|

Баҳисобгирии фурўши маҳсулоти кишоварзӣ

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Ахмедов Бахром

Санаи дохилгардида: 2017-03-01

Нақша

    • Ҳуҷҷатгузории фурўши маҳсулот (кор, хизмат).
    • Баҳисобгирии куллӣ ва ҷўзъии фурўши маҳсулот.

Ҳуҷҷатгузории фурўши маҳсулот (кор, хизмат)
Фурўши маҳсулот, мол ва хизмат дар  мутобиқат бо шартномаҳои фурўш ва ё худ бо тартиботи фурўши озод ба аҳоли амали карда мешавад. Фиристонидани маҳсулот бошад, дар асоси шартномаҳои хариду фурўш (таъминот), ки байни харидор ва хуфурўшанда басташудаанд, анҷом дода мешавад. Дар мутобиқат бо шартномаҳои хариду фуруш (таъминот) фурушанда уҳдадор мегардад, ки ҳуқуқи соҳибии маҳсулоти фурўхташавандаро ба харидор диҳад ва харидор бошад, онро қабулкарда пардохт намояд.
Дар шартномаи хариду фурўш бо таври ҳатмӣ номгў, миқдор, анво, сифати маҳсулоти фиристодашаванда, нарх, тартиби пардохт, оқибатҳои вайронкунии бандҳои шартнома, реквизитҳои суроғавӣ ва пулии ҷонибҳо ва дигар маълумотҳои иловагӣ баён карда мешаванд.
Дар мутобитқат бо дастурамалҳои Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкилот, фурўши маҳсулот, мол ва дигар амволро бо истифода аз варақаҳои шакли намунавии борхати молию нақлиётии №ТТН-1 ва борхати молӣ барои хориҷшави ва қабули дороиҳои молию моддӣ №ТН-2  барасмият дароварда мешавад. Онҳо, ҳамчун асос барои азҳисоббарории дороиҳои молию моддии аз борфиристонанда ва қабули он аз тарафи борқабулкунанда ва инчунин, барои баҳисобгирии анборӣ, фаврӣ  ва бухгалтерӣ истифода бурда мешаванд.
Борхати молию нақлиётӣ ҳуҷҷати ҳисоботи қатъи ба ҳисоб рафта, барои баҳисобгирии ҳаракати дороиҳои молию моддӣ, агар ҳаракати онҳо ба воситаи нақлиёти автомобилӣ амалӣ гардад, истифода бурда мешаванд.
Борхати молию нақлиёти ҳамчун қоида дар чаҳолр нусха тартиб дода мешавад. Варақаи борхати молию нақлиётиро шартан метавон ба се қисм тақсимот намуд:
- болои;
- молӣ;
- нақлиётӣ.
Борхати молию нақлиётиро ҳангоми беистифодаи нақлиёти автомобилии ташкилоти нақлиёти ҳамчун қоида дар ду нусха тартиб дода мешавад. Яке, дар худи ташкилоти борфиристонанда боқи монда, дигаре ба ташкилоти харидор ҳамроҳи маҳсуот равона карда мешавад.
Ба варақаҳои (бланкаҳои) шаклҳои махсусгардонидаи борхатҳои молию нақлиётӣ дар вобастаги аз намудҳои маҳсулотҳои фурўхташаванда дохил мешаванд:
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1 (растаниправарӣ);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1 (шир);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1  (чорво);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1  (маҳсулоти ширӣ);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1 (маҳсулотҳои гўштӣ);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1 (маҳсулотҳои қаннодӣ);
- борхати молию нақлиётӣ ТТН-1 (маҳсулотҳои нонӣ);
- борхати молӣ барои хориҷшавӣ ва қабули маҳсулотҳои гўштӣ ТН-2 (маҳсулотҳои гўштӣ);
- борхати молӣ барои хориҷшавӣ ва қабули маҳсулотҳои тухмӣ зироатҳо ТН-2 (тухмӣ)
Борхатҳои молию нақлиётӣ ва борхатҳои молӣ маълумотро оид ба маблағи андоз аз арзиши иловашуда (ААИ) ба ғайр аз борхати молию нақлиётӣ барои фиристодани маҳсулотҳои чорводори ва растаниправарӣ ба ташкилотҳо ва корхонаҳои коркарднамоӣ (ш. №№ ТТН-1 (чорво), ТТН – 1 (шир), ТТН – 1 (растанипарварӣ)), ки дар он танҳо меъёри фоизии ААИ ҳангоми расмисозии он дар ташкилотҳои кишоварзӣ нишон дода мешавад.  Маблағи ААИ барои ин маҳсулотҳои фиристодашаванда, ки дар корхона ва ташкилотҳои коркарднамоӣ аз рўи расидҳои қабулшуда муайян карда мешавад.

Баҳисобгирии куллӣ ва ҷўзъии фурўши маҳсулот
Ҳисоби 44010 барои ҷамъбасти иттилоот оид ба даромадҳо ва хароҷотҳои бо намудҳои фаъолияти амалиётии дар оинномаи ташкилот инъикос гашта алоқаманд ва инчунин, барои муайянкунии натиҷаҳои молиявии он таин карда шудааст.
Дар ташкилотҳои кишоварз дар кредити ин ҳисоб даромад аз фурўши маҳсулот (выручка) ва дар дебети он арзиши аслии нақшавӣ (дар давоми сол вақте, ки арзиши ҳақиқи муайян карда нашудаст) ва фарқияти байни арзиши аслии нақшавӣ ва ҳақиқии маҳсулоти фурўхташуда инъикос карда мешавад. Дар ҳисоби 44010 инчунин, амалиётҳо барои фурўши маҳсулоти аз аҳоли гирифташуда низ истифода мегардад.
Дар ҳисоби 44010 маблағӣ даромад аз фурўши молҳо, маҳсулотҳо корҳо ва хизматҳо барои самтҳои зерин инъикос карда мешавад:

  • маҳсулоти тайёр ва нимтайёри истеҳсолоти худии корхонаҳои кишоварзӣ, таҳиясозӣ ва;
  • корҳо ва хизматҳои хислатҳои саноатидошта;
  • корҳо ва хизматҳои хислатҳои ғайри саноатидошта;
  • маснуоти харидашуда (барои борбанди харидашуда);
  • корҳои сохтмонӣ, васлкунӣ, илмӣ-тадқиқотӣ ва дигарон;
  • молҳо;
  • хадамот барои кашонидани бор ва мусофирон;
  • хадамот барои амалиётҳои нақлиётию экспидитсионӣ ва боркунию борфарорӣ;
  • хадамоти алоқа;

Даромад аз фурўши иҷрои корҳои мушаххас, расонидани хизмат, фурўши маснуоти мушаххас дар баҳисобгирии бухгалетерӣ вобаста аз меъёри тайёрӣ, агар имкони муайянкунии тайёрии корҳо, хизмат ва маснуоти мавҷуда, эътироф карда мешавад.
Маблағи даромад аз фурўши мол, маҳсулот, кор ва хизмат дар баҳисобгирии бухгалтерӣ дар лаҳзаи эътирофи он дар мутобиқат бо сиёсати баҳисобгирии ташкилот эътироф карда мешавад:
Дар ин ҳолат эътирофи даромад аз фурўш дар баҳисобгирии бухгалтерӣ бо сабтҳои бухгалтерии зерин гузаронида мешавад:
1) Дебет ҳисоби 10410; 10590;
Кредити ҳисоби 44010.
Дар як вақт сабти амалиёти зерин низ гузаронида мешавад:
Дебет ҳисоби 44010 «Даромад аз фурўш»;
Кредит ҳисобҳои 10730, 10710, 10740, 55010;

МАШҒУЛИЯТИ АМАЛИИ
Ҳалли мисолҳо оиди баҳисобгирии фурўши маҳсулоти кишоварзӣ
Мисоли 1. Маҳсулот боркарда ба харидор фиристода шудааст. Арзиши нақшавии маҳсулоти тайёр – 500000 сомонӣ. Арзиши ҳақиқӣ дар охири соли ҳисоботи муайн карда шуда, 600000 сомониро ташкил медиҳад. Арзиши шартномавии фурўши маҳсулот 1000000 сомонӣ мебошад. Меъёри ААИ – 18%. Маблағӣ даромад аз фурўш, ки харидорон пардохт менамоянд 1010000 сомониро ташкил медиҳад. Ташкилот барои расонидани маҳсулот ба харидор, ки харидор пардохт наменамояд – 50000 сомониро ташкил додааст.
Ҳал:

  • Дебети ҳисоби 10410 «Ҳисобҳо барои қабул»

Кредити ҳисоби 44010 «Даромад аз фурўш» - барои маблағи қарзи ҳисобшудаи харидорон барои маҳсулоти фурўхташуда - 1010000 сомонӣ.

  • Дебети ҳисоби 44010 «Даромад аз фурўш»

Кредити ҳисоби 10740 «Маҳсулоти тайёр» - барои арзиши нақшавии маҳсулоти фурўхташуда - 500000 сомонӣ.

  • Дебети ҳисоби 55010 «Арзиши аслии фурўш»

Кредити ҳисоби 10731 «Истеҳсолоти ёрирасон» - барои арзиши хизмати нақлиёти шахсӣ барои кашонидани - 50000 сомонӣ.

  • Дебети ҳисоби 44010 «Даромад аз фурўш»

Кредити ҳисоби 22320 «ААИ барои пардохт» - барои маблағи ААИ ҳисобшуда, ки барои пардохт ба буҷет пешбини шудааст - 10000 руб.

  • Дебети 44010 «Даромад аз фурўш»

Кредити ҳисоби 22370 «Дигар андозҳо барои пардохт» - барои маблағи  андозҳои даромад аз фурўш пардохтшаванда – 3127 сомонӣ.

  • Дебети 44010 «Даромад аз фурўш»

Кредити 55010 «Арзиши аслии фурўш» - барои маблағи хароҷотҳои барои фурўш пешбинишуда, ки ба ҳисоби фурўши маҳсулот гузаронида мешаванд - 50000 сомонӣ.

  • Дебети ҳисоби 10730 «Истеҳсолоти нотамом»

Кредити  ҳисоби 44010 «Даромад аз фурўш» - барои маблағи фарқияти калклуятсионӣ барои маҳсулоти фурўхта мешавад (дар охири соли ҳисоботӣ) - 100000 сомонӣ.

  • Дебети 44010 «Даромад аз фурўш»

Кредити ҳисоби 70000 «Ҷамъбасти даромадҳо ва хароҷотҳо» - барои маблағи натиҷаҳои молиявии ҳисобшуда аз фурўши маҳсулот - 346873 сомонӣ. (1010000-500000-10000-3127-50000-100000).
МАШҒУЛИЯТИ АМАЛИИ 12
Тартибдиҳии регистри баҳисобгирии фурўши маҳсулот
Дар асоси масъалаҳои дар зер додашуда, регситри баҳисобгирии фурўши маҳсулоти соҳаи кишоварзиро барои давраи ҳисоботии марти 2016 сол тартиб диҳед.

  • Маҳсулот боркарда ба харидор бо арзиши нақшавии 50000 сомон фиристода шудааст. Арзиши ҳақиқии маҳсулот дар охири давра 60000 сомонро ташкил дода, арзиши шартномавии фурўши маҳсулот дар охири давра 100000 сомон мебошад. ААИ бо меъёри 18% дар маблағи фурўш зам гаштааст. Маблағи ААИ, натичаи молияви аз фурўш ҳисоб карда бо гузоришоти бухгалтерӣ инъикос карда шавад?
  • Хоҷагии «Сомон» бо истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ машғуласт, ки яке аз намудҳои асосии он карам мебошад. Хароҷотҳо барои истеҳсоли карам 2160 сом мебошад. Хоҷаги бо чунин миқдор маҳсулотро истеҳсол карда фурўхтааст:

а) стандартӣ  - 800 адад бо нархи 4,5 сомонӣ;
б) ғайри стандартӣ - 350 адад бо нархи 1,6 сомонӣ;
Хароҷоти истеҳсолӣ байни намудҳои маҳсулот тақсим карда шуда, арзиши аслӣ ва фоида барои воҳиди намудҳои маҳсулот ҳисоб карда шавад?

  • Ронанда 20 август бо автомобили ГАЗ-53, рақами давлатиаш 97-70 02 РТ бо кашонидани алаф аз майдон ба анбори хоҷагӣ машғул гардидааст. Дар як рўз ў 18 маротиба бо бор ҳаракат карда, ҳамагӣ 100 км тай кардааст, аз ҷумла бо бор 60 км, ҳамагӣ 78 т бор кашонида шудаст. Нархнома 1 тонна-километр 4.30 сом мебошад. Музди меҳнат ҳисоб карда шавад?

Дидан карданд: 1095

Мавзӯъҳои монанд:

Асоси назариявии фаъолияти аудиторӣ

Аудити воситаҳои пулӣ

Аудити баҳисобгирии хароҷотҳои истеҳсолӣ, махсулоти тайёр ва фурўши он

БУХГАЛТЕРСКИЙ БАЛАНС

Аудити ташкили баҳисобгирии бухгалтерӣ ва сиёсати баҳисобгирӣ

Аудити хислатҳои амалиётии ташкилот

Тарзи тартибдеҳӣ ва пешниҳоди хулосаҳои аудиторӣ

Хулосаҳои аудиторӣ

Ҳуҷҷатикунонии аудит ва натиҷаҳои тафтишоти аудиторӣ

Системаи назорати доҳилӣ ва интихоб

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: