|

Туризм яке аз соҳаҳои глабалии иқтисодиву иҷтимоии ҷахони муосир ба ҳисоб меравад

Тартибдиханда: admin

Дохил кард: Алишер Фозилов

Санаи дохилгардида: 2016-06-13

Туризм асоси мустаҳкам намудани иқтисодиёти бисьёр мамлакатҳои рушд ва инкишоф ёфта истодаи ҷаҳон мебошад. Асоси бозори муосири туристи, чи дар миқдор ва сифат дар пардохт кардани истироҳати коргарон ташкил карда мешавад. Вақтҳои охир дар туризм нақши сафарҳои кори аз он ҷумла сайёҳати шахсони пиронсолон зиёд шудааст. Вусъат ва дараҷаи туризми байналхалқиро дар ҷаҳон ба чунин нишондиҳандаҳо баҳогузорӣ кардан мумкин аст. Соли 1950 туристони  байналхалқӣ дар ҷаҳон ҳамагӣ 25 млн нафарро ташкил медод, соли 2000 миқдори воридоти байналхалқӣ 698 млн нафарро ташкил дод ва содироти туризми байналхалқӣ ба 478 млрд доллар расид ва тақрибан 60 фоизи онро сайёҳоне, ки барои истироҳат омаданд ташкил медод. Вобаста ба маълумотҳои ташкилоти умумиҷаҳонии туристи ( Т У Т ) туризм дар иқтисодиёти ҷаҳон ( маҷмуи истеҳсолоти хизматрасонӣ ) саҳмияаш баҳогузорӣ мешавад 3,5 трлн доллар ( маълумоти соли 1997 ), эквиваленти он ба 10,9 фоизи ММД – и ҷаҳонро ташкил дод. Индустрияи туризм ва сайёҳат миқдори ҷойҳои нави кориро дар бисьёр мамлакатҳои ҷаҳон таъмин мекунад. Ин маънои онро дорад, ки тақрибан 130 млн нафар ( ё ки аз 1/15 ҳиссаи он ба истеҳсолоти ҷаҳони вобаста мебошад ).
Сайёҳат ва туризм 11 фоизи сармояи байналхалқиро медиҳад ва ба хазинаи давлат дар намуди андозҳо 302 млрд доллар ворид мешавад.
Баландшави сатҳи зиндагӣ мардум дар мамлакатхое, индустрияшон рушд ёфтааст, меравад ба зиёдшави истроҳати коргарон ва ба баланд шудани таъмини нафақави, ки барои рушди туризм таъсири худро мерасонад .
Талабот ба сайёҳат ва туризм  муайян  мешавад, дар як вақт бо механизми бозори (талабот ба экскурсияҳои туристи  ва дигар намуди хизматрасониҳо, пешниход намудани ин хизматҳо бо ҷо ба ҷо гузории онҳо,тағйиротҳои   экзогенни ва ҳоказо ) .
Омили экзогенӣ ба худ дохил  мекунад: таъсиротҳои  иҷтимоӣ ва демографӣ, дастовардҳои ҳуқуқӣ ва иқтисоди, рушди тиҷорат, инфрасохтори нақлиёт, ахборотҳои технологӣ ва дар сатҳи баланд нигоҳ доштани бехатари сафару сайёҳат. Ба тағйиротҳои  демографи  ва иҷтимоӣ дохил мешавад; пиршавии аҳолӣ, барвақт баромадан ба нафақа, зиёдшавии шумораи калонсолони танҳо, шумораи зиёди занони коргар ва ғайра.
Ҳамин тавр тағир ёфтани сохтори демографӣ ва модели иҷтимоӣ ҷамиятӣ, ба он оварда мерасонад, ки миқдори зиёди одамон барои истироҳат вақти зиёд ва имконият доранд.
чадвали2

 

Сол

Воридоти туристон тақрибан дар тамоми мамлакатҳо

 

Фарқият,  %

Даромад аз туризм  тақрибан дар тамоми мамлакатҳо млн долл

 

Фарқият %

1990

458331(RF)

7, 43

266207 (RF)

21, 29

1991

463647 (RF)

1, 16

272648 (RF)

2, 43

1992

503138 (RF)

8, 51

310785 (RF)

13, 97

1993

517973 (RF)

2, 95

317790 (RF)

2, 25

1994

544524 (RF)

3, 58

425047 (RF)

6, 56

1997

613100 (RE)

3, 16

447700 (RE)

5, 06

1999

657, 0 (RE)

6, 68

455000 (RE)

1, 60

2000

698, 0 (RE)

5, 87

488,000 (RE)

4, 81

Дохил мешавад истироҳати он руза (RF – маълумоти нав; RE маълумоти пешаки)

Дар таҷрибаи фаъолияти туристи мамлакатҳои таъминкунандаи туристон (мамлакати равонакунанда) ва мамлакате, ки ҳамчун қабулкунандаи туристон баромад мекунанд. Дар зинаи аввал; ШМА, Германия, Англия, Белгия, Дания ва дигар мамлакатхҳо дохил мешавад. Дар зинаи дуюм бошад; Фаронса, ШМА, Испания, Италия ва дигар мамлакатҳо.
Омори ТУТ нишон медиҳад, ки дар вақтҳои охир сафару сайёҳати байналхалқӣ ва даромад аз он зиёд шуда истодааст,дар тамоми минтақаҳои ҷаҳон ( ҷадвали 2).
Вобаста ба маълумотҳои ТУТ яке аз мамлакатҳое,ки ба онҷо туристон бисёр ворид мешаванд ин Фаронса ба ҳисоб меравад. ( ҷадвали 3).

 

Мамлакат

 

Рейтинг

 

Ворид, соли 2000ҳаз

 

Ҳиссаи умуми дар ҳачм, %

1990

1995

2000

Фаронса
Испания
ШМА
Италия
Хитой
Британияи кабир
Россия
Канада
Мехико
Германия
Польша
Австрия
Венгрия
Хитой, Гонконг
Юнон
Ҳамагӣ дар мамлакат
Ҷамъ

 

 

 

 

 

 

 

 

1
3
2
4
12
7
17
10
8
9
27
6
5
19
13

 

1
3
2
4
8
5
18
11
7
13
9
10
6
15
16

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15

74500
53600
52700
41200
31200
24900
22800
20400
20000
18900
18200
17800
15600
13100
12500
437, 4

 

698, 3

10.7
7.7
7.5
5.9
4.5
3.6
3.2
2.9
2.9
2.7
2.6
2.5
2.2
1.9
1.8
62, 6

 

100

         Чи  хел, ки маълум аст, туристони аз мамлакатҳои рушд ёфтаи ҷаҳон ШМА, Германия, Япония, бисёртар маблағи худро барои истироҳат дар хориҷа сарф мекунанд, нисбати туристони дигар мамлакат.
Мутахассисони ТУТ дар он ақидаанд, ки байни тенденсияи рушди туризм ва нишондодҳои умумии иқтисоди мамлакат алоқа вуҷуд дорад.
Вобаста ба маълумотҳои World Travel and Tourism Counsel ( WTTC ) дар соли 1997 дар соҳаи туризм ва сафару сайёҳат дар ҷаҳон 260 млн нафар дар ин соҳа кор мекарданд, гардиши солонаи соҳа 3,8 трлн долларро ташкил медод.
Дар айни замон 12 фоизи аҳолии қобили меҳнат ба соҳаи туризм машғул мебошанд. Хароҷот дар соҳаи туризм 11 фоизи  МММ – ро дар ҷаҳон ташкил медиҳад. Дар соҳаи туризм ҳар 2,5 дақиқа ҷойи нави кори пайдо мешавад ва ҳар рўз инвеститсия мешавад ба маблағи 3,2 млрд доллари амрикои.
Аз соли 1994 то 2000 гардиши миёнаи воридоти туристони хориҷӣ дар ҷаҳон 5,1 фоизро ташкил медод ва асъори ворид шуда 14,0 фоизро ташкил дод. Вобаста ба маълумотҳои мутахассисон инкишофи туризм дар оянда дида мешавад. Шумораи туристони ворид шуда зиёд мешавад, нисбати соли 1998 ба 4,4 фоиз ва 664 млн нафарро ташкил дод, воридот аз туризм ( нақлиёт дохил намешавад ) зиёд шуд ба 3,1 то 455 млрд доллари амрикои ( ё ин ки 685 долл ба  1 турист рост меояд ).
Вобаста ба маълумотҳои ТУТ, миқдори туристон дар руи замин то соли 2020 себаробар зиёд мешавад ва 1 млрд 600 млн нафарро ташкил медиҳад.
Суръати баланди рушди воридот дар мамлакатҳои Осиёи Шарқӣ ва Уқёнуси Ором нигарон аст. Дар Аврупо ва Амрико вориди туристон паст мешавад. Барои ин ду минтақа вориди туристон паст шудан мегирад, агар соли 1998ба 78,1 фоиз баробар бошад ,пас соли 2020 ин рақам ба 62,2фоиз мерасад .
Дар баробар ин даромад ба соҳаи туризм зиёд шуда ба 444,7млрд  доллари  амрикои , соли 1998  ташкил   медод ва соли 2020ин рақам ба 1248млрд  доллари  амрикои мерасад . Миқдори туристон  дар минтақаҳо дар

 

 

ҷадвали 4.

 

Минтақа

 

1995

 

2000

 

2005

 

2020

2020 ба % дар 1995

Аврупо

335

116

527

717

214, 0

Осиёи шарқӣ ва уқёнуси ором

80

134

231

438

547,5

Амрико

111

27

195

285

256,8

Африқо

20

19

46

75

375,0

Шарқи миёна

14

 

37

69

492,9

Осиёи чануби

4

 

 

 

475,0

Ҳамагӣ

564

692

1047

1602

284,0

 

Ташкилоти умуми  ҷахони туристи ( ТУТ ) тенденсияи дигари рушди туризми байналхалқиро нишон додаст.
-ҳама вақт омиле вучуд дошта метавонад, ки онро наметавонанд дар як даҳсола ҳалли онро ёбанд ва он барои омили асоси гузашта баромад мекунад, ин алоқа дорад бо ихтиро намудани ( компютерҳое, ки системаи бронкуниро доро бошанд,ё ки ҳавопаймонҳои реактиви ).Дигар гурўҳи омил ,ки ба туризм ва сайёҳат таъсир мерасонанд, (системаи итилооти  электрони ва коммуникатсия) ва аз тағйиротҳои иҷтимоӣ –демографӣ вобаста намебошанд,
-агар дар солҳои гузашта туризм ҳамчун иникоскунандаи нақлиёти техналогӣ баромад мекард, аммо барои солҳои дигар як қатор омилҳоро муайян мекунад, ки барои туризм таьсири калон мерасонад .
Пеш аз ҳама  ба тағйиротҳои иҷтимоию демографии,системаи итилоотии электронӣ ва каммуникатсионӣ ва дигар омилҳо таьсири худро мерасонад;
-рушди фаьолияти туризми байналхалқӣ аз 3-4 фоиз  дар як сол дар даҳсолаи аввали асри 21 ;
- аз ҳама минтақаи бо муваффакият Осиё ба шумор меравад, аммо барои ягон  минтақа пастшавии туризми беруни дида намешавад ;
-захираи асоси рушд дар бозори туристии беруни дида мешавад ба мамлакатҳои Осиё, Шарқи Наздик, Амрикои Шарқ ва Ҷанубӣ ва Аврупо барои афзоиши туризми беруни таьсири худро мерасонад ;
-омилҳои муайян шуда ҳама вақт ба сайёҳат  ва  фаъолияти туристи  (ҳолати иқтисоди, шароити сиёси, беҳтар намудани бехатарии сайёҳат ) таъсири худро мерасонад .
Ин омилҳо ба туризми  милли ҳам таъсир мерасонанд .
Агар ба инкишофи туризм ҳамчун сохаи хоҷаги ҷаҳон диққат намоем то 10  солаи охир ба чунин хулоса омадан мумкин аст .
-афзоиши тези воридшавии туристон  (ҳатто аз шумораи аҳолии зиёд мебошад );
-зиёдшавии воридот ба туризм ;
-инкишофи соҳахои туризми байналхалқӣ ва тиҷорати (асосан тиҷорати хизматрасонӣ);
-зиёдшавии савдои тиҷорати ва баланси туристи барои афзоиши даромад дар соҳаи туризм ;
-пастшудани ҳиссаи Аврупо ва Амрико  дар нишондиҳандаҳои асоси туристи ;
-дар оянда рушди   инфрасохтори  туризм ва ташкил намудани ҷойҳои нави кори  ( аз он ҷумла сохтмонҳои нав ва беҳтар намудани меҳмонхонаҳои куҳна ).
Бозори туризми байналхалқӣ.
Таҳлили бозори туристӣ   дар ҳар як минтақаи ҷаҳони таърихӣ инкишофи худро дорад,ки вазъияти  ҳозира ва ояндаи секторҳои бозори туристии   худро аз ҷиҳати мақсад  доро мебошад;
-дар кадом минтақаҳо туризми байналхалқӣ инкишоф ёфта истода  ва дар  кадом минтақаҳо он паст шудааст ;
-шаҳрдодани сабабҳои гуногуни тақсимоти ҷуғрофии шумораи туристон   ва даромодҳои онҳо;
-омузиши мамлакатҳое,ки  туризми байналхалқи дар он  ҷой  инкишоф ёфта, ҳамчун рушди иқтисоди истифода бурда мешавад ;
-омили  ҷуғрофи мубодилаи туризми байналхалқи 2-равияи гуногунро дарбар мегирад .
1.Мамлакатҳои бо баланси қаноатманд аз даромад дар соҳаи туризм ба монанди –ИМА, Испания, Португалия, Миср мебошад, аммо бисёри вақт баланси ғайри қаноатбахш дар соҳаи тиҷорат дида мешавад. Мамлакатҳое, ки бо баланси ғайри тиҷоратбахш ба мубодилаи туристон дучоранд, аксари вақт баланси қаноатбахш  аз соҳаи тиҷорат доро мебошад ;-ба монанди мамлакатҳои Олмон ва Ҷопон .
2.Мубодилаи хизматрасониҳои туристи дар байни мамлакатҳои индустриявӣ, бисёри вақт талаботҳои туристон ба назар гирифта намшаванд  масалан,фуруши воситаҳои нақлиёт байни ШМА ва Ҷопон, ё  ин  ки  маҳсулоти хурока дар байни мамлакатҳои Аврупо, ки ин бисъери вақт талаботи туристонро ба  маҳсулот сафи назар намудан чунин мубодила  дар туризм вуҷуд дорад мисол дар сектори туризми фарҳанги асосан мубодилаи анъанавии  туризм ба вуқуъ меояд. Мисол сокинони мамлакатҳоиАврупои Шимоли  зиёдтар сафарҳои сайёҳати худро дар мамлакатҳои Баҳри миёна замин ва сокинони мамлакатҳои ҷануби бошад сафару сайёҳати худро бисёртар  ба курортхои лижатози куҳгард мегузаронанд .
Туризм  ҳамчун яке аз соҳаҳои калонтарин дар робита бо муҳити атроф алоқаманди дорад. Ягон соҳаи иқтисодиёти ҷаҳон аз тозагӣ об,  ҳаво  ва умуман табиати нотакрор вобастагӣ надорад, чи хел туризм вобаста аст .
Аз ин лиҳоз туризм танҳо ҳангоми  истифодаи  самараноки захираҳои табиӣ   рушд ёфта метавонад. Муҳофизати муҳити атроф,табиат –шарикони асоси индустрияи туризм ба ҳисоб меравад.Ба ин ақида экологон ва роҳбарони бизнеси туристи тарафдор мебошанд. Имруз масъалаи инкишофи ояндаи туризм ҳамчун омили асоси таъсиррасони ба муҳити атроф ба як шакл  дароварда мешавад.
Мақсади   асосии  инкишоф  додони  туризм дар Тоҷикистон.
Мақсади асоси инкишофи туризм дар Ҷумҳурии  Точикистонба як шакл дарори мавқеи  экологӣ ва иҷтимоӣ, рақобатноки ва фоидаи  калон гирифтан аз   индустрияи туризм,  қобилияти қонеъ намудани талаботҳои туристон дар хизматрасониҳои гуногуни туристи, ба мамлакат фоида меорад, ҷойҳои нави кори пайдо мешавад.
Барои муайян намудани мақсадҳои приоритетҳои дигарродида мебароем.
1бехтар намудани системаи муассисаҳои индустрияи туристи  дар ҳама сатҳ, таъминоти доими,роқобатхои интегратсиони   инистути ҳамкориҳои иҷтимои –тавассути диалогҳои баробар ҳуқуқ ва манфиятовар;давлат- сектори хусуси –ҷамъиятҳои  маҳаллӣ барои таъмини имкониятҳои баробар барои ҳар ду тараф ;
2 коркард ва ба амал барари стратегияи индустрияи туристи ;
3 таъмин намудани шароити мусоид дар базаҳои маъмури –ҳуқуқи барои ҷалби инвеститсияҳо  барои   рушд  ва мадарнизатсияи   инфрасохтори  туризм;
4 беҳтар намудани системаиомузиши мутахассисон дар соҳаи туризм ва инкишофи захираҳои инсони аз он ҷумла ҷамъияти маҳаллӣ.
Барои ноил шудан ба мақсадҳои гузошта шуда бояд, масъалаҳои зерин ҳали худро  ёбанд;
- Таъминоти бовиҷдононаи органҳои давлати ва органҳои худидоракунии маҳали, хуб ба роҳ мондани ҳуқуқ ва уҳдадориҳои давлатӣ, ҳамчунин секторҳои маҳаллӣ;
- Гузаронидани тадқиқотҳои маркетинги дар соҳаи туризм бароҳ мондани таъминоти итилооти оиди бартариятҳои Тоҷикистон ҳамчун кишвари туризм;
- Коркарди лоиҳаҳои инвиститсиони барои минтақаҳои бартарият дошта аз нигоҳи рушди иқтисоди ва намудҳои туризм;
- Коркарди чорабиниҳои иқтисоди барои инкишофи индустрияи туризм; итилоот, воситаҳои карзи ва кридети, сиёсати фискали, ҷамъиятҳои тахассуси, шартномаҳо ва сугуртанамои;
- Бехтар намудани базаи ҳуқуқи дар доираи инвеститсияҳо ва қарздиҳи барои гаштан ба мақсадҳои гузашта шуда;
- Таъминоти раванди муҳити рақобат пазири, ки қобилияти баланд намудани сифати хизматрасони оварда мерасонад;
- Ҷалби ҷамъиятҳои маҳалӣ барои рушди туризм, омузиши онҳо дар самти рекламаҳои иҷтимоӣ дар ташаккул ва бизнеси туристи;
- Ташкил намудани системаи хуби тайёр намудани мутахассисон дар соҳаи туризм;
- Ташкили системаи самараноки маниторинг ва баҳодиҳиӣ дар соҳаи туризм.

Дидан карданд: 2698

Мавзӯъҳои монанд:

Банакшагири

Хусусиятҳои инкишоф додани туризм дар асоси ҷамъиятҳои маҳаллии ташкилёфта (ТОС-ТҶМ) дар Тоҷикистон

Имкониятҳо барои инкишоф додани туризми иҷтимоӣ дар шароити ҳозира

Ба намудҳои шиновари дохил мешавад

Намудҳои туризми экологӣ

Инкишоф додани туризми экологӣ дар Чумҳурии Тоҷикистон ва хусусиятҳои мусбии он

Кадом намуди туризмро метавонем дар Ҷумҳурии Тоҷикистон инкишоф диҳем?

Имкониятҳо барои инкишоф додани туризми дохили. Ва чи бояд кард барои пешравии он

Туризм яке аз соҳаҳои глабалии иқтисодиву иҷтимоии ҷахони муосир ба ҳисоб меравад

Таъриф ва хусусияти намудҳои туризм

Коментари дохил карданд:


Коментарии худро дохил кунед!

Суммаи ин ададҳоро нависед: