондор, ки аз чашмаҳо рост ба ҳавз мерезад, пур карда шудааст.
Иқлимаш кўҳист, зимистони мулоим ва тобистони салқин дорад. Факторҳои асосии табобатӣ обҳои термалии радондор (ҳарораташон то 50 дараҷа) мебошанд,  18-чашмаро ташкил медиҳанд. Обашонро барои ванаҳо, оббозӣ, нушидан, ингалятсия истифода мебаранд.
Ҷойгиркунӣ дар курорт дар апартаментҳо ва отелҳои «Appartement Bellevue, Weismayr, Pension Nefer» ба роҳ монда шудааст. Курорт бо чашмаҳои термалӣ ва нишебиҳои алпии хушманзара аз давраҳои пеш машҳур аст. Ба ин ҷо барои истироҳат ва машқкунӣ варзишгарон ва дустдорони лижаронии кўҳӣ аз тамоми ҷаҳон мебиёянд.  Дар курорт 7-ҳавзи кушода ва 25-ҳавзи пушида, ки оби термали доранд ҷойгиранд.
Барои истироҳати зимистона ба ғайр аз роҳи лижаронии машҳури кўҳи боз 2-катка, 3-роҳи чаннасаворӣ, 6-майдончаи пушидашуда барои бозии теннис, 30-то тарабхонаҳои майда дар кўҳ, 80-км сайрхатҳои пиёдагардӣ мавҷуданд. Дар соли 1993 роҳи канатии нав, ки дорои 8-кабинае, ки барои курортҳои кўҳӣ хосанд, сохта шудааст. Дар зимистон дар ин ҷо табиати зиндаро мушоҳида кардан мумкин аст.
Баден-Баден – курорти болнеотерапевтӣ, ки дар зонаи ҷангал дар баландии 1112-1003 метр аз сатҳи баҳр дар ҷанубу ғарбии Германия (замини Баден-Вюртемберг) на он қадар дур аз сарҳади Франсия ҷойгир аст. Баден-Баден – «пойтахти тобистонаи Европа», - «курорти шоҳон», дар байни кўҳҳои Шварцвалд ва биёбони Рейна ҷойгир аст. Ҳар як нишебӣ ва дара таърих ва номи худашонро доранд. Дар зонаи мамнўъгоҳ намудҳои камёфти растаниҳо ва ҳайвонотро вохўрдан мумкин аст. Барои қабули меҳмонон ва шахсони хоҳишманде, ки мехоҳанд саломатиашонро барқарор кунанд аз тамоми ҷахон бо ин мақсадҳо ба Баден-Баден мебиёянд. Ҳанўз дар ҳазорсолаҳои пеш римиҳо дар ин ҷо кофтуков карда, ҳар гуна гиёҳҳои табобатии биёбониро дар соҳили дарёи Ос ёфтанд. Онҳо дар чашмаҳои Цивитас-Аурелия-Аквензис, ки ҳозир номи Баден-Баденро гирифтааст, сохта шудаанд. Дар соли 1507 дар ин ҷо аввалин бор дар Германия мусобиқаи курортҳо гузашт. Баден-Баден аз ҳама курорти машҳури олмонӣ  мебошад. Онро ҳама вақт ҷои зеботарин барои қабули меҳмонҳо интихоб мекарданд. Бо шарофати аристократҳои русс, он дар ҷаҳон машҳур шуд. Зани Александрии-1 малика Баденская аввалин бор сайёҳат ба обро ҳамчун муд баровард. Баъд аз вай князи бузург ва дигароне, ки қудрати ба сайёҳат рафтанро доштанд ва зебоиро дўст медоштанд ба ин намуди сайёҳат унс бастанд. Дар соли 2002 курорти Баден-Баден ҷоизаи «Five Star Diamond Award»-ро аз тарафи Академияи Америка соҳиб шуд. Аз сабаби чойгиршавии мавқеи географиаш Баден-Баден дар тамоми сол иқлими мулоим монанди баҳри миёназаминро дорад. Ҳарорати миёнаи моҳи июл, 7,20 . Мавсими тобистона аз моҳи май то октябр тўл мекашад. Факторҳои асосии табобатиаш обҳои термалии радондор (то 68,8 градус) ва чашмаҳое, ки обашон хлориди натрий доранд, мебошанд. Духтури машҳури асри миёнаги Парацельс дар соли 1541 Баден-Баденро тавсифот додаст. Дар асри XVI дар ин ҷо 15 хонаҳои ванадор мавҷуд буданд, ки ҳар сол 3 ҳазор одам дар ин ҷо табобат мекард.
Дар    замони ҳозира қариб 5 ҳазор одам аз тамоми ҷаҳон дар ин ҷо дам мегиранд. Барои меҳмонони курорт дар ин ҷо отелҳои боҳашамат ва меҳмонхонаҳои на он қадар калони шахсӣ хизмат мекунанд. Инчунин метавонанд дар хонаҳои масҷид ҷой бигиранд (отел Badisher Hof - 4-ситорадор) – масҷиди пештараи Капуцинов, қариб 185-сол вуҷуд дорад. Дар замони ҳозира меҳмонон имконият доранд, ки дар ин масҷид мувофиқи урфу одати худашон номерро интихоб кунанд. Ин бино дар асри Х1Х сохта шудааст. Курорт – яке аз курортҳои элитавии Европа ба шумор меравад. Дар ин ҷо мамнўъгоҳи табии, паркҳои хушбоду ҳаво, махсус майдонҳо барои голфбозӣ, ипподром, клубҳои варзишӣ, гиёҳҳо барои оббозӣ ва инчунин казино мавҷуданд. Марлин Дитрих ин курортро аз ҳама курорти зеботарини ҷаҳон номидааст. Клара Шуман дар ин ҷо солҳои охирини ҳаёташро гузаронидааст.
Баден-Баден – курорти табобатӣ ва термалист, шаҳр барои истироҳат ва ҷои гузаронидани конфронсу фестивалҳо мебошад.
С о ч и – курорти балнеотерапевтии пешкўҳист, ки дар зонаи намноки субтропикӣ дар 270 км дар ҷанубу шарқи Краснодар воқеъ аст. Дорои чунин ҷойҳои курортӣ аст: Адлер, Аше, Вардане, Головинка, Дагомис, Поляни сурх, Лазеревское, Лоо Магри, Макопсе, Майцеста, Сочи, Чемтепсе, Чемиквазе, Хата.
Сочии бузург соҳилҳои Черноморск полюси кишвари Краснодарро дарбар мегирад. Сочи яке аз шаҳрҳои дуру дарози ҷаҳон ба ҳисоб меравад, ки аз Адлерский Хостинский сар карда, то ноҳияҳои маъмурии Маркази Лазаревскийро дарбар мегирад. Тамоми ҳудуди Сочии бузург ба парки миллию давлатии Россия дохил мешавад. Беҳуда курортро «шаҳри боғҳо» нагуфтаанд. Иқлими курорт субтропикии намнок аст. Наздикии қаторкўҳҳои Кавкази бузург ва баҳри Сиёҳ иқлими махсусро доранд.  Ҳарорати миёнаи солонааш 14 градус гарм. Ҳарорати миёнаи мавсими гармӣ 23 градус, яъне мавсими курорт дар Сочи аз моҳи апрел сар шуда, дар моҳи ноябр ба охир мерасад. Ҳарорати миёнаи об дар ин вақт дар баҳри Сиёҳ 24 градусро ташкил медиҳад. Аз ҳама моҳҳои гарм июл ва август. Яке аз факторҳои табобатӣ дар Сочи чашмаҳои минералии гарму сулфудор ба ҳисоб мераванд. Ин чашмаҳо аз даврони қадим маълум буданд. Дар онҳо римиҳо, афинагиҳо ва византиягиҳо оббозӣ кардаанд. Ин чашмаҳо қисмати шаҳрро муайян кардаанд. Якумин табобатгоҳи обаш гармбуда дар аввали асри ХХ пайдо шудааст ва шаҳр ҳамчун курорти балнеотерапевтӣ тараққӣ ёфтааст. Инчунин ба факторҳои табобатӣ иқлими мулоим, оби гарм, офтоб, кўҳҳои барфпуш, ҳавои тоза, растаниҳои субтропикӣ, табобати лойӣ дохил мешаванд.
Дар таркиби чашмаҳои гарму минералӣ қариб 20 хели элементҳои химиявӣ ҳамроҳ ҳастанд. Обҳои минералии йоду бромдор, хлориду натрийдор бо маҳлули баланди бром (то 66 мг\л), йод (то 33 мг\л) ва ба миқдори кам аз дигар микроэлементҳои биологӣ (оҳан, фтор, бром, кремний) мавҷуданд. Дар таркиби газашон метан вуҷуд дорад. Дар курорт лаборатория вуҷуд дорад, ки радони консентрасияшударо барои беморон тайёр мекунанд. Дар курорт обҳои минералии Сочи, Лазаревск, Пластунск ва Краснополянск васеъ истифода мешаванд. Туристҳо дар отелхои «4» ва «5»-ситодадор ҷойгир мешаванд.
Сочи – шаҳри замонавии курорт бо инфраструктураи тараққи карда мебошад.
Янган-Тау – курорти балнеотерапевтии пасткўҳ мебошад, дар баландии 413 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир аст. Дар 200 км шимолу шарқии Уфа ҷойгир аст. Дар шохаи кўҳҳои Урал, дар қуллаи кўҳҳои Янган Тау, дар тарҷума аз башкири маънои «кўҳӣ сухта»-ро дорад. Дар курорт газҳои термалӣ вуҷуд доранд. Академик П.С.Паллас аз ин кишвар соли 1768 дидан намуда, мавҷудияти чашмаро кайд кардааст. Иқлими ин ҷо ниҳоят контитенталӣ мебошад. Фактори асосии табобатии курорти Янган-Тау - буғкунӣ ва гази хушк, ки аз таркишҳои замин ва чуқуриҳояш мебароянд, мебошад. Дар ин чашмаҳои термалӣ, ки ҳарорати обашон дар чуқурии 90-100 метр то ба 4000 мерасад, ки дар таркибаш угликислотахо, азот, маҳлулҳои органикӣ, микроэлементҳои фаъол ва ба як миқдори муайян радонро доранд. Буғхои табии курорт барои ваннахои буғкуни истифода мешаванд.
Туризми кўҳӣ – маълумот, дар бораи якҷояшавии намудҳои гуногуни истироҳати фаъол ва туризм мебошад. Баъзеҳо дар доираи туризми куҳӣ – алпинизм ва скалалазро дар назар доранд. Барои дустдорони намуди варзиши обӣ бошад – рафтинг ва оббозӣ дар дарёҳои кўҳи шавқовар аст. Ба паходҳои кўҳӣ экспедитсияҳоро равона мекунанд, то ки намуд, ё ки асли кўҳҳо, минералҳо, флора ва фаунаи кўҳиро биомўзанд. Инчунин барои қисми зиёди аҳолӣ, яъне барои сайёҳони оддӣ туризми кўҳӣ – ин поход ба кўҳҳо, сайругашт дар кўҳсор  ба ҳисоб меравад.
Мувофиқи навиштаҷоти дар боло қайд шуда, мо тавсифоти географии якчанд системаҳои кўҳиро дида мебароем, ки барои тараққиёти  туризми кўҳӣ ва алпинизм мусоидат мекунанд.
Доманакўҳҳои Эрон – дар Эрон (2\3 худуди Эрон) Афғонистон, Покистон, канори Ироқ ва ҷануби Туркменистон ҷойгиранд. Майдони умумиашон 2,7 млн.км.–ро ташкил медихад. Нуқтаи баландтаринашон – вулқони Демавенд (5604 метр) мебошад. Баландии дохилии кўҳҳо аз 500 то 2000  метр мебошад, ки ба қаторкўҳҳои Кўхруд, кўҳҳои Эрони шарқӣ  ва ғайра таксим шуда, кўҳҳои Элбрус, Копегдаг, Ҳиндукуш ва кўҳҳои Сулаймонро ташкил медиҳанд.
Э л б р у с – массивҳои
Куҳҳои Элбрус
баланди кўҳии Кавкази бузург  буда, дар системаи қаторкўҳҳои Боково дар сарҳади ҷумҳурии Карачаево-Черкессии ва Кабардино-Балкарий ҷойгир шудаанд. Қуллаи ғарбии Элбрус (баландиаш 5642 метр) ва қуллаи шарқиаш ( 5621 метр) ба гарданаи чуқури ( 5325 метр) тақсим шудаанд. Элбрус бо яхҳо пўшида шудааст, ки аз ин кўҳҳо 54 то яхҳо мефуроянд, ки калонтаринашон – Азауи калон, Ирик, Терскал мебошанд. Масоҳати яхпораҳо 134,5 км.  мебошад.
Ҳ и м о л о й – системаи кўҳии баландтарини курраи замин, байни доманакўҳҳои Тибет (дар шимол) ва дашти Ҳинду-Ганг (дар ҷануб) мебошанд. Дарозиашон зиёда аз 2 400 км, паноҳияшон то 350 км. Баландии миёнаашон қариб 6000 метр, баландии максималӣ  8848 метр.
Кўҳҳои Ҷамалунга (Эверест) – нуқтаи баландтарини заминанд, ёздаҳ қулла, зиёда аз 8 ҳазор метр ҷойгиранд. Ин ҳудуди иқлимӣ ва табии байни биёбонҳои Осиёи маркази ва ланшафтҳои тропикии Осиёи ҷанубӣ мебошанд. Ҳимолой
           Қуллаи Ҷомолунгма
дар сеқабатаи болоии дашти Ҳинду-Ганг ҷойгир шудааст, ки кўҳҳои Сивиликс, Ҳимолойи майда ва       калонро ташкил медиҳад. Барои Ҳимолойи бузург таснифоти намудхои алпӣ хосанд, яхҳо, ки баландиашон 33 хазор км. зиёд аст. Аз Ҳимолой сарчашмаи дарёҳои асосии Осиёи ҷанубӣ сар мешавад: Инд, Ганг, Брахмапутра.
О л т о й – системаи кўҳи дар ҳудуди Россия, Қазоқистон, Монголия ва Хитой мебошад.  Аз қаторкўҳҳо таркиб ёфтааст ва обтақсимкунаки дарёҳои Об, Иртиш, Енисея ва дарёи Осиёи маркази ба ҳисоб меравад. Дарозиаш зиёда аз 2000 км. Қаторкўҳҳои баланди Олтой – Катунский, шимолу ҷануби Чуйский, ки баландиашон 3000–4000 метр (нуқтаи балантарини кўҳ Белуха 4506 метр) мебошад. Дарёҳои асосиаш Катун, Бухтарма, Чуя ва Бия мебошанд. Дорои 3500 кўл, ки калонтаринашон – Телецкое, Маркакол мебошад.
К а в к а з – ҳудуди байни баҳрҳои Сиёх, Азов ва Каспӣ, дар ҳудуди ноҳияи Алпӣ мебошад, ки дар баландии зиёда аз 500 ҳазор км. ҷойгир аст. Ба Кавкази шимоли, Кавкази бузург ва пасикавказ тақсим мешавад. Ҳолатҳои марказиашро системаи кўҳии Кавкази бузург ишғол мекунад, ки ғарб, шимоли ғарбӣ ба шарқ ва ҷануби шарқӣ байни баҳри Сиёҳ ва Каспӣ тўл кашидааст. Дарозиаш кариб 1100 км паҳноиаш 180 км. Кавкази бузург ба Кавкази ғарби (то Элбрус) Кавкази марказӣ (байни элбрус ва Казбек) ва Кавкази шарқӣ (аз шарқ то Казбек) тақсим мешавад.
Нуқтаҳои баландтарини Кавказ: Элбрус (5642 метр), Дихтау, Коштан-тау (5151 метр), Чанги (5085 метр), Шхара (5086 метр), Казбек (5033 метр), Мижирги (5025 метр), Катин (4974 метр) ва ғайра мебошанд.
Дар Кавказ қисмати ҳудуди Россия, Озарбойҷон, Арманистон, Гурҷистон, дар шарқ – қисми ҳудуди Туркия ва дар шимолу ғарбӣ – ҳудуди Эрон ҷойгиранд.
Кўҳҳои Арарат дар сарҳади байни Туркия ва Арманистон ҷойгир анд. Баландиашон 5000 метрро ташкил медиҳад. Кўҳҳои Арарат дар хушкӣ ду кўҳро ташкил мекунанд, ки 11 км аз якдигар дуранд: Арарати бузург, баландиаш 5137 метр аз ҳама кўҳи баланд дар Туркия ва Арарати майда, аз сатҳи баҳр дар баландии 3896 метр ҷойгир аст. Ҳар ду кўҳ пайдоиши вулқони доранд. Дар замони ҳозира кўҳҳои Арарат аз нуқтаи назари туризми динӣ аҷоибанд, ки бисёрии тадқиқотчиён ба ин кўҳҳо ҳамчун символи қиссаи библия диққат медиҳанд

Дидан карданд: 993

Мавзӯъҳои монанд:

Кўҳҳои Фон

Лавозимот Ва Таҷхизотҳои Муҳим Барои Туризми Кўҳсор

Таснифоти Туризми Кўҳсор

Захираҳои Рекреатсионии Туризми Кўҳсор

Заминаҳои Таърихии Истифодабарии Минтақаҳои Кўҳӣ

Вазъи туризми кӯҳсор

Зерсинфи ҳашароти болдор

Гурўҳи дуйуминдаҳонон ва Типи хорпeстон

Зертипи хелисерадорон ё нешчанголҳо

Болосинфи шашпойҳо ва Синфи ҳашарот

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: